Bia emoziuns ella Casa Cumin
Co il president communal dad Ilanz/Glion, Marcus Beer, ha schau siglir la chicra il vendergis vargau a caschun dalla surdada dad ina petiziun ella Casa Cumin a Glion ha l’entira Svizra saviu contemplar in pèr uras pli tard en in video publicaus sin Blick.ch. Il president communal ha annunziau pass giuridics encunter las persunas che han filmau e derasau il video senza siu consentiment.
Petiziunarias ed petiziunaris han scret en ina communicaziun il vendergis vargau dad in scandal a caschun dalla surdada dalla petiziun ella Casa Cumin a Glion. La petiziun suttascretta da varga 1600 persunas pretenda dad introducir per immediat la pusseivladad da pagar sin tut ils parcadis publics dalla vischnaunca dad Ilanz/Glion cun muneida. Sco ei para han la petiziun e la surdada provocau la malaveglia dil president communal Marcus Beer. Ina persuna ord il ravugl dallas petiziunarias e dils petiziunaris ha filmau la surdada dalla petiziun e surviu il video allas medias da massa per mussament dalla malaveglia dil president communal.
Sinaquei che Marcus Beer ha annunziau pass giuridics pervia da filmar e derasar il video senza siu consentiment, han ils organisaturs dalla petiziun supplicau las medias da massa da buca publicar il video. Vid quella supplica ei la redacziun dil Blick.ch buca setenida, aschia che l’entira Svizra ha saviu tedlar e mirar las renfatschas che Marcus Beer ha fatg viers las petiziunarias ed ils petiziunaris. Denter auter ha el renfatschau alla generaziun pli veglia in secuntener egoistic en disfavur dalla generaziun giuvna.
Marcus Beer pren posiziun
La pretensiun dalla petiziun che la vischnaunca discrimineschi ina part dalla populaziun cun introducir il sistem da pagar pil parcar a moda digitala el marcau da Glion ha vilentau il president communal dad Ilanz/Glion sco quei ch’el ha puntuau sez viers la FMR: «Nus havein sapientivamein manteniu la pusseivladad da pagar cun daners per exempel sin plaz fiera a Glion ed aunc en auters loghens.» Marcus Beer tschontscha dad in sistem mischedau. El valetescha la pretensiun dalla petiziun da mantener la pusseivladad da pagar cun muneida sigl entir intschess communal per egoistica: «Els renconuschan buc ils cuosts supplementars ch’il sistem da pagar cun muneida caschuna alla vischnaunca.» Il president communal discuora dad 8000 francs per petga senza risguardar ils cuosts caschunai entras il persunal communal che sto rimnar la muneida.
Sia remarca d’engurdientscha viers la generaziun pli passada vul el buca veser sco renfatscha generala viers l’entira populaziun pli veglia. «Mia renfatscha ei sedrizzada viers las persunas che han surdau la petiziun ch’ein la finala tuttas pli u meins en mia vegliadetgna.» Marcus Beer ei dil meini ch’ina part dalla generaziun dils aschinumnai babyboomers seigi buca promta da far cumpromiss, principalmein buc en favur dalla generaziun pli giuvna. «La generaziun giuvna ei la finfinala quella che sto pagar egl avegnir tut ils giavischs supplementars.» Il president communal gi ch’el capeschi magari buca che la generaziun giuvna seriscudi buca pli fetg per ils agens dretgs ed interess.
Pass giuridics
Grittentaus ei il president communal che sias explicaziuns a caschun dalla surdada dalla petiziun ein vegnidas filmadas e derasadas senza siu consentiment. Marcus Beer fa attent dad esser sez giurist e d’enconuscher ils dretgs dalla persunalitad che seigien en quei cass vegni violai viers sia persuna e quella dil canzlist (mira era box). «Jeu hai gia instradau las mesiras necessarias e jeu vegn a purtar plogn e pretender satisfacziun en quei cass.» La smanatscha dallas petiziunarias e dils petiziunari da lantschar ina iniziativa per cass che lur pretensiuns vegnien buc ademplidas, ha il president communal priu encunter cun la remarca: «Lu sa silmeins la populaziun decider en caussa.»
Differenza denter public e privat
«Da principi eis ei da differenziar denter in arranschament public ni privat e denter persunas publicas e privatas.» Quei scriva Ulla Autenrieth che meina la partiziun da perscrutaziun agl institut per producziuns multimedialas alla Scola aulta specialisada dil Grischun a Cuera. Sin giavisch dalla FMR ha la professoressa e specialista da medias dau in’egliada sil video e valetau la legalitad da filmar e derasar la surdada dalla petiziun. Ord sia vesta ei la surdada dad ina petiziun da valetar sco act ufficial e politic. «Tals events ein da principi suttamess ad in pli ault interess public, cunzun sch’ei pertuccan damondas dalla participaziun politica, dalla cultura politica ni co tractar burgheisas e burgheis», scriva Ulla Autenrieth. «In president communal sesanfla en ina funcziun publica e sto gest ella execuziun da siu uffeci acceptar ina pli severa observaziun dallas medias.»
La docenta citescha ils principis dil dretg che lubeschan da filmar en loghens publics e ch’in consentiment da filmar ei sut certas circumstanzias buc exnum necessaris. Ella ei dil meini che surdar in tal video allas medias stoppi denton vegnir examinaus pli critic. «Sut certas circumstanzias sa ina tala derasaziun tuttina esser legala.» Resumond ils schabetgs ella canzlia dalla Casa Cumin vesa Ulla Autenrieth divers aspects che plaidan en favur dalla legalitad da filmar e tarmetter il video. Ella numna la funcziun publica dil president communal, in act politic ufficial, localitads publicas, la pareta ch’ei seigi buca vegniu filmau secret ed in interess public legitim d’informaziun. «Sch’il dretg dalla persunalitad ei vegnius vulneraus en quei cass concret, vegn la finala ina examinaziun dils interess a sclarir», scriva Ulla Autenrieth. (fmr/ac)
Gust da leger dapli?