Invistas in sömmis ed i’l futur da la Fundaziun Nairs

«Las artistas ed ils artists chi passaintan pro nus temps in residenza quintan suvent, chi insömgian quia bler daplü», disch Josiane Imhasly, la nouva directura e manadra artistica da la Fundaziun Nairs. «La tematica da sömmis s’affà perquai bain nan quia.» E cha’ls sömmis drivan eir nouvs access a bes-chas ed otras creaturas na umanas, esa scrit i’l program da l’exposiziun «mit träumen» illa chasa da la Fundaziun Nairs.

Quell’exposiziun muossa ouvras da ses differentas artistas ed artists, per part da quellas creadas eir aposta per la chasa a Nairs. Illa sala d’entrada es per exaimpel exposta üna vaidrina cun duos sculpturas da chans: L’ouvra «avA//EDem» da l’artist Benjamin Egger. «Bod sco in ün museum istoric da la natüra», constata Josiane Imhasly. Ma impè d’inscenar üna situaziun reala muossa l’ouvra la scena d’ün futur fictiv, i’l qual cha’ls umans nun existan plü, ils chans però han survivü. Per la curatura «ün bel pretact per quist’exposiziun».

«Ün lö da referimaint per tuottas e tuots»

Cha sia prüma exposiziun a Nairs saja eir ün tschegn davart sias intenziuns per la Fundaziun Nairs, disch la directura. «Eu less focussar sün tematicas chi pertoccan e sun eir accessiblas a tuottas e tuots.» Per ella sun sömmis üna tala tematica. «E nus tuots vain eir üna relaziun cun bes-chas.»

Sper las residenzas per artistas ed artistas, cha la Fundaziun Nairs spordscha plüssas jadas l’on, voul la nouva manadra eir organisar in futur repetidamaing exposiziuns tematicas sco l’actuala. «Uschea less eu sdasdar l’interess da la glieud per nossa lavur. Nairs dess esser ün lö da referimaint per tuottas e tuots.»   

Ch’almain las experienzas fattas fin uossa tilla muossan cha la direcziun saja la güsta. «A la vernissascha vaina dombrà var 150 visitaduras e visitadurs. E daspö quella jada n’haja guidà visitas da l’Italia, glieud indigena o ün giuven magister da skis tras l’exposiziun», quint’la. «Bainvgnüts sun pro nus insomma tuots, ma id es eir rivà quia propi ün public fich divers.»

Ün delfin i’l kino e «cornas da larmas»

Divers sun ill’exposiziun actuala eir ils access artistics a la tematica: purtrets abstracts, skizzas, sculpturas, installaziuns da video, fotografias e plü cumpiglia l’exposiziun.

Da Vital Z’brun es expost sül plan suotterran da l’exposiziun üna seria cun purtrets chi’s referischan a sömmis o experienzas da l’artist. Purtrets creats minuziusamaing i’l stil d’uschedits «film stills» chi paran extrats d’ün film plü lung, in format larg ed agiunt cun suottitels sco chi’s cugnuoscha dal kino. Purtrets chi muossan scenas scurrilas: Ün delfin da plastic i’l kino cul suottitel «Daspö ons nu s’ha müdà nüglia…», üna sculptura rösa d’üna arogn cul suottitel «I po gnir tut a fit, be per decoraziun».

«El ha l’inspiraziun per films chi dessan però fich blera lavur a far», declera Josiane Imhasly, «perquai ha’l gnü l’idea da crear quists ‹stills› chi quintan cun be ün purtret ün’istorgia.»   

Da l’artista June Fischer sun expostas quatter ouvras da la lavur «Loveletter». Üna da quellas muossa fragmaints d’üna charta d’amur stampats sün plattas da keramica, scritta cun «écriture automatique» – üna metoda da scriver ingio chi’s nota intuitivamaing tuot quai chi va tras il cheu, sainza ponderaziun, sainza reflexiun, sainza censura. «Quai es insè simil sco chi’s passainta ün sömmi», disch la curatura. 

E l’ouvra la plü gronda, quella da Sophie Schmidt chi implischa plü o main tuot il spazi dal local d’exposiziun sül prüm plan, muossa «cornas da larmas», il nom tudais-ch es «Tränengeweih I, II und III». Quai es üna sculptura s-chaffida cun giatter da filfier e gess – ma lura eir cumbinada cun da tuotta sorts oters ogets dal minchadi: sachs da plastic, sachins da tè, bastunets da vatta. «Quist ouvra es gnüda creada quia a Nairs», disch Josiane Imhasly, «ne eu ne l’artista nu vaivan fat quint ch’ella gniss uschè gronda.» La sculptura as basa sün ün’experienza cha l’artista a fat dürant üna residenza in Alasca – ingio chi po gnir es uschè fraid cha larmas dvaintan subit cristals da glatsch chi creschan sco cornas our dals ögls.      

Daplü musica e daplü litteratura a Nairs

Cler chi’s stopcha eir avair üna tscherta avertezza invers l’art contemporana, schi’s passa tras sia prüma exposiziun a Nairs, constata la nouva directura da la Fundaziun Nairs. «Ma schi s’ha ün indizi, ün’ancra tematica, lura güda quai sgüra per s’occupar cun quai chi vain muossà.»

Ella es persvasa cha l’exposiziun actuala s’adattess per exaimpel eir per classas da scoula. «Pro mai s’han intant fingià annunzchadas quatter persunas chi vessan gust da s’ingaschar sco intermediaturas d’art. Nus lain prosmamaing sezzer insembel per verer che pussibiltats chi dess.»

La tenuta es tenor ella clermaing quella cha la chasa da la Fundaziun Nairs saja averta per tuottas e tuots. «Eu nu poss sforzar ad ingün da passar quia, ma nus bivgnantain a minchüna e minchün ed eschan averts per mincha discussiun. I nu dà ün güst ed ün fos illa percepziun ed interpretaziun d’art», disch Josiane Imhasly.

In sia lavur per la Fundaziun Nairs prevezza la nouva directura e manadra artistica i’ls prossems ons eir da metter darcheu daplü pais sülla musica, sülla litteratura e sün cooperaziuns cun partenaris externs per arrandschar illa chasa eir darcheu daplü occurrenzas culturalas. Il prüm exaimpel per quell’intenziun varà lö fingià mità marz cun «LitteraturA Nairs». Il festival tuorna in sia quarta ediziun cul titel «Schmolitz» e «reactivescha ils lioms tanter las litteraturas da la Rumantschia e la Romandie», annunzcha’l sülla pagina d’internet da la Fundaziun Nairs.