Plans per ün terz implant a Sagliains

Sch’el vain lura insomma fabrichà, füss l’implant idraulic il plü pitschen da l’Ouvra Electrica Susch SA (OESS), quel illa Val Sagliains. «Previs füss ün implant cun üna prestaziun da 1800 kilowatts chi prodüa ses milliuns kilowatt-uras forza electrica l’on», disch l’indschegner Markus Hintermann, il president dal cussagl administrativ da la OESS. Quai füss raduond ün quart uschè bler sco quai cha las duos turbinas be ün pêr tschient meters davent praistan fingià uossa, quellas da l’implant idraulic da la Susasca. E quai füss be s-chars damain co l’implant da la Sarsura cha la OESS gestiunescha daspö l’on 2021. «Ma eir quai füss amo energia per var 1000 chasadas», agiundscha il president dal cussagl administrativ.

Prüm pass per instradar il proget

Ma intant es quai pür amo ün’intenziun – üna chi douvra in ün prüm pass il consentimaint da la populaziun da Zernez. Illa radunanza cumünala dals 10 marz sto quella decider davart ün contrat per conceder a la OESS il dret d’aua illa Val Sagliains. «Nus sco suprastanza cumünala vain decis da sustgnair l’intent e da portar la dumonda in radunanza cumünala», disch Domenic Toutsch, il president cumünal da Zernez. «Quai nu voul però amo dir chi gnia eir fabrichà. Ün SCHI da la radunanza cumünala pussibiltescha a la OESS d’instradar il proget.»

Simil tuna quai eir pro’ls iniziants dal proget. Markus Hintermann disch: «Nus lain il prüm savair scha la populaziun sustegna nos intent – e scha bain cumanzaina ad elavurar il proget d’approvaziun a man dal Chantun chi sto lura gnir acconsenti dal cussagl guvernativ.» Preparar ün tal e lura adattar quel tenor las indataziuns e objecziuns fattas illa exposiziun publica – cha quai dürarà var duos ons, suppuona il president dal cussagl administrativ. «Il plü bod quella jada as poja cumanzar a fabrichar, premiss cha’l proget renda lura eir economicamaing.»

Divers ons i’l chaschuot

L’idea per ün implant idraulic illa Val Sagliains nun es vairamaing nouva. Fingià cur chi’s d’eira landervia a fabrichar l’implant idraulic da la Susasca as vaiva fat prüms plans per ün ulteriur implant pro l’aua da Saglians. «Quels vaivna lura però stuvü sistir davo ün pêr ons perquai cha las contribuziuns da la Confederaziun d’eiran consümadas e nos proget plachà sün üna glista d’aspet», disch Markus Hintermann. Uossa ha la OESS però darcheu tut our dal chaschuot quels plans. «Las circunstanzas nu sun uossa megldras, ma nus intant 18 ons plü vegls», agiundscha’l, «cun nossa società vaja bain, las structuras sun efficiaintas e permettessan uossa eir d’integrar in möd rendabel ün terz implant a Sagliains.»

Markus Hintermann fa quint cha i’ls prossems ons as megldraran eir darcheu las circunstanzas politicas – e disch cha calculà tenor las tariffas chi valan hoz as possa far quint chi gess sü economicamaing. «Eu sun optimistic cha la politica d’energia sarà i’ls prossems ons eir dependenta d’implants idraulics pitschens per ragiundscher ils böts da la Strategia d’energia 2050, uschigliö nu vessna uossa darcheu tut per mans quist proget.»

Dividenda e fits d’aua pel cumün

Chi renda economicamaing, quai saja eir l’interess primar dal cumün, disch Domenic Toutsch. «Zernez es dependent dals fits d’aua, quai sun per nus entradas decisivas. Nus vain dimena in prüma lingia ün interess finanzial vi da quist proget.»

Il plü grond baccun finanzial mainan pel cumün però ils fits d’aua da las Ouvras Electricas d’Engiadina (OEE). Quels han tenor il rendaquint dal 2024 – ün on extraordinari bun per la producziun da forza electrica idraulica – manà a Zernez entradas da s-chars 3,9 milliuns francs.

Ils trais implants pitschens sül territori cumünal – quel da la Sarsura, quel da la Susasca e quel dal Lavinuoz – raduond 350 000 francs culs fits d’aua. Cun quai cha’l cumün es partecipà pro quels trais implants pitschens sco acziunari da majorità, sun però las dividendas ün toc plü otas: L’on 2024 d’eiran quai pro la Ouvra Electrica Susasca Susch SA, pro quella cha’l cumün da Zernez tegna 90 % da las aczias, bundant ün milliun francs. Pro la Ouvra Electrica Lavinuoz Lavin SA, pro quella cha’l cumün tegna 70 % da las aczias, s-chars ün mez milliun francs.

Far quint cun objecziuns

Chi nu guardaran però tuots be our d’üna perspectiva economica a da politica d’energia sül proget per ün implant idraulic a Saglians, quai suppuona eir Markus Hintermann. «I sarà da far quint cun quai chi detta opposiziun da las organisaziuns d’ambiaint», discha’l, «quell’experienza vaina fat eir fingià cun l’implant Susasca e cun quel Sarsura.» Cunter las concessiuns da la regenza grischuna pels duos implants nu d’eira lura però plü gnü fat recuors davant  güdisch.

Previs füss actualmaing tenor protocol da la suprastanza cumünala da fabrichar la centrala culla turbina sün 1440 m s.m., quai füss pac sur la lingia dal tren. E l’inchaschamaint d’aua raduond 300 meters d’otezza plü insü. L’aua da Sagliains vala i’l actual sböz dal plan directiv d’energia dal chantun Grischun sco aua da la categoria B2 sül traget pertoc. Quai voul dir ch’ella es principialmaing categorisada sco aua potenziala per la producziun da forza electrica.