Columna

Tend’averta per Fiona

parter

Turitg, il glindesdi suenter Nadal, en la sala dal Kaufleuten, in famus tempel da concerts e cultura. Fullanà questa saira fin l’ultim plaz. Annunzià è in concert dal trio Sophie Hunger, Faber e Dino Brandão. Quels trais artists pli u main turitgais, enconuschents sco solists da pli u main renum internaziunal, eran sa mess ensemen en il temp da corona ed avevan producì in album communabel sut il titel «Ich liebe dich», però pronunzià en il dialect svizzer mittellandais. L’album è daventà in grond success, il trio ha lura pli tard concertà intginas giadas en divers lieus helvetics, ma betg propi en moda exagerada.

Ussa turnani per davaira, in veritabel heimspiel a Turitg, apunta en il Kaufleuten. E tge cumparsa! Tschintg sairas vegn la localitad vendida cumplettamain, trais giadas avant, duas giadas suenter Nadal. Glindesdi ils 29 december damai en quella sala, curt avant las 20.00: Il public, stagnà ensemen, en pe sa chapescha, sin quels passa 500 meters quadrats, spetga vess sin las stailas. La tenda dal palc è gia averta, sin tribuna ina battaria, trais sutgas, tschintg ghitarras, almain tschuncanta pairs vi d’in lampadari che penda da surengiu. Ins duai avair il sentiment d’in’empernaivla stiva.

Punct a las 20.00 stidan las glischs da la sala, e da la vart dretga sin il palc cumpara la siluetta d’ina dunna. Chavels lungs circumdeschan la fatscha che resta diffusa en la glischetta d’in projectur plitost fustg. Ma il vestgì resplenda levamain en in tener grisch, dond a la dunna la parita d’ina figura da paraulas. Ella metta sin givè ina ghitarra acustica e cumenza a sunar e chantar, trais accords da mansarda ed ina vusch fina ma franca che ama mintgatant pitschnas cupitgadas. Ina diala.

Igl è propi ella, er sch’ella chanta per englais. Suenter l’emprima chanzun salid’la per dialect turitgais cun lev accent sursilvan: «Mes num è Fiona Fiasco e jau ma legr da pudair sunar questa mes’uretta da preprogram.» Ed ella cuntinuescha cun «Stacy», la chanzun actuala ch’annunzia era gist in nov album en la pipeline, ed or dal public resunan in pèr givels da plaschair, i dat pia intgins fans en la fulla. E lura stgomia Fiona ghitarra, sin l’electrica mussa ella tonalitads detg schregas, si’affinitad a las musicas cumplexas. E pli tard, la chanzun tradescha silbas rumantschas, gioga ella schizunt cun effects digitals. Serrond cun ina reprisa da The Velvet Underground banduna la chantautura il palc, seguida d’in applaus chalurus.

Ella va magari in pau sut en la rotschada da chantauturas rumantschas che populeschan actualmain las columnas da noss meds, tut quellas Corins, Chiaras, Cinzias euv. Forsa perquai ch’ella sa mova plitost entaifer la scena alternativa da la Bassa enstagl entaifer pettas da cheusi. Forsa era perquai ch’ella preferescha adina dapli da chantar per englais che en ses dialect da Breil. Forsa perquai ch’ella dovra quel num d’art curiuset (Fiona Fiasco) empè da ses vair natal – Cavegn. Tgi sa?

Il concert principal da quella saira daventa in triumf. Jau na vi ussa betg entrar en detagls, mo gist citar quellas trais vuschs straordinarias, mintgatant en chor, mintgatant unisono, mintgatant era sulettas – Faber cun ses bariton laconic, Dino Brandão cun ses cuntertenor muventant, Sophie Hunger, la intermedianta, briglianta sco adina. E tranteren fani sgnoccas, raquintani anecdotas, la stiva famigliara è perfetga.

Vers la fin da lur concert cumpara or dal stgir nunspetgadamain puspè la diala d’ansant, Sophie l’annunzia cun «Fiona Fiasco aus Brigels-Paris» – la chantautura è gist turnada dacurt d’in mez onn stipendi da la citad da Turitg a la Cité des Arts en la chapitala franzosa. E lura intunescha l’ospitada il verset gia chantà ina giada questa saira: «In, dus, treis e sis, jeu magliel buca ris …». Ils auters trais entran en la chanzun, Sophie al clavazin, Dino a la battaria, Faber a la ghitarra, e tuts ensemen en chor per rumantsch: «… sis, siat, otg e nov, la vacc’ei buc in bov». E Fiona n’è per in mument betg pli la mascotta da la scena alternativa, ella ha cuntanschì questa saira la tribuna gronda.

Benedetto Vigne da Turitg è autur, schurnalist liber e chantautur.