Mellis tonnas si e giu, vi e neu

Cun quei taur ei Peter Buchli carraus 30 onns per la tiar’entuorn. 45 onns eis el staus sin via, da quels 30 cun quei taur. Igl ei buca in viv, mobein gl’emblem dall’interpresa ch’el ha fundau 1996. «Cu jeu sun sedecidius da fundar in agen menaschi da bardigliar, hai jeu duvrau in logo. Biaras fatschentas havevan in clavazin ni ina mobiglia sco emblem. Cun encurir in sujet sundel jeu la finala fruntaus sin quei taur» raquenta Peter Buchli.

 Mintga gi 10-20 clavazins

Quei che ha entschiet 1996 ei iu a fin il 2025. Cull’entschatta dil 2026 eis el ius en pensiun e la fatschenta cul taur ha calau d’exister. En quels trent’onns ha el organisau biaras bardigliadas, «circa 100 ad onn fagevan nus», gi Peter Buchli. Pia da quei da 3000 bardigliadas ha el fatg. Mintga gada ha el transportau diesch tonnas rauba d’in liug a l’auter. «Buca persuls», puntuescha el. El hagi giu in bien team, adina hagi el saviu clamar diesch persunas ch’el engaschava ad uras.

Entschiet a far bardigliadas ha gl’interprendider da Pitasch gia pli baul. Suenter la scola secundara ha gl’um dall’annada 1960 fatg il Plantahof. Demai ch’il bab era aunc activs el menaschi puril, ha el encuretg in’occupaziun parziala ordeifer. L’emprema ei stada sco luvrer d’uaul tiel marcau da Glion. Pauc pli tard eis el vegnius viaden ella branscha da bardigliar. El ei ius 1986 a Turitg nua ch’el ha seschau engaschar sco manischunz tier l’enconuschenta fatschenta «Musik Hug». «Nus transportavan mintga gi 10-20 clavazins e clavazins cun ala d’in liug a l’auter. En salas e loghens da concert ed anavos», raquenta Peter Buchli ed aschunta: «Cun transportar clavazins hai jeu empriu dad alzar senza sfurzar il dies».

Pur e bardigliader

Duront ils onns a Turitg ha el luvrau per ina firma da bardigliar e vegnius definitivamein viaden ella branscha. El haveva denton baghegiau casa a Pitasch e passentava cun sia dunna ed ils dus affons las fins d’jamna ella patria. Tonpli ch’el haveva buca calau da far il pur. «Cu ils affons han giu dad ir a scola essan nus sedecidi da buca pli turnar a Turitg. El havessi survegniu fetg bunas plazzas a Turitg, la famiglia hagi denton vuliu restar a Pitasch. Il pur giuven ha surpriu il menaschi, ha denton viu certas pusseivladad da cumbinar culla branscha speciala dils transports. 1996 ha el cumprau ils vehichels e fundau la fatschenta da bardigliar. «Gl’emprem onn havein nus giu 20 lavurs, lu ei quei carschiu tut da sesez». El hagi fatg gl’emprem onn in dus inserats, lu mai pli, pertgei la reclama da bucca a bucca funcziunavi. El seigi fetg engrazieivels a sia clientella per la confidonza ch’ins hagi demussau ad el naven dall’entschatta, lai el mitschar.

Ina lavur ch’ins sto far cul tgau

«En quella branscha ston ins saver organisar. Quei ei il pli impurtont», puntuescha el ed aschunta ch’ins stoppi vitier naturalmein era saver calcular, pertgei mintga bardigliada sedifferenzieschi da tschella. Sper far il pur ei il bardigliar stau la secunda professiun digl um da Pitasch. Quels 30 onns, entochen oz, eis el staus il sulet indigen che ha purschiu survetschs da bardigliar. Mintga gi ha el alzau meisas, letgs, comodas, scaffas, chistas e bia scatlas da bananas. Il logo dil taur che sgnufla vieti ord il nas ei exemplarics. «Bardigliar ei hefti. Mo igl ei ina lavur ch’ins sto far cul tgau», gi gl’interprendider. Sch’il zulèr ei stretgs, sch’ins sto far biaras scalas e sche mobiglias ein da gronda dimensiun ston ins prender dapart quellas. «E lu metter ensemen puspei», remarca il specialist ch’ei ussa ius en pensiun.

Peter Buchli han mai s’udiu tier quels che sesan mo silla sutga da biro, che organiseschan e laian purtar e runar ils auters. Adina eis el staus amiez siu team, seigi sco manischunz ni sco commember dalla squadra. Ensemen cun sia dunna eis el s’occupaus, sper il puresser e las seras e fins d’jamna, cun offerir, facturar e far las pagas.

Inventau in’atgna tecnica

«Jeu fagess aunc inagada exact il medem», gi el satisfatgs mirond anavos. Far bardigliadas seigi ina lavur ton pretensiusa sco interessanta. Havess el buca viu ina pusseivladad da dar vinavon sia fatschenta ad in successur ni successura? «In plan corrispundent era en vesta, ha buca seschau realisar», conceda el. Aschia ha dau nuot auter che da liquidar la fatschenta suenter exact 30 onns.

Sper biaras en Surselva e regiun da Cuera ha el adina giu lavur era anoragiu. Sa Peter Buchli seregurdar dalla pli greva mobiglia ch’el ha bardigliau? «Quei po esser stau in tresor da 1000 kilos», rispunda el. Aposta per levgiar la carga ed insumma per saver bardigliar era grevas mobiglias ha el inventau in’atgna tecnica da muentar cun matrazas, plumatschs e tschentas. Cul dies ha el veramein mai giu problems? «Cu jeu hai entschiet a bardigliar clavazins hai jeu giu in temps in problem cun ina hernia dil discus. Cun alzar e duvrar vinavon il tgierp e la musculatura ei quei malesser sesligiaus tuttenina da sesez», declara gl’um che cumplenescha uonn 66 onns.