Brinzauls – ina bilantscha dals custs

Il 2025 è stà in onn turbulent per Brinzauls e la vischnanca Albula/Alvra. L’evacuaziun cuntinuanta, las translocaziuns preventivas ed er il privel imminent d’ina crudada da crappa han mess en agitaziun la populaziun ed il stab directiv. En pli èsi era sa mussà l’onn passà che las mesiras prendidas chaschunan custs che la vischnanca na po betg purtar a lunga vista. Uschia ha la vischnanca communitgà en ses bulletin dals 14 da november 2025 ch’ins stoppia serrar il post da controlla a Vazarouls: «Il stab directiv e la suprastanza communala han stuì restrenscher ils posts d’access per reducir ils auts custs da segirezza.»

Per ils mais settember ed october 2025 haja la vischnanca numnadamain gì expensas da radund 80 000 francs per il persunal da segirezza e la surveglianza pli extendida tras il servetsch da preavertiment en connex cun las visitas a Brinzauls. Calculà sin in entir onn muntass quai custs da radund in mez milliun francs be per las visitas a Brinzauls. Igl è ina summa ch’ins na vul pia betg impunder considerond che l’evacuaziun chaschuna tuttina expensas extraordinarias.

Passa in mez milliun francs

Sco che Christian Gartmann, il responsabel per la communicaziun dal stab directiv, ha scrit sin dumonda da la FMR, muntian ils custs extraordinaris per l’evacuaziun actuala a radund 616 000 francs. Cumpiglià en questa summa sajan las expensas per ils indrizs da surveglianza, las controllas d’access, l’exemziun da tschains da locaziun e taxas, custs da persunal e l’assistenza da persunas pertutgadas via la hotline dal stab directiv. Tut quels custs surpiglia la vischnanca, uschia Christian Gartmann.

Per ulteriurs custs procurian plinavant auters secturs sco la surveglianza tecnica da la bova, la construcziun da la gallaria da drenascha u la translocaziun preventiva. La gronda part da quellas expensas na surpiglia dentant betg la vischnanca: «Il Chantun e la Confederaziun subvenziuneschan fin a 90 %  da quels custs.»

Agid direct ed indemnisaziuns

Betg collià a quellas expensas è entant il conto da donaziuns da la vischnanca Albula/Alvra. Dapi l’evacuaziun il matg 2023 sajan vegnids pajads 1,3 milliuns francs sin quel, sco che Christian Gartmann ha scrit: «850 000 francs derivan dal Chantun e la vischnanca sezza, 227 000 d’autras vischnancas e plaivs e radund 220 000 da privats, fatschentas ed uniuns.»

Radund 970 000 francs dal conto da donaziuns hajan ins entant gia puspè pajà ora, numnadamain per l’agid direct (343 000 francs) e las duas indemnisaziuns il mars ed il fanadur 2025 per las evacuaziuns (317 000 francs). Per obtegnair las indemnisaziuns n’han las persunas pertutgadas betg stuì tschentar ina dumonda. Quai saja be necessari en cas da custs che surpassan las indemnisaziuns pauschalas, uschia Christian Gartmann: «Davart talas dumondas decida la cumissiun da donaziuns. Fin uss èn radund 220 000 francs vegnids pajads ora per tschains da locaziun, perditas da tschains, custs da transports, il plazzament d’animals da niz, gudogns pers d’activitads independentas e sperditas da racolta.»

«Grond plaschair da la solidaritad»

Senza las donaziuns na fissi pia strusch pussibel da sustegnair las persunas pertutgadas da las evacuaziun en quest rom. Damai sajan ins zunt engraziaivel per l’agid da tuttas varts, ha Christian Gartmann ditg: «Nus avain grond plaschair da la solidaritad.» Ed il medem valia en pli era per l’agid da Fondssuisse. Questa fundaziun alimentada da la Banca naziunala svizra sustegna normalmain be en cas da donns chaschunads d’eveniments da la natira betg previsibels e betg assicurabels. Fondssuisse è dentant s’offrida excepziunalmain da surpigliar ils custs supplementars da la populaziun da Brinzauls durant ils ­proxims mais. «Quai è in enorm agid», ha Christian Gartmann ditg en quest connex.

Tut en tut ha la vischnanca ed il stab directiv pia pudì concluder l’onn 2025 cun relativamain bunas novas, malgrà che l’evacuaziun cuntinuescha e chaschuna ulteriurs custs. Mo er en quest reguard pon ins sperar meglieraziun. Tenor las ultimas infurmaziuns è la situaziun a e sur Brinzauls numnadamain sa calmada considerablamain vers la fin da l’onn 2025. Sche quest svilup ha cuntinuà era durant las emprimas emnas dal 2026, quai vegn ins probablamain a savair la fin da l’emna proxima. Alura suonda numnadamain il proxim bulletin d’infurmaziun, sco che Christian Gartmann ha fatg savair.