Columna

Grad ed uiersch portan rosas

parter

«Ina ga grad e tschien gadas uiersch.» Quella construcziun ord la poesia «Teila» da Tresa Rüthers-Seeli tonscha per skizzar la veta. Jeu haiel retschiert quella passascha avon dis ed onns sco messadi a caschun d’in da mes anniversaris. Dapi quei mument ha ella anflau in plaz prominent en mia biblioteca interna.

Cu jeu haiel – puspei dad in da mes anniversaris – encuriu ina poesia d’engraziament per mes gratulants, haiel jeu cattau adagur la secunda da sias poesias ch’ei restada en miu intern: «En miu iert flureschan treis rosas e fan bucca da rir – ord ina mar da spinas.»

Las poesias da Tresa Rütters-Seeli ein cuortas, sin l’emprema egliada savess ins schizun tertgar ch’ella hagi scret ses texts tut alla bahuta. Aschia eis ei denton buc. Pertgei sia lirica cuntegn ina profunda expressiun. Pli ditg che jeu studegel quellas lingias sura numnadas e pli bialas ch’ellas daventan. Dapli temps ch’jeu impundel d’interpretar ellas e pli ch’ellas tarlischan. Aschia daventan ils texts cuorts liungs.

El maletg dad «ina ga grad e tschien gadas uiersch» vesas Ti segiramein era tetez. Il grad vegn avon mo ina gada. Igl uiersch perencunter tschien gadas. Ina realitad terrestra. Tgi che viva, va buca mo alla grada, mobein era meinsvart precaut ed era scarpitschond atras la veta. Dacuort hai jeu recitau quella poesia a mia sora. Alla fin dil discuors haiel jeu midau la successiun: «ina gada uiersch e tschien gadas grad». Schegie ch’ei vegn probabel buc a gartegiar – in tec speronza gida adina.

Era la poesia cun las treis rosas vul dar speronza. Schegie che las spinas e buca las rosas domineschan, ei il messadi central clars: ellas rin. Quei rir ei decisivs. Las rosas selamentan buca dallas spinas. Ellas sedefineschan buca sur las spinas e lur furar. Ellas pon rir, era sch’ei fuss da bargir (ni rigiar).

La piuniera dalla lirica sursilvana glorifichescha buc il mal ed empermetta era buca spindrament. Na, ella muossa la veta sco ella ei. Spinus, fragmentada e tuttina cun muments da rir. Quellas duas metafras ein aschi bialas, perquei ch’ellas ein realas e fetg datier a nies esser. Ellas animeschan nus da maina dar si, dad adina cuntinuar. El pign ed el grond. En nies cor, en nies tscherchel da famiglia ed amitgs, en nossa societad.

Senza haver avon nus quei maletg dad ir grad e dallas rosas savein nus spert dar viaden egl uiersch ed en las spinas e vegnin sinaquei buca pli viado. Era sche quei adina puspei sefar si e buca schar pender cuosta meinsvart forza interna, ei quei la suletta via allas rosas ed alla grada.

Quei pass da star si, quel stuein nus la finfinala far sezs. Denton gidar da star si, gliez san far quels entuorn nus, nossa cardientscha, la natira, nossas occupaziuns el temps liber e forsa era il prender temps da buca mo leger, mobein studegiar poesias. Ellas portan a nus novas perspectivas e forsa in radi primavaun – e cun la primavera ein era las rosas buca lunsch naven. E probabel scheis Vus ussa: E cun las rosas arrivan era las spinas. Aschia eis ei. Denton legi sura! 

Anton Capaul da Lumbrein/Cuira è uffiziant dal stadi civil da la Regiun Plessur a Cuira.