Producir energia regenerabla cun risguardar la natira

Per l’endischavla ga han liug a Mustér quest’jamna ils Dis da perscrutaziun d’energia. Dapi sia fundaziun avon diesch onns vegnan quels arranschai dalla Fundaziun AlpEnForCe – il Center da perscrutaziun d’energia alpin cun sedia a Mustér. La finamira primara da quella fundaziun ei da promover las pusseivladads dalla producziun d’energia el territori dallas Alps. Ina da sias activitads en quella direcziun ein ils Dis da perscrutaziun d’energia che han liug da mesjamna entochen venderdis en localitads da claustra a Mustér. Sper in tschuppel referats e workshops vegn era purschiu uonn in arranschament public la gievgia suentermiezdi (mira box).

100 expertas ed experts

Sco gia igl onn vargau separticipeschan rodund 100 expertas ed experts als Dis da perscrutaziun d’energia a Mustér. «Cun quei diember essan nus fetg cuntents», di Ivo Schillig, il meinafatschenta dil center. La purschida online dils pressapauc 50 referats e workshop succeda uonn mo minimalmein. «Nossa finamira ei effectivamein d’haver la glieud cheu el liug, las pusseivladads dalla conversaziun ein aschia dadas», di Ivo Schillig. El center dallas discussiuns stattan uonn la fotovoltaica ed il vent sco furniturs d’ulteriura energia regenerabla ils onns e decennis vegnents. «Entochen igl onn 2050 duein varga 40 % dil basegns d’energia electrica en Svizra vegnir cuvretgs cun fotovoltaica. Leutier vegn fatg stentas da nezegiar aunc pli fetg il vent, la biomassa e la geotermia per ulteriura energia. Ina dallas finamiras ei da generar quell’energia en ina fuorma aschi optimala ed efficienta sco pusseivel», declara Ivo Schillig.

Pli ad ault e pli car

Il davos temps ein empremas experientschas cun implonts da fotovoltaica alpins vegni fatgs. «En quei connex semuossa ei ch’igl ei era da risguardar la pressiun dalla neiv sin in implont ed ils prighels dalla natira. Pli ad ault sur mar ch’in implont vegn baghegiaus e pli cars ch’el ei. Il mument vegn ei fatg retschercas, sch’ei mass era da baghegiar ovras pli a bass, secapescha denton aunc adina sur la tschaghera igl unviern», constatescha Ivo Schillig. «Las experientschas fatgas cun differents projects che vegnan la fin finala buca realisai muossan ch’igl ei necessari d’involver era las organisaziuns digl ambient ellas discussiuns davart implonts novs», di il meinafatschenta dil center. Per quei motiv porschan ils Dis da perscrutaziun d’energia d’uonn a Mustér era la pusseivladad a quellas da s’exprimer.

Risguardar la natira

Agl arranschament public la gievgia suentermiezdi vegn Michael Casanova, menader da project dalla protecziun dallas auas e la politica d’energia dalla Pro Natura a sefatschentar digl aspect dalla biodiversitad en connex cun implonts d’electricitad el territori alpin. «Empremas experientschas muossan ch’implonts da fotovoltaica san schizun esser d’avantatg per la biodiversitad. Per exempel entras l’umbriva ni la forza dil vent che sa vegnir interrutta cheutras. Aschia sa ei esser ch’il terren schigia buca ora aschi fetg», di Ivo Schillig. Per quei motiv seigi ei necessari da mirar nua e co plazzar ils pannels da fotovoltaica.