«Il pli grev èsi, sch’i sa tracta d’uffants»

«In zic dapli ch’ina giada l’emna, numnadamain tranter 60 e 70 giadas l’onn vegn il Care Team Grischun mobilisà», declera Jürg Mayer, il manader administrativ dal Care Team Grischun. Quel fa part da l’Uffizi da militar e da protecziun civila. Clamads vegnan ils uschenumnads care givers per il solit en in cas da mortoris, suenter accidents u cas da catastrofa.

Mobilisà vegn il Care Team Grischun da las organisaziuns da glisch blaua. Per il solit èn la polizia u ils pumpiers l’emprim sin plaz suenter in accident u in’autra catastrofa. «E suenter l’emprim agid al lieu pon alura las forzas d’intervenziun activar sur la centrala d’alarm dal 144 in u plirs care givers, uschia sco ch’i fa da basegn», declera Jürg Mayer. La centrala d’alarm mobilisescha lura tenor la regiun quels care givers che vegnan en dumonda. E lura survegnan quels che van al lieu dal cas las infurmaziuns detagliadas e necessarias. Persunas privatas na pon sezzas betg mobilisar il Care Team.

Unitad fundada il 2004

L’onn 2002 ha la Regenza dà l’incumbensa als Servetschs psichiatrics dal Grischun (PDGR) da furmar in concept da salvament era per l’agid d’emergenza en cas psicosocials, vul dir per confamigliars u persunas involvidas en accidents mortals u catastrofas. Ina gruppa da lavur è vegnida furmada che ha tranter auter era fatg retschertgas co che auters chantuns èn s’organisads. «Igl avess era dà la pussaivladad da cumprar in tal servetsch u da laschar far quai ils commembers da la protecziun civila», sa regorda Jürg Mayer. Ma per ils responsabels da la gruppa da lavur saja svelt stà cler, ch’i fa dapli senn da metter ensemen in team da persunas scoladas en quel champ, vul dir persunas spezialisadas che han da far professiunalmain cun la psichiatria, la psicologia, la lavur sociala, la tgira u la pastoraziun. Ed uschia ha il Care Team grischun cumenzà cun sia lavur l’onn 2004.

Actualmain èn tranter 70 e 80 uschenumnads care givers en l’organisaziun da milissa ch’è ina part da la protecziun civila dal Chantun. «Cunquai ch’il Chantun n’ha betg impiegà las persunas che stattan a disposiziun sco care givers, mabain che quels vegnan be clamads en cas d’emergenza tenor regiun, capacitads e premissas, hai fatg senn dad integrar quest team en l’organisaziun da la protecziun civila. Quai per ch’els sajan era segirads durant lur engaschaments e vegnan era remunerads tenor il medem sistem», declera il manader administrativ dal team.

Sustegnair da pudair agir independentamain

«Per il solit essan nus activs radund 72 uras suenter in incident. Ma nus na serrain betg la porta. Sch’ina persuna dovra dapli sustegn, stain nus a disposiziun sin moda nuncumplitgada, era sche quai è in telefonat u in discurs», declera Jürg Mayer. Suenter in temp possian els lura era cussegliar ulteriurs servetschs u instituziuns dad agid. Da l’autra vart dettia dentant era situaziuns nua ch’il care giver al lieu bada svelt che ses sustegn na vegn insumma betg u suenter in mument betg pli duvrà. «Sche nus vesain ch’ina persuna pertugada vegn sustegnida e confortada dad ulteriurs confamigliars u vischinas e vischins, pudain nus ans retrair da la situaziun», uschia Jürg Mayer. La lavur dad in care giver saja fitg individuala, declera el vinavant, ch’i dependia er adina in zic da la situaziun al lieu. «Nus tadlain, empruvain da dar consolaziun e bainspert empruvain nus era da sustegnair las persunas pertutgadas uschia ch’ellas èn puspè bunas dad agir independentamain. Vul dir che nus na surpigliain betg da far l’entira chasada suenter in cas, mabain sustegnain la persuna pertugada. Per exempel cun far in té per ella, uschia ch’ella vegn puspè instradada en ina structura da guardar era per ella sezza», declera Jürg Mayer.

Intervegnir suenter in mortori

E quai ch’è main enconuschent è ch’ils care givers stattan er a disposiziun per exempel per las persunas che han chaschunà in accident. «Nus giain adina ora da quai che quellas persunas n’han betg fatg quai intenziunadamain. E lura tira in tal accident era davent il terren sut ils pes da quellas persunas», di Jürg Mayer. Ma displaschaivlamain stoppia el conceder che la gronda part da las intervenziuns dals care givers ha da far insatge cun in mortori. «Il pli grev èsi, sch’i sa tracta d’uffants. Quai è per nus tuts supplementarmain depriment, sche la mort na va betg tenor la successiun natirala», explitga Jürg Mayer. Mintgatant dettia era la situaziun gist suenter suicids che confamigliars inculpeschan in l’auter en lur emoziuns grevas, e lura sajan per il solit dus care givers en acziun. Uschia possian els separar las partidas e tadlar tiers a tuttas varts sco ch’i tutga.

Era care givers ston elavurar incidents

Suenter mintga engaschament telefonan ils manaders – els èn cun Jürg Mayer en quatter – cun ils care givers ch’èn stads en acziun. «Nus discurrin ensemen ed empruvain uschia era dad elavurar ils incidents. Cler che mintgin sto er elavurar quai per sasez. Ed en grevs cas, nua che forsa era plirs eran en acziun, organisain nus anc in discurs ensemen», explitga Jürg Mayer.

Natiralmain datti era mintg’onn in di da furmaziun e pliras pussaivladads per barattar experientschas era cun care teams dad auters chantuns. «Nus avain ina fitg buna collavuraziun cun ils teams correspundents da noss chantuns vischins e da la Svizra Orientala. Dad ina vart per emprender in da l’auter e da l’autra vart era per sa gidar», concluda Jürg Mayer las explicaziuns davart il Care Team Grischun.