Chi s’aintra in chasa pro üna famiglia dedichada cun corp ed orma plainamaing al sport da passlung, quai es be fingià rivond in piertan plü co evidaint. Il prüm chi’s vezza nempe – güsta a dretta in ün dals schlers – es üna trentina pêra skis da passlung chi sta in parada insembel cun bastuns, s-charpas, buschas e varsaquantas troclas cun giaccas, manetschas, algordanzas da plü bod ed üna pruna differents prodots ed utensils per tschairar.

Quia in piertan nu guarda be oura da passlung, i savura perfin da passlung. «Quai es be la mità da la roba», salüdan Martina e Buolf Näff riond da s-chala giò. «Normalmaing vaina quia bler daplü roba.» Els sun ils genituors dals duos giuvens passlunghists Noe ed Isai Näff da Sent (guarda boxa) o co ch’els as preschaintan: «Ils duos plü gronds fans da lur figls!»

Tanter plaschair e displaschair

Cha’l piertan es per la mità vöd cun roba da passlung pel mumaint, quai ha ün scopo. Noe Näff, il frar plü vegl, das-cha nempe partir per la prüma jada in sia giuvna carriera als gös olimpics – quai per las cuorsas da sprint dad hoz mardi – intant cha per Isai Näff haja gnü nom da restar a chasa.

«I’d es capità tuot uschè svelt. Amo nu vaina gnanca realisà inandret», raquinta Martina Näff tuot superbgia. Chi s’haja bainschi adüna tgnü ils polschs e sperà sün talas bunas nouvas, però cha esser propa sgüra, nu’s poja mai – fin a la fin na. «Schi, e cur cha la novità es lura rivada, vaina gnü natüralmaing fich gronda superbgia e plaschair per Noe. Ma da tschella vart, güsta uschè gronda malavita chi nun ha bastü per Isai. Eir el vess nempe merità da pudair partir als gös olimpics», decleran ils duos genituors ün zich trists. Cha quai tils haja toc sco intera famiglia. «Eir Noe ha stuvü il prüm üna jada digerir quistas nouvas.»

Noe ed Isai Näff sun nempe bler daplü co be duos frars: els sun daspö pitschens insü fich buns pluoders, collegas da squadra – sper e sülla loipa – e schi va, praticamaing adüna insembel. S’inclegia cha Noe vess gnü grond plaschair da pudair partir eir quist’experienza insembel cun seis frar. «El telefona adüna darcheu e raquinta ch’el haja grond gust e ch’el s’allegra fich per seis prüms gös olimpics», tradischa Buolf Näff, però: «Eu crai schon cha Isai til manca. Fin l’ultima cuorsa avant la selecziun guardaiva quai oura nempe bain per tuots duos.»

Üna colliaziun stretta da pitschens insü

Cha tenor ils genituors nu sajan ils duos frars be nan dal caracter fich simils, dimpersè eir our d’vista sportiva. Fingià da pitschens insü sajan las prestaziuns da Noe ed Isai Näff stattas adüna magara similas. Resguardond be la differenza d’età – Noe ha 22 ons ed es cun quai duos ons plü vegl co Isai – as pudessa dafatta pretender cha Isai saja amo ün zich plü ferm co seis frar grond. Ch’eir pervi da quai saja la dischillusiun cha Isai nun es gnü selecziunà pels gös olimpics a Milano Cortina da quist on uschè gronda e fetscha tant displaschair in famiglia. «Dürant il decuors da la stagiun actuala ha Noe ragiunt simplamaing plü regularmaing buns resultats. Intant cha Isai ha cumanzà la stagiun fich ferm, però ha lura gnü da cumbatter cun pitschens dafraids e leivs simptoms da stanglantüm», analiseschan ils genituors la stagiun da lur uffants fin uossa.

Ed ils genituors san da che chi discuorran. A lur figls nempe nu cugnuoscha probabelmaing ingün oter uschè bain sco lur duos plü gronds fans. A la famiglia Näff collia nempe üna relaziun tuottafat particulara e fich stretta, quai impustüt grazcha al sport da passlung. «Il tegn tanter nus es fich ferm. Plü bod cun quai cha nus d’eiran fich involvats cun tils sustegner ingio cha nus pudaivan ed uossa sco genituors plü co superbis obain davant la televisiun e scha mâ pussibel, adüna cur chi va live dasper la loipa», manaja Buolf Näff dond ün sguard inavo.

Daplü co «be» esser mamma e bap

Plü bod – e sco cha quai es üsit, sch’uffants perseguiteschan gronds sömmis i’l muond dal sport professiunal – han ils genituors gnü diversas otras funcziuns sper esser «be» bap e mamma. Cun grond plaschair ed ingaschamaint han els nempe sustgnü a lur figls dürant ils prüms desch ons da lur carrieras a moda fich intensiva. Martina Näff, da manster magistra da scoulina a Scuol, d’eira da quel temp manisunza da taxi, motivatura e la bun’orma da la famiglia. Seis hom, da manster pulizist chantunal pro’l post da pulizia Engiadina Bassa a Scuol, d’eira respunsabel pel trenamaint, schef da material ed hom da service.

