«Jau sun in zichel gnervusa»
Il giavisch fervent da Karin Keller-Sutter fiss da spargnar annualmain 2,4 fin 3,1 milliardas francs ils proxims trais onns. Il pachet da distgargia sto vegnir deliberà en questa sessiun da primavaira. Anna Giacometti, la collega da partida da la ministra da finanzas, è pledadra en il Cussegl naziunal. Sia cumissiun vuless spargnar be 1,7 fin 2,1 milliardas. In conflict?
I fa prescha. Il Cussegl federal vuless metter en vigur il pachet da spargn l’entschatta 2027. Per ch’i restia avunda temp per forsa far ina votaziun da referendum, sto il parlament festinar. Anc en questa sessiun ston las radund 60 mesiras da spargn vegnir deliberadas dad omaduas chombras. Oz, mardi, cumenza il Cussegl naziunal cun la discussiun che dura fin la mesemna saira.
Anna Giacometti è pledadra da cumissiun en il Cussegl naziunal. La politicra grischuna sto explitgar pertge che sia cumissiun vul spargnar damain ch’il Cussegl federal propona. È quai in conflict per la politicra grischuna da la PLD? Ella è gea la collega da partida da la ministra da finanzas Karin Keller-Sutter che ha cuà ora il pachet da spargn. E co sa prepara ina pledadra sin ina debatta uschè lunga?
FMR: Daco ha la cumissiun tschernì Vus sco pledadra?
Anna Giacometti: Nus essan 25 persunas en la cumissiun da finanzas. Per ina fatschenta uschè cumplitgada na s’annunzia mai insatgi voluntarmain.
E pertge essas Vus la finala tuttina stada pronta?
La cumissiun m’ha proponida sco pledadra da lingua tudestga. Jau sun gia stada trais giadas pledadra per il preventiv ch’è medemamain fitg cumplitgà. Perquai hai jau lura ditg ch’jau surpigl l’incumbensa. La finala èsi gea er ina fatschenta fitg spanegianta.
Var tschient propostas datti per midar il pachet da distgargia. Co essas Vus sa preparada per dar pled e fatg en il Cussegl naziunal?
L’emna passada hai jau lavurà mintga di pliras uras ed hai scrit ils pleds ch’jau tegn en la debatta d’entrada e tar ils temas. Ins sto leger atras tut ils protocols da la cumissiun per resumar en la debatta la vista da la cumissiun. Quai è stanclentus e dovra concentraziun. Ma ussa l’hai jau dumagnà e sun semtgada.
L’emprima debatta en il Cussegl naziunal davart il pachet da spargn dura dus dis. La mesemna avais Vus dad esser nov uras davanttiers en il Cussegl naziunal. Tge sentiment è quai?
Jau l’enconusch gia dal budget. Ins na discurra sa chapescha betg d’in cuntin. Jau sco pledadra da lingua tudestga ed il pledader da lingua franzosa explitgain la posiziun da la cumissiun. Durant la debatta adattain nus – tut tenor tge che vegn ditg – noss pleds che nus avain semtgà.
Co èsi stà l’emprima giada che Vus avais fatg pledadra en ina debatta uschè gronda da plirs dis?
Igl è stà ina gronda tensiun. Ins na sa gea betg, tge che spetga ins e sch’ins è preparà bain avunda. Lezza giada hai jau gì in bun sustegn dal collega franzos che aveva gia fatg pliras giadas l’experientscha. Ma il pachet da distgargia è insatge nov, quai faschain jau ed il pledader da lingua franzosa l’emprima giada. Jau sun in zichel gnervusa, ma betg uschia ch’jau na pudess betg durmir. 90 % da la lavur è gea gia fatga ed arcunada en mes laptop.
Per Karin Keller-Sutter èsi in’impurtanta fatschenta. Ella vuless spargnar annualmain 2,4 fin 3,1 milliardas ils proxims trais onns. Vossa cumissiun propona 1,7 fin 2,1 milliardas. La ministra da finanzas è commembra da Vossa partida. È quai in conflict per Vus?
Sco pledadra represchent jau la cumissiun e betg mia atgna opiniun e betg quella da mia partida ed era betg quella dal Cussegl federal. Quai è cler a tuts. La cussegliera federala n’è betg vilada sin mai, sche jau discur per la maioritad da la cumissiun e ditg il cuntrari da quai ch’ella udiss gugent.
