«Il carstgaun e las valurs el center»

«Eloquent, mo mai en in tun didactic, persuenter cun scharm romontsch ha cusseglier guvernativ Aluis Maissen bandunau savens sco victur la sala dil Cussegl grond. Parlamentaris ch’empruavan da debatter cun el en damondas dalla politica da finanzas stuevan quintar cun clars plaids.» Aschia ha il cusseglier dils stans ed anteriur president dalla Partida cristiandemocratica – oz Partida dil Center – Stefan Engler caracterisau il politicher Aluis Maissen ella gratulaziun pils 80 igl onn 2017 el Bündner Tagblatt. El ha undrau lezza ga il trapassau ch’ei naschius ils 18 da zercladur 1937 e carschius si a Dardin/Capeder, sco persunalitad dalla scola veglia, mo aviarts pil niev: «Fermas ragischs en sia patria, il carstgaun e las valurs el center, mo era cumpleina capientscha pils cunfins da quei ch’il carstgaun sa far.» Ed el cumiau ufficial dil cantun Grischun dad Aluis Maissen sco cusseglier guvernativ la fin 1998 scriva la canzlia cantunala: «Beinduras ha el legiu las levitas als deputai ed allas medias.» Aluis Maissen ei staus in um cun ina clara lingia, purtada era cun humor ed ina ga ni l’auter era a moda impulsiva.

Dardin – Mustér – Cuera

Il zenit da siu engaschament politic ha Aluis Maissen contonschiu ils onns 1993 e 1997 cura ch’el ha presidiau la regenza grischuna. El ha apparteniu al guvern cantunal da 1989 entochen la fin 1998. Dus onns ei il cristiandemocrat staus cau dil departament da giustia e polizia, otg onns ha el dirigiu ils fatgs finanzials e militars dil cantun Grischun. Suenter las scolas dil vitg e la matura al gimnasi dalla Scola claustrala a Mustér ha Aluis Maissen terminau cul licenziat il studi dalla scienzia politica a S. Gagl. Suenter in studi da giurisprudenza a Friburg ha il Sursilvan doctorau davart il tema «L’economia dil garnezi svizra e la cuminonza economica europèa». Avon che returnar ella patria ha el studiau en Frontscha, Italia e Germania.

El ha luvrau tier differentas interpresas ed ei staus da 1968 entochen 1972 redactur tiel Bündner Tagblatt. Sco collaboratur e conpossessur dalla Fiduziaria Confidar – pli tard Fiduziaria Confina – a Cuera ha el entschiet a s’engaschar en societads da meglieraziun ed ei staus commember e president d’in tschuppel societads acziunaras. Da 1981 entochen 1988 eis el staus commember dil cussegl dalla Banca cantunala grischuna.

Diesch onns ella Regenza

Igl onn 1970 ei Aluis Maissen ch’ei staus maridaus cun Jeanne-Marie Cottier (morta ils 19 da schaner 2010) e che ha giu duas feglias ed in fegl, partius ella politica. Gliez onn eis el daventaus president dalla PCD dil marcau da Cuera ed in onn pli tard elegia il cumin da Cuera el sco substitut da deputau. Sper differents mandats politics a Cuera suonda 1975 la tscharna sco deputau el Cussegl grond. Da 1985 entochen 1988 presidiescha el la fracziun cristiandemocratica dil parlament cantunal.

1988 suonda allura l’elecziun ella regenza grischuna. En sia funcziun sco cusseglier guvernativ ha el representau il cantun Grischun en differents gremis intercantunals sco ella conferenza dils directurs da finanzas dalla Svizra. La gliesta dallas fatschentas ch’el ha representau pil guvern avon il Cussegl grond ed il pievel ei liunga. Aschia la realisaziun d’in post d’egualitad per las dunnas enteifer l’administraziun cantunala, la reorganisaziun dalla cassa da pensiun cantunala, la lescha nova per la Banca cantunala grischuna ni la lavur vid il model da taglia per las ovras hidraulicas partenarias.

Engaschi en favur dil maun public

En consequenza dalla limita dil temps d’uffeci ha Aluis Maissen stuiu bandunar la Regenza la fin digl onn 1998. En quels onns ed ils onns suandonts ei il magistrat staus engaschaus en plirs cussegls d’administraziun. Da 2000 entochen 2006 ha el presidiau il cussegl d’administraziun dalla Viafier retica e da 1997 entochen 2004 l’Ovra electrica Surselva SA, respectiv Aurax SA ch’ei ida 2004 els mauns dalla Rätia Energie SA. Aluis Maissen ei era s’engaschaus ella cuminonza dils anteriurs scolars dil gimnasi da Mustér, ei staus commember dalla Fundaziun Pro Claustra Mustér e commember dalla cumissiun da finanzas e baghegiar dalla renovaziun dalla catedrala a Cuera da 2001 entochen 2007. El ei era staus confundatur ed entochen tier sia mort ils 17 da schaner 2026 commember dil Forum cultural internaziunal ­Mustér, oz la Culturella.