SRG SSR

«RTR stuess dar giu la clav»

En var 80 dis decida il suveran svizzer davart l’avegnir dad RTR. Il resultat per u cunter l’iniziativa federala «200 francs bastan», che vul quasi smesar la taxa da medias per la SRG SSR, avess numnadamain consequenzas directas per la chasa da medias rumantscha. Quests dis è vegnida lantschada era la campagna da votaziun rumantscha cunter l’iniziativa. Per il portavusch da quella campagna, Vincent Augustin, èsi cler: En la votaziun vai per l’existenza dad RTR.

David Truttmann/FMR, ils 16 da december 2025

L’emna passada è vegnida lantschada la campagna naziunala cunter l’iniziativa federala «200 francs bastan». Quella iniziativa è naschida or dal ravugl da la partida PPS e prevesa da sbassar las taxas da medias per persunas privatas sin 200 francs per onn (guarda box).

Ma sper la campagna naziunala sa fa valair era la vusch rumantscha en vista a la votaziun. La SRG.R, l’uniun purtadra dad RTR e per uschè dir la «lobista politica» da la chasa da medias rumantscha, ha lantschà ina pagina d’internet cun ses argumentari e ses program da campagna (na200.ch). Il president da la SRG.R, Vincent Augustin, vesa nair per RTR, sche l’iniziativa vegniss acceptada ils 8 da mars 2026.

FMR: Vus avais lantschà quests dis la campagna cunter l’iniziativa «200 francs bastan». Tge è Voss argument principal en il cumbat da votaziun?

Vincent Augustin: Atgnamain datti gia ina cuntraproposta a l’iniziativa dal Cussegl federal – numnadamain da reducir pass a pass las taxas da medias sin 300 francs ad onn. Quella reducziun è vegnida decretada da cusseglier federal Albert Rösti. En vista a quella cuntraproposta na fa l’iniziativa atgnamain betg pli senn. Gia mo quella reducziun sin 300 francs chaschuna a la SRG SSR gronds fastidis. Cun il project da svilup «Enavant» è l’interpresa vidlonder da chattar ina purschida che stat en l’equiliber cun quel rebass da las taxas.

Vus argumentais tranter auter cun l’independenza, la credibilitad e la diversitad da la SRG SSR – e sia funcziun per in stadi democratic. Ma i dat bain era medias privatas che surpiglian e surpigliassan gugent quellas incumbensas?

Igl è mo da dar in tgit en las medias privatas per sa furmar in’opiniun, sche quellas èn propi adina objectivas. Quai na ston ellas era betg esser trasora, gia mo per raschuns editorialas, perquai che in u l’auter titel s’orientescha dad ina u da l’autra vart dal spectrum politic. La SRG SSR – e cun quai era RTR – ha però l’incumbensa da rapportar davart tut ils fatgs en moda equilibrada ed independenta.

Quai è adina il cas?

Quai è per gronda regla il cas. Natiralmain datti cas dispitaivels, nua che l’objectivitad n’è betg vegnida resguardada. Ma lura datti instruments – auter che tar las medias privatas – nua ch’ins po far recurs, saja sur ils posts da mediaziun, sur l’Autoritad independenta da recurs ubain perfin al Tribunal federal.

Sin Vossa pagina da campagna rumantscha lavurais Vus cun in maletg detg dramatic da las consequenzas, sche l’iniziativa vegniss approvada: La Svizra sa transfurmass medialmain en ina rusna stgira. Daco quel maletg dramatic?

L’entira branscha da medias en Svizra è confruntada cun sfidas enormas. Per l’ina han ellas da cumbatter cunter la gronda concurrenza americana. E lura han tut las medias difficultads da cuntanscher la giuventetgna. Sin basa da quellas circumstanzas èsi da chapir il maletg. In GEA a l’iniziativa avess consequenzas immensas per la SRG SSR e per il sistem medial en Svizra. Cun adattar la concessiun ed il mandat pudess ins forsa bain anc far ina purschida mediala naziunala, ma quella vegniss reducida fitg ferm, i dess anc posts da producziun a Losanna e Turitg – e basta! RTR pudess dar giu la clav. Dus u trais schurnalistas e schurnalists faschessan anc singulas emissiuns da radio ed i dess ina pitschna purschida digitala. Programs da televisiun e films en lingua rumantscha pudessan nus emblidar.

Vus scrivais er en Voss argumentari: «En cas d’in GEA stuessan ils biros regiunals en las valladas rumantschas vegnir serrads e la sedia a Cuira stuess vegnir reducida massivamain. Ina gronda part dal program vegniss stritgada.» – N’è quai betg in scenari memia dramatic?

I fiss dramatic! Ins sto simplamain s’esser conscient ch’ina purschida quadrilingua en Svizra custa. Tut quella purschida custa dapli che per exempel il program en Austria e Germania, nua ch’i dat in tal servetsch mo en ina lingua. Ina rapportaziun largia en tut las quatter linguas naziunalas na fiss propi betg pli pussaivla cun ina tala reducziun.

In GEA a l’iniziativa fiss pia la mort da la chasa da medias RTR sco ch’ella sa preschenta oz?

Per uschè dir … I na fiss betg la mort dal rumantsch u da singulas emissiuns. Ma i na fiss simplamain betg pussaivel da cuntinuar cun RTR en la dimensiun actuala.

Ma l’iniziativa di gea explicitamain ch’i duess dar vinavant buns programs per las linguas minoritaras.