«Quai d’eiran fich bleras uras, pustüt viagiond cul auto cha nus vain passantà insembel», s’algorda Martina Näff. «Eu dschaiva adüna cha quai saja nos temp prezius da famiglia. Nus discurrivan e chantaivan insembel, uschè sco cha otras famiglias passaintan lur temp in ün’otra fuorma.» Ed uschea s’algorda eir amo Buolf Näff da las bainschi numerusas, ma ouravant tuot eir bellas uras in servezzan per seis duos uffants. «Quants skis ch’eu varà tschairà, quai nu saja plü da dir. Ün inviern n’haja però notà tuot las uras ch’eu d’eira giò’n schler a preparar ils skis per meis mats. A la fin da quella stagiun d’eiran quai ün toc sur 100 uras. E da quel temp vaivan els amo pacs skis baininclet.» Cha tuot quellas uras s’haja però investi adüna fich gugent e cun plaina satisfacziun. 

Passlung – il sport da famiglia

Il sport da passlung accumpogna als Näffs dimena fingià tras la gronda part da lur vita da famiglia. Ün sport ch’eir ils genituors han fat e fan amo adüna – ün cun daplü e l’otra cun ün zich damain plaschair. «Il passlung am paraiva plütöst adüna fich stantus ed eu n’ha fat passlung insembel culla famiglia plü per far ün plaschair a meis figls, e quel di chi m’han tschüf oura, esa stat fini per mai», conceda Martina Näff riond. Oter guarda quai oura pro seis hom.

Buolf Näff es nempe svessa üna persuna fich sportiva, cuorra gugent dürant la stà ed es adüna da chattar intuorn la loipa dürant l’inviern. «Passlung es eir mia gronda paschiun. Plü bod amo d’eira eu quel chi daiva aint il tact sülla loipa, uossa sun quai fingià per divers ons meis figls», ria Buolf Näff chi ha eir svessa fingià pudü festagiar dürant il passà ün pêr success i’l sport da passlung. Daspö divers ons piglia el nempe part als champiunadis svizzers da skis e passlung da la pulizia. E la cuorsa da passlung, quella ha’l fingià plüssas jadas pudü guadagnar. «Cu quai chi’d es üna cumbinaziun da ski alpin insembel cul passlung, nun haja fin uossa displaschaivelmaing amo mai bastü per mai da guadagnar il titel. Per quel suna simplamaing bler massa plan culs skis.» Però dal sgüra daplü co ch’el cuischa a sai svessa üna jada üna medaglia a quists champiunadis svizzers, cuiss Buolf Näff üna medaglia a seis figl pro’ls gös olimpics.

Las vias sun avertas

«Pro’l sprint es tuot pussibel. Là nempe dependa dad uschè pac. Eu sper ed eu crai ch’el riva da far ün bun resultat. Schanzas da guadagnar üna medaglia, quai sarà però greiv. Il prüm böt füss sgüra üna jada da rivar fin aint ils mezfinals e lura füss quai fingià ün fich bun resultat per sia premiera olimpica.» E cha in quista disciplina poja minchatant ir per pac, quai ha demuossà la cuorsa da sprint da l’on passà pro’ls champiunadis mundials da passlung a Trondheim illa Norvegia. Be per ün tschientavel ha Noe Näff nempe manchantà quella jada da’s qualifichar per la ronda dals mezfinals. 

Schi’s das-cha festagiar il success insembel cun lur figls, es il plaschair pro’ls genituors adüna fich grond, tant plü greiv, schi s’ha da rumagliar sconfittas. Sco in quist cas la decisiun pella selecziun dals gös olimpics. Però quai es in man da Dieu la fascinaziun dal sport. «Nus ans allegrain a tuotta via ourdvart da pudair ir a verer la cuorsa da sprint al lö. L’agitaziun, quella es pel mumaint almain amo dret pitschna, però ella gnarà lura dal sgüra amo – il plü tard cur cha nus eschan dasper la loipa. Lura nempe sarana dal sgüra amo plü nervus co Noe svessa.»

Ed il plü tard lura as müdaran tuot las emoziuns ambivalentas a reguard la selecziun ed il plaschair dominescha. «Nus giavüschain a Noe da cour tuot il bun e ch’el possa ramassar uschè bleras e bunas experienzas sco pussibel dürant seis prüms gös olimpics e da pudair partir quellas impreschiuns cun seis frar Isai forsa lura als prossems gös olimpics in quatter ons.» E chi sa forsa lura eir üna medaglia. Perche cha’l böt dals duos frars Noe ed Isai Näff saja nempe fingià daspö ons quel da pudair as partecipar ün bel di insembel ad ün team-sprint cumbattond per medaglias.

Davart il potenzial da lur figls sun ils duos plü gronds fans a tuotta via plü co persvas. Cha’ls duos figls hajan uschè üna gronda motivaziun e perseveranza, e ch’els desistan da fich bler per ragiundscher lur böts. Böts chi nu sajan tenor els amo lönch na ragiunts. «I douvra quel zich furtüna cha tuot va sü. I ston restar frischs e sans ed esser al dret mumaint al dret lö. Lura eschan nus persvas cha las portas as rivan a lur favur.» Obain formulà i’ls pleds d’ün grond placat chi fa parada chaminond our d’chasa vi da la paraid da l’entrada da lur piertan – güsta sper tuot la pruna e pruna roba da passlung: «Las vias sun avertas, nos sustegn vaivat!!!»