«Nus prendein mintga scrotta»
Diversas pendicularas grischunas han inoltrau tiel Cantun la damonda per indemnisaziun da lavur cuorta. Denter quellas sesanflan pliras pendicularas sursilvanas che piteschan da munconza da neiv. Per gronda part pertucca la lavur cuorta emploiadas ed emploiai dallas ustrias da cuolm che han buca saviu arver il december vargau.
Denter ils sis menaschis dalla branscha turistica grischuna che han, tenor l’agentura da novitads Keystone-SDA, tschentau la damonda al cantun Grischun per indemnisaziun da lavur cuorta sesanflan era las pendicularas da Mustér. Quei ha il meinafatschenta dallas pendicularas, Stefan Arnold getg sin damonda dalla FMR. Las pendicularas da Mustér piteschan sco la plipart dallas pendicularas sursilvanas dalla munconza actuala da neiv (mira boxa). «Denter ils 20 da december 2025 ed ils 20 da schaner 2026 havein nus nudau in minus dalla sviulta dad in milliun francs visavi alla medema perioda dalla sesiun 2024/25. Quei fa mal.»
Ustrias serradas
Cun ina tala digren dalla sviulta adempleschan las pendicularas da Mustér pli probabel ils criteris per retrer daners per lavur cuorta. Access alla lavur cuorta han menaschis turistics che piteschan da munconza da neiv e che nodan ina digren dalla sviulta da 25 % visavi alla media da tschun onns contonschida el medem spazi da temps. Vegnan las damondas per lavur cuorta concedidas, vegnan las interpresas indemnisadas cun 80 % dallas uras da lavur curdadas. Quei tenor las informaziuns accessiblas via la pagina digl Uffeci cantunal per industria, mistregn e lavur.
Stefan Arnold gi che divers indrezs el territori da skis da Mustér seigien buca stai en funcziun dapi l’entschatta dalla sesiun pervia dalla munconza da neiv. E consequentamein eis ei era buca stau pusseivel dad arver l’ustria da cuolm Lai Alv. «Il persunal dalla ustria sco il persunal dallas pendicularas han buca giu lavur.» Stefan Arnold gi ch’ei seigi el decuors dils diesch gis vargai reussiu, grazia a dabia lavur humana da badelar e stuschar neiv, dad arver diversas pistas. Las pendicularas han aschia aviert igl access neu da Sedrun e mess en funcziun la sutgera entochen Lai Alv, aschia che l’ustria ha saviu arver las portas. «Per las jamnas proximas da sesiun aulta ei quei extremamein impurtont.» Pli bugen che tschentar damondas per indemnisaziun da lavur cuorta havess Stefan Arnold secapescha neiv. «Nus prendein mintga scrotta.» In’expressiun che la plipart dils gestiunaris dallas pendicularas grischunas pon actualmein sustener, principalmein quels che han mo mudests indrezs per far neiv artificiala. E tier quellas interpresas s’audan era las pendicularas da Mustér.
Investiu cuntinuadamein
Bia megliera ei la situaziun denton tier las pendicularas dad Andermatt/Sedrun che han buca survegniu dapli neiv giu da tschiel, mobein dapli neiv dils canuns. Quei conceda il president dalla organisaziun turistica da Sedrun/Mustér, Silvio Schmid ch’ei medemamein engaschaus tier las pendicularas dalla Arena da skis Andermatt/Sedrun sco meinaproject. Silvio Schmid fa attent che las pendicularas dad Andermatt/Sedrun hagien consequentamein investiu dapi igl onn 2000 en indrezs dad ennevar. «Ils Americans che han surpriu las pendicularas han cuntinuau cun quella strategia.» Aschia che 90 % dallas pistas ein aviartas e dabia hosps ein sediverti las jamnas vargadas sin las pistas egl intschess dil Pass Alpsu e sil Gemsstock.
Il president dalla organisaziun turistica da Sedrun/Mustér sesa era el cussegl d’administraziun dallas pendicularas dad Airolo. Ed el sid dallas Alps ei la situaziun buca meins precara. «Ad Airolo mauncan l’aua ed ils canuns da neiv», gi Silvio Schmid. Ed el ei perschuadius che las experienzas actualas sforzien la branscha dad investir dapli ella neiv artificiala, priu il cass ch’ellas han ils daners a disposiziun per investir.
Inoltrau ad uras
Il pledader digl Uffeci per industria, mistregn e lavur Gian Reto Caduff ha discurriu enviers l’agentura da novitads Keystone-SDA da 100 emploiadas ed emploiai che seigien pertuccai dalla lavur cuorta e quei principalmein en menaschis gastronomics dallas pendicularas. El ha puntuau che las interpresas pertuccadas hagien inoltrau las damondas ad uras sin il termin fixau dils 5 da schaner 2026. «La davosa ga ha il Cantun nudau 13 preannunzias per lavur cuorta dalla branscha da pendicularas il december 2022 e l’entschatta 2023», ha il pledader digl Uffeci per industria, mistregn e lavur plinavon detg.
Pliras ustrias serradas
Era ils ulteriurs territoris da skis en Surselva han pervia dalla pauca neiv buc aviert tut las pistas e consequentamein ein era diversas ustrias sil cuolm serradas. Quei pertucca l’ustria Dachberg dil territori da skis da Val sogn Pieder. Serradas el territori da skis da Sursaissa/Mundaun ein las ustrias Péz Mundaun, Péz Sezner e Valli. El territori da skis da Breil ein tuttas ustrias aviartas, quella dall’Alp Dado sura era denter Nadal e Daniev mo grev da contonscher. Dils 50 menaschis da gastronomia indicai sin la pagina dallas pendicularas dalla Arena Alva ein 19 serrai. Entgins da quels sesanflan denton buc el territori da skis ed ein pia era buca serrai per motivs da munconza da neiv. Tgeininas da quellas interpresas che han aunc dumandau per indemnisaziun da lavur cuorta ei buca stau d’eruir sin la fin da redacziun. (fmr/ac)
Gust da leger dapli?