Buca dapli accidents da skis en Surselva
En las destinaziuns da skis dalla Surselva ei il diember d’accidents sillas pistas buca carschius ils davos onns. S’augmentai ein denton ils accidents pli grevs. Il Post da consultaziun svizzer per la prevenziun d’accidents scriva sin sia pagina da web ch’ei detti circa 62 000 accidents da skis e da snowboard per onn en Svizra. 90 % dils accidents seigien accidents persunals.
«Contribui era Vus alla segirtad sin pista», scriva il Post da consultaziun svizzer per la prevenziun d’accidents (PPA/BFU) sin sia pagina d’internet ella rubrica sport da neiv. Il post rapporta d’ina media per onn en Svizra da 53 000 accidents cun skis e 9000 accidents cun l’aissa. Era cun scarsolas schabegian mintg’onn circa 6000 accidents. Tenor il post da consultaziun dat ei ella media mintg’onn tschun persunas che mieran en consequenza d’in accident sin pista ni sil vial da scursalar.
Dapi 2000 stagneschi
Tenor il post da consultaziun dat ei studis che cumprovan ch’il diember d’accidents sin pista ei tschessaus per bunamein la mesadad denter ils onns 1970 ed igl onn 2000. Quei seigi ina buna novitad che hagi da far denter auter cun in meglier equipament e cun ina megliera segirtad qualitativa dallas pistas, scriva il post. Dapi igl onn 2000 stagneschi il svilup dils accidents denton. Ina pintga retscherca tier las pendicularas dalla Surselva muossa ch’il diember d’accidents ei pli u meins stabils dapi silmeins dus onns.
Il Post da consultaziun svizzer per la prevenziun d’accidents scriva che 90 % dils accidents da skis seigien accidents persunals cun blessuras dallas giugadiras, dalla muscladira e dall’ossa. Collisiuns da skiunzas e skiunzs e da snowboardistas e snowboardists seigien raras. Mo savens hagien collisiuns consequenzas pli gravontas.
Denter quater e siat pertschien
El territori da skis dall’Arena Alva hai tenor il survetsch da medias dall’interpresa dau las davosas duas stagiuns da skis 842,5 accidents per onn ella media. Ella stagiun 2023/24 seigien ferm quater pertschien dils accidents stai collisiuns sin pista. E la stagiun 2024/25 hagi la cumpart dallas collisiuns sin pista muntau a biebein siat pertschien da tut ils accidents. Era tier las pendicularas da Mustér ei il diember d’accidents sin pista restaus pli u meins stabils ils davos treis onns. Il schef dalla patruglia da salvament Otmar Venzin ha detg sin damonda dalla FMR ch’ils davos treis onns hagi Mustér giu ella media denter 60 ed 80 accidents per onn. Ei hagi era dau zacons accidents pli grevs en consequenza dil tempo pli grond d’ir cun skis e cun l’aissa. La spertadad seigi carschida grazia allas bunas pistas.
Reglas ed atgna responsabladad
Il post da consultaziun appellescha da suandar las reglas da cumpurtament dalla FIS sin pista (mira box). Quei cussegl dat era Luca Degonda, il schef dalla Polizia cantunala alpina che s’occupescha denter auter dils accidents grevs ni mortals sin pista. El di che unviarns sco quel d’uonn entochen dacheu pretendien ch’ins miri e valeteschi aunc meglier nua ch’ins sappi ir bein cun skis e nua buca. «Ir cun skis sin pistas stretgas cun pauca neiv ei stentus e fa ch’ins vegn staunchels. Sch’ins senta la stauncladad, eis ei semplamein meglier da prender la pendiculara per ir il davos tschancun giu ella val.» Luca Degonda dat in bien attestat als survetschs che preparan las pistas el Grischun. «Buca mo en Surselva, mobein egl entir cantun sedattan ils territoris da skis breigia da preparar bunas pistas, marcar bein ellas, aschia ch’ins survesa buca ils tschancuns ch’ein buca passabels cun skis. Sche la glieud setegn vid las signalisaziuns e va cun precauziun, duess ins tuttina saver guder il sport da skis era uonn.»
Neginas cefras dil Grischun
Romano Pajarola ei il responsabel per la cussegliaziun da segirtad tier la societad Pendicularas svizras. El ha salvau il december vargau in referat davart ils accidents sin pista alla radunonza dallas Pendicularas grischunas. Ei detti mo cefras svizras d’accidents sin pista che vegnan elavuradas e neginas statisticas d’accidents dil Grischun, di el. Alla damonda daco ch’il diember dils accidents cun skis e cun snowboard seigi buc pli regressivs, di Romano Pajarola che quei hagi da far denter auter cullas pistas diras era da bial’aura e pauca neiv nova. Curdar sin ina pista dira munti era in pli grond prighel da rumper enzatgei. Da quell’opiniun ei era Luca Degonda, il schef dalla Polizia cantunala alpina. «Las davosas jamnas da Nadal e Daniev havein nus giu ina situaziun extrema sillas pistas. Pistas stretgas en consequenza dalla munconza da neiv, tuttina fetg biara glieud e dis da bellezia. Tgei vul ins dapli? Mo gest en talas situaziuns eis ei impurtont da suandar entginas reglas e d’esser cunscients dall’atgna fuorma dil tgierp.»
Las diesch reglas dalla FIS
Mintga skiunza e snowboardist sto sedepurtar aschia ch’el periclitescha ni donnegia negin auter e ch’el impedescha buc enzatgi d’exequir sia activitad.
Mintga skiunz e snowboardista sto haver la survesta. El sto adattar sia spertadad e sia moda d’ir cun skis allas relaziuns dil terren, dalla neiv e dall’aura sco era dil volumen da traffic sin pista.
La skiunza ni il snowboardist che vegn da davostier sto tscharner siu vial aschia ch’il skiunz ni la sportista cun l’aissa davontier ei buca periclitada.
Vargar in’autra persuna sin pista astg’ins da vart sura ni sut, da seniester ni da dretg, quei denton adina cun ina distanza che lai spazi avunda alla skiunza ni al snowboardist ch’ins vul vargar.
Mintga skiunz e snowboardista che vul entrar en ina pista da skis, ni che vul cuntinuar sia cuorsa suenter ina pausa sto verificar ensiviars ed engiuviars ch’el sappi far quei senza periclitar sesez ed auters.
Mintga persuna sin pista sto evitar da sefermar senza esser en in cass d’urgenza en loghens stretgs e nunsurveseivels d’ina cuorsa. Ina skiunza ni in snowboardist ch’ei ruclaus sto dar liber aschi spert sco pusseivel il liug d’accident.
Ina skiunza ni in snowboardist che camina da pista siado ni che vegn a pei da pista giuadora sto ir agl ur dalla pista.
Mintga snowboardist ni skiunza sto prender enconuschientscha dallas signalisaziuns.
En cass d’accidents ei mintga skiunz e snowboardista obligada da prestar agid.
Mintga skiunza e snowboardist, ch’el seigi perdetga ni involvau, cun ni senza responsabladad, sto indicar sias persunalias en cass d’in accident. (fmr/mg)
fontauna:
www.skus.ch ni www.bfu.ch
Gust da leger dapli?