Quai n’è betg pussaivel. Sin basa dals raps che stessan a disposiziun suenter in GEA a l’iniziativa e cumparegliond quel import cun ils custs dad oz, lura n’è quella idea betg realistica. Sche l’iniziativa vegniss acceptada, lura stuessan Cussegl federal e parlament redefinir da nov e da basa tge che la SRG SSR sto anc far e tge betg.

In da Voss arguments en la campagna è: «Senza RTR perdess la chatscha ina vusch populara. Tgi tramettess en futur ils salids da chatscha sin las chamonas?» – È l’emissiun da radio dals «Salids da chatscha» propi in’emissiun relevanta ch’ins sto mantegnair cun raps da la taxa da medias?

Per RTR è quai in punct da program impurtant. Per mai, sco betg chatschader, n’è quella emissiun forsa betg tant relevanta. Ma i dat las pli differentas emissiuns tar RTR – da quellas per fans da sport, per uffants, per amaturas dal chant etc. Per tut quellas persunas emprova RTR da porscher in program varià, ina gronda diversitad.

RTR ha gia realisà mesiras da spargn e sto tut tenor prender en mira anc dapli respargns. Ma l’iniziativa fiss in pass radical. Tge fiss tenor Vus la consequenza directa?

La lingua e la cultura rumantscha vegnissan indeblidas marcantamain. RTR producescha oz di per di cuntegns e program or dal mintgadi rumantsch. E sper esser ina chasa da medias, ha RTR er in’impurtanta funcziun per mantegnair la lingua e cultura, cun tgirar, duvrar, derasar e documentar il rumantsch. Quai crudass davent.

Ma i dat era pajais tut «civilisads» en l’Europa che han abolì las taxas, p.ex. il Danemarc. Igl è pia pussaivel da porscher er ina basa mediala adequata per in stadi democratic, senza gist crudar en ina rusna stgira?

Purschidas medialas da radio, televisiun ed online vegnissi bain a dar en Svizra er en il futur, però surtut en lingua tudestga. Là è la fiera gronda avunda. Per la Svizra franzosa, taliana e rumantscha na fissi betg pussaivel da furnir in program adequat. E qua è zuppada la differenza cun auters pajais europeics che n’enconuschan betg ina tala diversitad linguistica.

L’onn 2018 è l’iniziativa federala che vuleva quasi abolir la SRG SSR – l’iniziativa «No-Billag» – vegnida sbittada cleramain. Tar questa iniziativa «200 francs bastan» pensan forsa bleras votantas e votants: «Jau na vuless betg gist abolir la SRG SSR, ma da spargnar faschess segir bain!»

Ina singula votanta ed in singul votant na duess betg pensar vi da spargnar quels 100 francs l’onn, mabain els duain pensar tge ch’i pudess ir a perder. Tgeninas emissiuns e tgenins programs pudessan svanir? Fissi la cursa dal Lauberhorn, ils concerts da chors u l’infurmaziun politica? – Perquai ch’igl è cler: I giessan sfurzadamain a perder emissiuns.

Campagnas e taxas

Ils 8 da mars 2026 decida il suveran svizzer davart l’iniziativa «200 francs bastan». Las iniziantas ed ils iniziants – or dal ravugl da la partida PPS – vulessan «smesar» la taxa da medias («Serafe») per persunas privatas e la stritgar per persunas giuridicas (interpresas).

Quella reducziun da las entradas avess consequenzas sin la purschida da program da la SRG SSR: RTS, RSI, SRF, RTR e Swissinfo. Tge consequenzas exactas, davart quai vegn ussa debattà en la campagna da votaziun.

Ils adversaris da l’iniziativa – cun represchentantas e represchentants da quasi tuttas partidas cun excepziun da la PPS – han lantschà l’emna passada a Berna la campagna naziunala. Or dal Grischun sa fa era valair dapi l’emna passada la vusch rumantscha cunter l’iniziativa. L’uniun purtadra dad RTR, la SRG.R, ha numnadamain publitgà ina pagina d’internet e vegn ad organisar occurrenzas per propagar in NA a l’iniziativa.

Ils aderents da l’iniziativa vegnan a lantschar lur campagna pir l’entschatta dal nov onn.

Spargnar cun u senza iniziativa

La SRG SSR – che tgira 17 chanals da radio, set emetturs da televisiun e diversas plattafurmas online – è era senza l’iniziativa confruntada cun ina reducziun da las taxas da medias. Il Cussegl federal ha numnadamain decis da sbassar las taxas en dus pass dad oz 335 francs l’onn sin 300 francs l’onn 2029. Quai chaschunass, ensemen cun damain entradas da reclama, en la cassa da la SRG SSR ina rusna da var 270 milliuns francs. Perquai persequitescha l’interpresa ina strategia da svilup cun il num «Enavant», la quala vul profilar l’organisaziun e la purschida da la chasa da medias naziunala.

Sch’il suveran svizzer approvass ils 8 da mars 2026 l’iniziativa «200 francs bastan», lura avess quai senza dubi era consequenzas per RTR, ina da las «figlias» da la SRG SSR. Tar la chasa da medias rumantscha lavuran actualmain tenor atgnas indicaziuns 167 persunas (126 plazzas cumplainas). RTR ha in budget da 25 milliuns francs ed è staziunà a Cuira, cun biros regiunals tranter Mustér, Savognin e Scuol. (fmr/dat)