Co ch’üna via da glatsch dvainta ün «hotspot»
Daspö passa ün decenni exista la sporta da la via da glatsch a Sur En, Sent fingià. Ir culs patins lung üna via inglatschada da bundant trais kilometers lunghezza immez god, sculpturas e natüra – quai chi ha cumanzà üna jada sco sporta plüchöntsch exclusiva, s’ha i’ls ultims trais ons müdada in ün magnet turistic. Quai grazcha impustüt a las medias socialas.
Id es mità da l’eivna dürant la foura da schner. «Hoz vaina gnü be var 80 entradas», salüda Sepp Erni, chi lavura pro la chascha, riond. In relaziun cun oters dis esa magara quiet sülla via da glatsch a Sur En sper Sent. Oter guardaiva quai oura dürant ils dis da festa e pel mumaint, las fins d’eivna. «Nus eschan fich cuntaints cun l’andamaint da la stagiun fin uossa», declera Wolfgang Bosshardt chi’d es insembel cun Mario Riatsch ün dals duos mainagestiuns da la via da glatsch.
«L’on passà es statta la stagiun fingià ourdvart allegraivla e quist on pudessa verer oura perfin amo meglder», constatescha Wolfgang Bosshardt chi maina sper la via da glatsch plüs oters affars a Sur En. Cha davart entradas o cifras concretas nu gnia però fatta ingüna statistica. Schi’s conguala intant cun cifras chi circulaivan l’on passà, schi’s poja far quint cun in media var 500 – 600 entradas al di dürant la stagiun ota e cun ün record da fin 800 persunas in ün di.
Success tras e tras
La via da glatsch a Sur En attira dimena dafatta amo ün zich daplü persunas co i’ls ons avant. Che chi’d es però restà listess es il gener dals giasts e co cha quels han insomma scuvert quista sporta. Da dastrusch e da dalöntsch, da giuven fin vegl, cun daplü o damain talent, famiglias cun uffants obain pêrins frais-chamaing inamurats, in viadi da scoula obain fond spassegiadas da cliccas – sülla via da glatsch para chi s’inscuntra ad ün e minchün. Eir dürant ün di apparaintamaing plü quiet.
«Schi, i fa propcha plaschair da verer cha nossa via da glatsch ha tant success ed attira uschè üna gronda diversità da giasts quia a Sur En», constatescha Wolfgang Bosshardt manzunond dingionder cha’ls giasts derivan dapertuot: «Da Meran i’l Tirol dal Süd, sur Puntina i’l Tirol dal Nord, fin sü da Lecco illa Lombardia vegnan ils giasts, e s’inclegia cha quels giasts sun tuots per gronda part giasts dal di.»
E che chi dà eir in ögl, o meglder dit in uraglia: Dumandond als giasts dingionder chi hajan insomma dudi da quista sporta, as doda trasoura bod be üna resposta: Instagram.
«Da Meran i’l Tirol dal Süd, sur Puntina i’l Tirol dal Nord, fin sü da Lecco illa Lombardia vegnan ils giasts, tuots per gronda part giasts dal di.»
Wolfgang Bosshardt, co-mainagestiun via da glatsch a Sur En
Benedicziun e schmaladicziun
Profitar da quista fuolla da glieud – animada ouravant tuot da fotografias e videos illas medias socialas – nu profitan be ils gestiunaris, dimpersè per exaimpel eir Jon Fadri Carpanetti. Daspö trais invierns maina el la «Bar Tschoccas» güsta sper l’entrada a la via da glatsch. Eir el constatescha cha’l nomer da giasts s’haja augmantà dad inviern ad inviern. E cul nomer da giasts chi crescha ad ün crescher daja natüralmaing eir divers inscunters ourdvart particulars.
«Schi, eu discuor adüna gugent cun meis giasts e sun natüralmaing eir adüna fich buondrius dingionder chi vegnan», quinta Jon Fadri Carpanetti chi’d es adüna darcheu impreschiunà da la radiaziun straordinaria da la via da glatsch illas medias socialas. «L’inscunter forsa il plü divertent quist on sarà stat quel cun duos duonnas da Bonn in Germania. Davo avair vis la via da glatsch sün Instagram, s’han quellas duos duonnas simplamaing missas in viadi cun l’auto ed han visità la via da glatsch. E quai sco spassegiada d’ün di, baininclet!» Ün sguard sün ün program da navigaziun muossa cha pels raduond 692 kilometers viadi simpel, s’esa da via almain set uras – tuot tenor trafic, sainza posas da qualche vart e sainza esser stat amo süls patins. «Hai, hai, i dà da las tuottas», as volva Jon Fadri Carpanetti riond per cumanzar a preparar las tschainas.
Cha quist svilup til detta però schon eir ün zich da stübgiar, conceda Jon Fadri Carpanetti chi’s fa pissers impustüt per «la bella quietezza» chi pudess esser in privel. Chi saja però a la fin dals quints ed in man da Dieu üna benedicziun e schmaladicziun al listess mumaint.
«Ün hype viral»
Na plü videos cun millis da views, dimpersè videos cun milliuns da views as poja contemplar süls differents chanals da las medias socialas, schi’s tschercha artichels cul chavazzin «via da glatsch» obain «Sur En». Dimena as poja cun buna conscienza pretender chi’s tratta quia intant dad «ün hype viral», ün fenomen chi procura per üna gronda attenziun mediala, chaschunà dad artichels chi vegnan guardats e divis da millis e milliuns da persunas illas medias socialas. I’l cas da la via da glatsch a Sur En procura quai oramai minchatant eir per colonnas pro la chascha.
Chi saja da tour quist’attenziun mediala cun mans averts, conclüda Wolfgang Bosshardt, perche cha per üna nu’s sapcha quant lönch cha quist trend cuntinuescha amo e cha per l’otra sajan tals videos e purtrets natüralmaing eir recloma gratuita per la regiun e la sporta: «Nus piglian cun plaschair quai chi vegn. Quai chi’d es s-chars sun unicamaing minchatant ils patins!»
Pels gestiunaris poja dimena cuntinuar uschea, na be per finir bain la stagiun currainta, dimpersè eir pellas stagiuns in avegnir. Scha ir culs patins cun tanta glieud es insomma ün giodimaint sarà ün’otra dumonda?
Almain quels giasts chi d’eiran sül glatsch dürant la visita da la FMR a Sur En, varan giodü ün mez muond. Ir culs patins sün ün traget da trais kilometers, sainza üna gronda fuolla da glieud. Uschè lönch cha patins nu vegnan s-chars e cha’ls giasts vegnan cun plaschair, restarà quista via da glatsch üna da quellas sportas turisticas chi para da girar bod be da sai.
Gust da leger dapli?