L’ultima schanza per l’Ospital d’Engiadin’Ota

«I na dat betg ina terza opziun, be GEA u NA», ha Selina Nicolay admonì: «Vulain nus en Engiadin’Ota vinavant in ospital – GEA u NA?» Quai saja la dumonda fundamentala, davart la quala la populaziun d’Engiadin’Ota decida proximamain: en diesch vischnancas ils 4 da favrer en radunanza communala ed a San Murezzan ils 8 da mars a l’urna.

A Puntraschigna ha la presidenta dal cussegl da la Fundaziun per il provediment da sanadad en Engiadina’Ota (SGO) preschentà mesemna saira ensemen cun la vicepresidenta Nora Saratz Cazin ina nova proposta per il provediment da sanadad a las autoritads da las vischnancas purtadras en la regiun. Quai suenter che la populaziun ha l’onn passà refusà duas giadas las propostas fatgas da la SGO: la primavaira quella da fusiunar cun l’ospital chantunal a Cuira, l’atun la proposta per ina cuntinuaziun en atgna reschia cun ina cunvegna da prestaziun transitorica da stgars 51 milliuns francs per ils proxims dus ans.  

«Tar in NA fissi definitivamain a fin»

La SGO sa chatta entant en in moratori, perquai ch’ella na survegn pli nagins daners publics. Jürg Girschweiler, l’administratur engaschà dal Tribunal regiunal per quel moratori, ha descrit la situaziun actuala a la sairada d’infurmaziun suandantamain: «Il facit è che la clinica funcziuna entant stabilamain. Ma la fin da mars van a fin ils daners.» Sch’i na dettia nagina soluziun da cuntinuaziun, lura stoppia el disponer ch’i na vegnian pli prendids si nagins novs pazients e che quels che sajan anc en tractament a Samedan vegnian dischlocads en auters ospitals. «Nus stuessan desdir tut las plazzas da lavur cun excepziun dad in pèr paucas.»

El persunalmain saja da l’avis che las instituziuns da la SGO sajan relevantas per il sistem en la regiun. Sper l’ospital a Samedan èn quai era las chasas d’attempads a Samedan e San Murezzan e la Spitex. «Ma tar in NA a la soluziun preschentada questa saira fissi definitivamain a fin», ha accentuà era l’administratur Jürg Girschweiler. «La decisiun ston trair las votantas ed ils votants.»

Soluziun en dus pass

Per mantegnair il provediment da sanadad en la regiun stuessan las votantas ed ils votants acceptar en ina emprima decisiun 19,55 milliuns francs, dividids sin las indesch vischnancas d’Engiadin’Ota. 8,5 milliuns francs en furma d’in credit che vegniss pajà enavos entaifer dus onns, ils bundant 11 milliuns francs restants sco finanziaziun.

Cun quels daners fiss lura en in emprim pass garantida la gestiun da las instituziuns da sanadad per il rest da l’onn 2026. «Davart ina cunvegna da prestaziun a lunga vista vegniss lura decis pli tard en ina segunda votaziun», ha declerà Nora Saraz Cazin, la presidenta communala da Puntraschigna e vicepresidenta dal cussegl da la fundaziun SGO.

Sper la dumonda da finanziaziun sto il suveran en favrer e mars dentant era decider davart ina nova organisaziun purtadra per il provediment da sanadad. La soluziun preschentada mesemna prevesa da stgaffir in’instituziun da dretg public cun il num Sanadura. Auter che actualmain la SGO na purschess quella pli sezza tut las prestaziuns da sanadad, ma cumprass tscherts servetschs tar interpresas. 

Auter che en las votaziuns da l’onn passà na pretenda la soluziun preschentada pli l’approvaziun unanima en tuttas 11 vischnancas, mabain mo pli ina maioritad simpla da tut las votants e votants ed in GEA en almain set dad 11 vischnancas.

Revitalisaziun reducida dal «project Alvra»

Entant ch’il manaschi da las chasas d’attempads e da la Spitex restassan – almain per il mument – en la responsabladad da la Sanadura, vegniss quel da l’ospital a Samedan surdà a la Fundaziun da l’Ospital chantunal dal Grischun. Quella è en Engiadin’Ota preschenta gia cun la Clinica Gut a San Murezzan e garantiss a partir d’avrigl er il provediment acut en l’ospital a Samedan. Ironicamain aveva il suveran la primavaira passada refusà precis quai – l’integraziun da l’Ospidel Engiadin’Ota en quel chantunal da Cuira. E quella giada bainchapì per cundiziuns pli favuraivlas che ussa.

Co precis che l’ospital a Samedan vegniss gestiunà en il futur, sche la populaziun conceda la nova soluziun, quai n’è anc betg sclerì en il detagl. Previs èsi da fundar perquai ina nova societad acziunara.

Hugo Keune, mainagestiun da l’ospital chantunal a Cuira, e Silvan Breitenmoser, mainagestiun da la Clinica Gut SA, han dentant preschentà a las autoritads d’Engiadin’Ota mesemna saira intginas directivas: I saja inevitabel da reducir ils letgs, ils cas tractads en l’ospital ed era la quantitad d’emploiads. «Tschertas intervenziuns che vegnivan entant anc fatgas a Samedan vegnan en futur plitost fatgas a Cuira», ha ditg Silvan Breitenmoser. Per il mument fetschian els quint cun anc 180 plazzas da lavur cumplainas en l’ospital a Samedan e cun ina reducziun dad entant 64 sin 36 letgs. «Ma il provediment d’urgenza durant 24 uras al di e 365 dis l’onn, quel resta.» Previs èsi da mantegnair la staziun da naschientschas e da ginecologia, la chirurgia e purschidas spezialisadas dad oncologia e dialisa.

«Vischnancas – arrangez-vous»

Quantas plazzas da lavur che vegnan ad ir a perder cun questa soluziun, quai na saja entant anc betg cler, ha ditg Selina Nicolay. «Nus discurrin qua d’ina cumpletta reorganisaziun dal provediment da sanadad.» E las lavurs vi da quella n’èn anc adina betg finidas.

«En questa situaziun na datti betg pli in’autra soluziun. Sch’ins di NA resta il concurs e sch’ins di GEA vai vinavant», ha bilantschà Gian Peter Niggli, president communal da Samedan, suenter la sairada d’infurmaziun. «Ussa essan nus sfurzads da trair ina decisiun ed jau sun persvas che questa soluziun saja ina buna via.»

La situaziun actuala cun il moratori da la SGO sforzia da chattar entaifer curt temp ina soluziun, ha constatà era Nora Saratz Cazin. «In NA a questa cunvegna da prestaziun fiss la fin da l’ospital a Samedan. Ed era la tgira a lunga durada, per attempadas ed attempads, fiss lura cumplettamain intscherta. Lura stessan nus dir: Vischnancas – arrangez-vous!»