E sco politicra grischuna avais Vus anc ina giada in’autra posiziun che na correspunda ni a quella da Vossa partida ni a quella da Vossa cumissiun. Co schlias Vus quest conflict?
Quai è effectivamain pli grev. Pertge bleras da las mesiras da spargn pertutgan ils chantuns e pia er il Grischun. Jau hai là per part in auter avis. Mia fracziun, la PLD, ha però decidì che quest pachet da distgargia è ina fatschenta strategica. Vul dir: Ils commembers da la fracziun suondan la posiziun da la partida. Ins po dentant mintgatant s’abstegnair da vuschar, sch’ins na va propi betg d’accord cun la fracziun.
Il squitsch da lobists saja stà fitg grond avant la sesida da cumissiun tar il pachet da distgargia. Co avais Vus resentì quai?
Il squitsch tar questa fatschenta è stà enorm. Ed anc adina vegnan mintga di e-mails. Tuts din: «Gea, nus stuain spargnar, ma per plaschair betg tar nus.» Tar mintga mesira da spargn ch’il Cussegl federal propona datti sa chapescha bunas raschuns da dir NA. Ma sche quest pachet na vegn betg acceptà, lura stuain nus stritgar blers daners en il proxim budget – tar la furmaziun, la cultura, tar la collavuraziun internaziunala ed en l’agricultura. Perquai èsi impurtant da dumagnar atras il parlament il pachet da distgargia, uschiglio daventi dolurus.
«Sche quest pachet na vegn betg acceptà, lura stuain nus stritgar blers daners en il proxim budget.»
Anna Giacometti, cussegliera naziunala dal Grischun
Signura Scadina e signur Mintgin èn era pertutgads
Il pachet da distgargia tutga mintga chantun – uschia er il Grischun. Insumma è ina e scadin – per exempel cun duvrar trens u autos da posta – pertutgà. Radund 60 mesiras da spargn cuntegna il parchet. Il Cussegl dals chantuns ha gia tractà in’emprima giada il pachet. Quest’emna è il Cussegl naziunal en roda. Qua suondan quatter mesiras che pertutgan spezialmain er il Grischun:
- Traffic regiunal: Radund 180 milliuns francs vuless il Cussegl federal spargnar en tut il 2027 fin il 2029 tar il traffic regiunal. La chombra pitschna è stada d’accord cun gliez il december passà. Dals respargns fissan pertutgads era la Viafier retica ed ils autos da posta. Els stuessan augmentar ils pretschs per bigliets u sminuir la purschida. La cumissiun dal Cussegl naziunal recumonda a sia chombra cun 13 cunter 11 vuschs da reducir l’import da spargn per 30 milliuns.
- Ambient e bovas: Radund 150 milliuns vul il Cussegl federal stritgar tar mesiras cunter privels da la natira sco bovas u tar la revitalisaziun da guaud. Il Cussegl dals chantuns è stà d’accord. In’autra tenuta ha la cumissiun dal Cussegl naziunal. Ella propona cun 13 cunter 12 vuschs da desister cumplettamain da respargns en quest sectur.
- Plazzas aviaticas regiunalas: La plazza aviatica a Samedan fiss pertutgada dals respargns da 75 milliuns ch’il Cussegl federal vuless far tar las plazzas aviaticas regiunalas. Gia il Cussegl dals chantuns ha refusà questa mesira ed era la cumissiun dal Cussegl naziunal di cun 13 cunter 12 vuschs NA.
- Program d’edifizis: Stgaudaments dad ieli duain vegnir remplazzads e la Confederaziun gida ils chantuns da finanziar ils programs d’edifizis a favur dal clima. Il Cussegl federal vul dentant stritgar quest sustegn e spargnar passa 1,1 milliardas francs ils proxims trais onns. Il Cussegl dals chantuns n’è betg stà d’accord ed ha reducì l‘import da spargn sin radund 610 milliuns. La cumissiun dal Cussegl naziunal è dal medem avis e propona cun 16 cunter 9 vuschs da suandar la chombra pitschna. (fmr/vi)
Gust da leger dapli?