«La situaziun ei dramatica»

«Jeu hai empriu da senudar da sora Berta, pli u meins.» Quei ha il cusseglier naziunal Martin Candinas tradiu il gliendisgis vargau ella claustra da Glion a caschun digl apero da Daniev da San Gottardo. Igl avegnir dalla claustra ei stau in dils temas che l’organisaziun che sesprova da promover l’economia egl intschess dil Pass dil Gotthard ha plidentau il gliendisgis vargau. E Martin Candinas ei staus envidaus da s’exprimer davart la muntada historica e contemporana che la claustra ha per la Surselva. Ina instituziun che ha festivau igl onn vargau siu 160avel onn d’existenza.

Las baselgias van da rendiu

Dapli detagls dalla historia dallas claustras en Svizra ha il historicher e teolog Urban Fink purschiu. Il destin dalla claustra da Glion che sto sefatschentar cugl avegnir senza la cuminonza dallas soras dominicanas ei buc unics en Svizra. «Denter ils onns 1980 entochen 2020 ein 70 % dils convents ton dad umens sco da dunnas svani en Svizra.»  Il historicher ei perschuadius che quella tendenza cuntinuescha. Urban Fink ha puntuau a Glion ch’ei seigi impurtont da mantener ina egliada nunsentimentala sils fatgs. Tenor sias explicaziuns stat la digren dallas cuminonzas claustralas en stretga relaziun cun ina populaziun che taglia cuntinuadamein ils ligioms cun la baselgia.  «Il svilup ei dramatics.»

Urban Fink ha documentau per exempel il svilup dil cantun Soloturn, nua ch’el ei dacasa. «Igl onn 1950 era 90 % dalla populaziun part dalla baselgia catolica.» El marcau da Soloturn appartegn ussa sulet ina tiarza da habitontas e habitonts ad ina dallas baselgias cantunalas. Tenor il historicher e teolog crescha la cumpart dalla populaziun senza relegiun pli fetg els marcaus. «Fagei neginas illusiuns, silla tiara muossa la tendenza ella medema direcziun, ils svilup setardescha leu silpli empau.»

Tschercar in niev intent

Tenor Urban Fink ston buca mo las claustras urgentamein sefatschentar cun igl avegnir, mobien era las pleivs. «Allas pleivs mauncan ils daners, dad ina vart per pagar il persunal e per l’autra per mantener las baslegias.» In cert cunfiert ha il teolog e historicher lu tuttina aunc saviu porscher il margis vargau alla claustra da Glion. El ha dau d’entellir che las claustras seigien gia da vegl enneu stadas suttamessas a grondas midadas. Il historicher ei perschuadius che las claustras da dunnas han mess in impurtont fundament per il feminissem.  Ed Urban Fink ei perschuadis che las claustras piardan lur intent senza las cuminonzas relegiusas. Davart ils plans da vender la claustra da Glion eis el medemamin s’exprimius: «Dad ordvart para la soluziun ch’ils cussegl da fundaziun ha presentau plausibla.» Urban Fink gi che la tscherca dad investurs per dar alla claustra in niev intent seigi digna da vegnir sustenida dalla vischnaunca da Glion sco dalla entira regiun.

Martin Candinas havess il pli bugen sche las soras dominicanas dessan vinavon la tempra decisiva alla claustra da Glion. Quei para denton pauc realistic, aschia ch’il cusseglier naziunal vesa il futur dalla claustra sco liug da habitar e da luvrar per la populaziun indigena. Emprender «pli u meins» da senudar da sora Berta ei gia dapi onns buca pli pusseivel ella claustra da Glion.