Demenza ed autonomia
Ill’ultima columna d’he fat curaschi a tuot mias cuntschaintas e mieus cuntschaints: Scha vessas da gnir dementas, dements, schi nu perdais l’autonomia, ma anzi, vus la guadagnais.
Ma cun scriver columnas d’he la tendenza da simplificher tschertas chosinas, eau varo fat quelo eir ill’ultima columna!
Eau d’he zuppanto tuot las fintas, las manzögnas, schi, ils veritabels ingians ch’eau fatsch invers mia duonna daspö ch’ella es dementa.
Che fatschi cur ch’ella voul a tuotta forza ir a Ramosch per vaira cu cha sto sia mamma? Que nu güda da dir cha sia mamma vess uossa 121 ans e ch’ella saja morta daspö passa trent’ans, quelo bada minchün chi viva cun üna persuna dementa: Quels fats per me clers, simpels, dürs nun aintran illa persuna dementa.
A do la pussibilted dad ir a Ramosch, lo nu’s chatta la mamma e que as tuorna darcho a Samedan. Bain. Ma eau nu poss fer quelo di per di, magari trais u quatter voutas al di. Schi che fatschi? Eau di a mia chera duonna cha uossa nu giaja que, ma cha damaun vögli ir cun ella, e mia duonna as calma ed accepta pel solit sainza problem mia manzögna. Suletta, per furtüna, nu’s ris-cha ella pü da’s metter in viedi ed ella nu chattess neir pü la staziun e’l tren.
Eau d’he eir a mias figlias e mieus abiedis chi s’occupan dad ella e la portan distracziun cur cha sieus giavüschs impussibels dad accumplir vegnan memma intensivs.
Grat suni eir a tuot ils impiegos e’ls cliaints dals restorants inua ch’eau vegn cun ella: Ch’els converseschan cun pazienza e la güdan uscheja a passanter bellas uras in cumpagnia. Ad es già capito cha cliaints esters haun tadlo sias teorias rumauntschas pruvand bainschi da la giavüscher da discuorrer tudas-ch cun els già ch’els nu sapchan rumauntsch, ma ella ho cuntinuo ad explicher tuot be in rumauntsch. Tuottüna nu l’haune tramissa davent da lur maisa. Els sun zieva perfin gnieus no tar mia maisa ed haun pajo nos tè e cafè! – Inscunters commovents.
Gust da leger dapli?