Ina finamira: Far messa per romontsch

El vesa atgnamein buca ora sco in plevon. All’emprema egliada savess’ins supponer che quei um ei birolist ni scolast. In requisit tipic tradescha denton sia professiun. Per la sentupada cul redactur dalla FMR ha sur Patrik Brunschwiler mess si il culier alv. Buca la camischa alva e la cravatta nera ei il segn d’identificaziun dils plevons catolics, mobein il culier alv. Il num correct da quei requisit ei il «collar», igl ei buca in requisit obligatoric dils augsegners.

L’emprema aventura cun arrivar

Sur Patrik sedat denton d’enconuscher cul collar. Ils 22 da schaner ha el bardigliau da Wollerau el cantun Sviz a Laax. Quella midada da domicil e l’arrivada el Grischun ei stada cumbinada cun ina pintga aventura: «Igl era ina gievgia ch’jeu sun carraus sill’autostrada A13 encunter Cuera. Ei bischava e vegneva pli e pli brut», raquenta sur Patrik. A Rehanau seigi el aunc sedumandaus sch’el arrivi veramein sauns e salvs tochen Laax. «Miu auto senza tracziun da quater rodas, cargaus cun scatlas da bardigliar, ha strusch dumignau tras la neiv», raquenta el vinavon, el hagi stuiu gir a sesez ‘Ei dat negin retuorn, ti stos ir vinavon’. Cull’intercessiun da sogn Cristoffel, il patrun dils viagiaturs e pelegrins, seigi el arrivaus quei gi brut da schaner tochen avon la casa pervenda.

Sch’el havess stuiu carrar tochen Falera, havess il niev plevon franc stuiu capitular. Demai che siu dacasa niev ei en casa pervenda a Laax, eis el staus ametsch. Gl’auto seigi per el plitost in object funcziunal, el mondi buca schi bugen cun auto. Siu vehichel da semover el traffic ed ella cuntrada ei il velo. «Da pign ensi sundel jeu colligiaus cul velo. Buca mo in, mobein plirs ha el bardigliau si dalla Bassa. A Laax e Falera vegn el pia ad esser – aschia astg’ins supponer – da viadi cul velo da muntogna? «Fetg bugen, sch’il temps lubescha», affirma el. Sur Patrik Brunschwiler manegia ch’el penduleschi all’entschatta plitost cugl auto denter Laax e Falera. In mountainbike, in tipic velo da muntogna, posseda el aunc buca. Cun in tal vegn el denton gleiti a carrar sin vias e trutgs.

Il romontsch, ina sfida

«Jeu hai ussa caschun avunda d’emprender d’enconuscher la populaziun e la cuntrada», gi il niev augsegner da Falera e Laax. La fin digl onn 2025 ha siu antecessur, sur Bronislaw Krawiec, bandunau las pleivs suenter 12 onns. Ils survetschs divins celebrava quel per romontsch e conversava era cullas parochianas e parochians en lur lungatg. Per siu successur vegn quei ad esser ina sfida. «Mei fascinescha la varietad linguistica en general», gi sur Patrik. El hagi bugen empriu lungatgs, sper il lungatg-mumma tudestg discuora el currentamein franzos e talian, plinavon empau engles e spagnol. Cun quellas premissas vegn el probablamein buca ad haver grondas breigias d’emprender romontsch. «Jeu sun promts d’emprender romontsch, s’encorschel denton ch’ei va pli e pli vess d’emprender in niev lungatg», conceda Patrik Brunschwiler.

Era sch’el ha celebrau gia il schaner ils survetschs divins a Falera e Laax ein ils emprems contacts stai limitai. Entschiet propi siu uffeci ha el pér l’emprema jamna da fevrer e biaras caschuns d’entupar sias parochiananas e ses parochians ha el buca giu. El hagi entochen ussa empriu d’enconuscher cunzun il persunal dallas pleivs, gi gl’augsegner niev. Festivar l’eucaristia per romontsch seigi ina da sias prioritads, tradescha el, «quei vegn a funcziunar, jeu vi denton buca metter memez sut squetsch», aschunta el.

La Sentupada ei ina schanza

Patrik Brunschwiler ha cumpleniu gl’onn vargau siu 50avel anniversari. Igl ei stau per el in motiv d’encurir ina sfida nova. «Jeu hai fetg bugen las muntognas e la natira. Quei ha dau a mi gl’impuls da s’annunziar per la pastoraziun dalla pleivs da Falera e Laax», raquenta el. Dapi ch’el ha finiu il studi da teologia eis el adina staus el cantun Sogn Gagl. Naschius e carschius si ei Patrik Brunschwiler a Wil. Quei marcau da 25’000 habitonts ei il center dil Fürstenland. Igl ei oz ina regiun heterogena. D’ina vart il Toggenburg, da tschella la Turgovia reformada, egl ost la metropola Sogn Gagl cun sias aglomeraziuns.

Era la destinaziun turistica Flem-Laax-Falera ei buca pli schi homogena e pli mischedada che pli baul. Ils cunfins confessiunals ein vegni pli lucs e l’indifferenza enviers fatgs da religiun carschida. Il plevon niev da Falera e Laax remarca che la veta ecclesiastica a Falera e Laax porschi bia spazi d’acziun. «Ei dat bia pusseivladads d’empruar ora certas ideas ch’jeu hai», tradescha el. Peisa vul el dar allas famiglias e la nova casa dalla Sentupada vesa el sco schanza per ina nova entschatta. En siu uffeci da plevon sesenta el aunc ussa sco solist e cumbattont persul. Realisar projects ni ideas seigi aschia pli difficil che far quei en ina cuminonza nua che pliras persunas lavuran ella pastoraziun.