Igl art da far in cudisch

«Sco concepider sto ti sentir il cuntegn», gi Marius Hublard manegiond il cuntegn d’in cudisch e mussond sin ina retscha da cudischs ch’el ha concepiu. «Tgi che fa in cudisch tematic sto s’occupar dalla tematica, ni silmeins haver in’idea da quella», gi il graficher. Pli che 140 cudischs ha il poligraf ch’ei schibein tipograf sco graficher realisau dapi ch’el ha aviert 1993 siu atelier a Glion. Bia da sia lavur schabegia davos las culissas. Alla vernissascha ein gl’autur ni l’autura el center, e buca il graficher ni concepider grafic. «Jeu sun cuntents ed era in tec loschs da mintga product final», conceda Marius Hublard. El cusseglia, presenta ideas e fa propostas. Mintga capetel d’in cudisch drova in tetel, mintga illustraziun e mintga fotografia ston corrispunder a sias spetgas. «Quei ei magari era ina sfida pil client, pertgei jeu sun in perfecziunist», lai el valer. El drovi la libertad d’applicar a moda professiunala l’incarica, aschunta el.

In dils bials cudischs

In cudisch tematic ein structurau exact. Il tetel e la grafica dalla cuviarta envidan d’arver e sfegliar. Lu ei in register che reparta il cuntegn necessaris. «La lavur grafica ei miu sectur», remarca Marius Hublard. Auturas ed auturs selaian inspirar e perschuader da sias ideas. Gia avon 30 onns ha il Departament federal digl intern renconuschiu ina da sias creaziuns cun in premi per in dils pli bials cudischs digl onn 1995. El haveva concepiu graficamein pil marcau da Glion, ensemen cugl autur Felici Maissen, la scartira giubilara commemorativa «600 onns Ligia Grischa 1395-1995». Egl atelier da Marius Hublard ei il monitur ni visur il pli impurtont instrument da lavur. Dasperas ves’ins corns da selvaschina, in tais, ina tschuetta. Mo era placats da festivals, chors, reclamas, figuras ed ina retscha migieuls da mèl d’aviuls. Tgi che viseta siu atelier, constatescha che ses temas preferi ein tals dalla natira, da vitg e val, ,cultura e historia, agri- e selvicultura sco era artisanadi. Era a tematicas romontschas eis el datier. El ha accumpignau la grafica da numerus Tschespets ed auters cudischs romontschs.

Empriu beinprest romontsch

Publicar in stampat entscheiva egl atelier dil formader e creader. Antruras era quei ina tipografia, in luvratori cun scaffas da cumposiziun plein bustabs da plum ch’ils tipografs stuevan plazzar in suenter l’auter. Il plaz da lavur dad oz ei digitals e porscha bia dapli pusseivladads. «80 pertschien da mia lavur fetschel jeu al computer», gi Marius Hublard.

Marius Hublard ei buca in oriund romontsch, el ei naschius e carschius si a Männedorf el cantun Turitg. El ha fatg gl’emprendissadi da cumpositur ed ei seperfecziunaus. L’amur ha menau el en Surselva nua ch’el ei restaus e nua ch’el ha beinprest empriu romontsch. Biars onns eis el staus responsabels per la presentaziun visuala dalla «Terra Grischuna». «23 annadas da quella revista hai jeu formau e concepiu», raquenta el. Pagina per pagina ha el elaborau, mess ils texts ellas colonnas, plazzau ils inserats e dau spazi allas illustraziuns.

Ina casualitad

Il november vargau ha la vischnaunca da Trun presentau a Trun, il cudisch commemorativ «Sut igl Ischi 600 onns Ligia Grischa – Ina retrospectiva». Il marcau da Glion haveva commemorau 1995 l’emprema Ligia Grischa ch’ei vegnida fundada 1395. 1424 han ils representants dil pievel, ensemen cugl avat da Mustér, renovau e statuiu quella definitivamein – a Trun sut igl ischi, sper la caplutta da sontg’Onna. 1924 haveva Trun regurdau ils 500 onns ed il 2024 ei puspei stau in onn giubilar cun grondas manifestaziuns. Sper in film regorda era il cudisch «Sut igl Ischi 600 onns Ligia Grischa». Igl ei ina publicaziun d’aulta qualitad che la vischnaunca ha ediu. Naven dalla primavera 2025 ha Marius Hublard giu nundumbreivlas sesidas cun Lotar Tomaschett, il fotograf ufficial dallas festivitads. Sco gia 1995 ha Marius Hublard puspei astgau  – igl ei ina pura casualitad – preparar per la stampa la scartira commemorativa dalla Ligia Grischa.

La fotografia el center

Quei cudisch che la vischnaunca da Trun ha ediu ei ina publicaziun d’aulta qualitad e duei regordar a quei ch’ei schabegiau gl’onn giubilar 2024. Naven dalla primavera 2025 hagien els giu nundumbreivlas sesidas, per discutar il concept e scriver las legendas tier las fotografias, raquenta Marius Hublard. El puntuescha che la fotografia ei el center da quell’ovra. Il poligraf cun experientscha ha susteniu il fotograf e communablamein han els realisau in’ovra representativa.

Tgi che vul edir oz in cudisch consultescha gl’emprem il poligraf ch’ei sespecialisaus silla scartira e la grafica. En Surselva dat ei oz tschun menaschis da quella branscha. «Tgei ch’ei davos la producziun d’in cudisch san biars buca», remarca Marius Hublard en discuors culla FMR. Il november, a caschun dalla vernissascha a Trun, ha el numnau differents pass ch’ein stai necessaris per preparar il cudisch. Denter auter la lavur dil litograf Ju Giger a Zezras. Quel ha stuiu elaborar tuttas 277 fotografias da Lotar Tomaschett. Igl ei in pass tecnic necessari per accordar ils puncts da colur al raster per la stampa.

4747 meters fil

Mintga pass dil project ha Marius Hublard dirigiu e coordinau. Scadina pagina, la grafica cun cuviarta dira dil cudisch, ha el preparau. Tenor il poligraf eis ei stau la finamira da crear in cudisch da regurdientschas. «Il cudisch raquenta episodas e documentescha quei giubileum», puntuescha Marius Hublard. Tier la preparaziun dalla stampa ha el elegiu in pupi adattau e survigilau la lavur en stamparia a Kaltbrunn.Lu ein las atgas stampadas idas a Mönchaltor tiel ligiacudischs. Quel ha serrau las paginas en ina cuviarta da ferm cartun. «Il ligiacudischs ha duvrau 4747 meters fil, la stamparia 65 kilos colur e lac e 2735 kilos pupi e cartun», ha Marius Hublard informau a caschun dalla vernissascha.

Tgi che tegn enta maun in cudisch, in carnet ni ina revista, duei haver plascher buca mo dil cuntegn, mo era dil product sco tal. En discuors cun Marius Hublard ei sia pissiun pil cudisch e per la concepziun da quel buca da surudir. «Schi gitg ch’jeu sai e pos, vegn jeu a cuntinuar mia finamira da crear bials cudischs», tradescha el.