Il futur da la Büvetta illa politica

«Nus nu pudain plü spettar», ha dit Christian Müller a la sairada d’infuormaziun gövgia passada in sala cumünala a Scuol. «Il stabilimaint patischa fermamaing.» El es ingaschà da la Società Pro Büvetta Tarasp sco mainaproget per la restoraziun da la büvetta istorica a Nairs. Perquai cha quella sta suot protecziun chantunala da monumaints ed es dal 2020 eir gnüda tutta sü in l’inventar da l’Uffizi federal da cultura illa plü ota categoria da protecziun, es vairamaing fingià plü lönch cler chi’s sto far alch per tilla mantegner.

Co precis cha quai dess capitar e co chi’s voul lura darcheu revitalisar la Büvetta cur ch’ella es sgürada e restostrada, quai ha la ­Società Pro Büvetta Tarasp uossa preschantà publicamaing.

Raps cumünals, chantunals,federals e privats

Il plan preschantà calculescha cun cuosts da bundant 18 milliuns francs. Quels cumpiglian la sanaziun dal stabilimaint svess, ma eir la sgürada dal grip sur il stabilimaint, masüras da protecziun lung la riva da l’En e la restoraziun dals inchaschamaints da las funtanas Lucius, Emerita e Bonifacius. Ed in plü eir ils cuost per la sanaziun da la Chasa Carola güst sper la Büvetta e las investiziuns per lura gestiunar las localitats. «La Confederaziun as reunischa cul Chantun e’l cumün per mantegner la Büvetta ­Tarasp», ha dit Martina Melcher, la presidenta da la società ed agiunt: «Quai es fich important.»

Concret prevezza il plan da sanaziun cha las lavurs vi dal grip, la riva e las funtanas gnissan finanziadas dal cumün cun bundant 3,7 milliuns francs e dal Chantun cun bundant 3,5 milliuns francs. La restoraziun da la Büvetta svess e da la Chasa Carola sustgness la Con­federaziun cun s-chars 5,6 milliuns francs. Pel rest – intant mancan tenor la società amo 4,5 milliuns francs – gnissan tscherchats ulteriurs donaturs privats, per exaimpel fundaziuns.

Cha la progettaziun per sgürar il grip e sanar la riva sajan fattas, ha dit Christian Müller a la sairada d’infuormaziun – ed eir la dumonda da fabrica, il preventiv e’l plan da business per l’ütilisaziun da la Büvetta. «Nus eschan pronts, ma tuot dependa uossa dal prüm pass dal cumün.»

Nouva fundaziun e dependenzas finanzialas

La suprastanza da Scuol infuormarà als 23 favrer in üna radunanza cumünala detagliadamaing davart sia proposta. Chi sarà lura üna tractanda magara lunga, ha il capo Aita Zanetti tradi fingià in occasiun da la sairada d’infuormaziun.

Previs füss cha’l cumün surdà las parcellas da la Büvetta Tarasp e da la Chasa Carola ad üna nouva fundaziun in ün suotdret da construcziun – e ch’el deliberescha sia part dals raps per la sanaziun. «Tuot quist intent funcziuna però be, scha la cumpletta finanziaziun es garantida», ha dit il capo.

La Confederaziun as partecipeschan be, scha’l cumün es eir pront da s’ingaschar. E la tschercha da donaturs privats es be pussibla, scha la nouva fundaziun respunsabla per la sanaziun es insomma fundada ed ha il suotdret da construcziun. «Cun quel suotdret da construcziun nu dà il cumün principialmaing our d’mans per adüna ils stabilimaints, ma intant la respunsabiltà per las lavurs e la gestiun», ha declerà Christian Müller, «ma sainza quel nu pudaina ir in tschercha da mezs pro otras fundaziuns.»

Tuot l’idea cumpiglia dimena dependenzas tanter las diversas instanzas publicas e’l success da la fundaziun d’organisar svess il rest dal büdschet. «Scha la populaziun disch NA, lura nu capita nöglia», ha dit Aita Zanetti. «E scha’l rest da la finanziaziun nu grataja, lura neir na.» La populaziun da Scuol decidarà davart la partecipaziun cumünala als 19 avrigl in üna votumaziun a l’urna. 

«Na be salvar, ma revitalisar»

«Ün archeolog m’ha dit üna jada cha la megldra protecziun saja l’ütilisaziun», ha quintà Orlando Steiner dürant la sairada d’infuormaziun. L’hom oriund dad Ardez es partenari da la Quant SA a Flem chi accumpogna e concepischa progets pel svilup regiunal. Per la Società Pro Büvetta Tarasp ha el creà ün plan da business. «Nus nu lain be salvar la Büvetta Tarasp, ma tilla revitalisar.»

Il motto per quella revitalisaziun saja «alch special in ün lö special»: «La Büvetta dess dvantar daplü co be ün bel lö per occurrenzas: Ün lö fich progressiv, ma chi referischa a sias ragischs.» Uschea ha Orlando Steiner descrit  la visiun. E nomnà sco exaimpels concerts, prelecziuns ed exposiziuns illa Büvetta – ma eir festas privatas o inscunters scientifics. «Nus vain fingià da tuotta sorts dumondas, ün hotelier ans ha per exaimpel dit ch’el pudess organisar là sainza problems desch nozzas l’on.»

Masüras d’urgenza per retardar la decadenza

«Mincha jada ch’eu sun quia es daplü in muschna», vaiva Werner Reichle, l’anteriur president da la Pro Büvetta Tarasp, constatà fingià avant bundant ün on dürant üna visita illa Büvetta. «Ed intant patischa vi e plü eir la structura suot la surfatscha», ha uossa agiunt Christian Müller. «Id es propa ter dramatic, il stadi vain vi e pês.» Per almain retardar quel svilup ün zich hana intant installà ün dischümidifichader ed ün s-chodamaint illa Büvetta. 

Ma apunta, üna soluziun a lunga vista vain vi e plü urgiainta. «Nus eschan obliats da far alch», ha perquai dit eir il cusglier guvernativ da Scuol Jon Domenic Parolini in gövgia saira, «e stain uossa agir il prüm sün livel cumünal. Lura seguiran eir il Chantun e la Confederaziun.»

Per cha la Büvetta «dvainta eir darcheu ün lö per la populaziun locala», sco cha Martina Melcher ha accentuà. Per ella saja quai ün punct central.