Columna

Forsa

parter

Cu has ti midau casa la davosa ga? Sas aunc seregurdar tgei patratgs ch’ein i atras il tgau a ti en quei connex? Buc? Lu emprov’jeu da regurdar tei vid quels dis empau stregns, mo tonaton fascinonts. La davos’jamna dil fevrer ei numnadamein stada tier nus cumpleinamein ell’enzenna dil bardigliar.

Midar casa ei buca mo far scalas e purtar scatlas, mobilias e madrazzas, mobein ei era cumbinau cun in bogn da regurdientschas. Igl ei forsa empau sco in cuors da veta. Leu ina fotografia da buob, leu ina medaglia d’in tir e lu buc il pli davos ils mantuns da documents rimnai duront biars onns. Scartiras che portan notizias da persunas che vivan per part buca pli e magari era ina ni l’autra brev da lecturs originala dil temps dalla Gasetta Romontscha che ha anflau la via ella correspondenza persunala. Midar casa ei aschidadir ina revista cumbinada era cun sentiments – in viadi el passau – ella historia persunala.

Midar casa ei pia buca semplamein bandunar in dacasa e retrer in niev. Na, per dabia buc. Igl ei in act denter emoziun ed aventura. Bia da quei ch’ins gnanc saveva pli ch’ins hagi, fa frunt alla curascha e ferma intenziun da schar schular mintgaton enzatgei el sac da rumien. Mo era quei ch’ei ni setschenta forsa aunc il proxim temps ellas miardas vegn viult duas ga cul patratg: Forsa sas tuttina aunc duvrar quei inaga? Forsa ei quei da valeta pils vegnentssuenter? Forsa duesses mirar culla biblioteca sch’ei han interess da quels cudischs? Forsa ei quei in di in object da muntada particulara? Forsa havesses tuttina plaz per quei ella casa nova? Forsa ei quei exact enzatgei ch’auters enqueran? Forsa fieras quei pli lunsch e precis l’autra jamna damonda zatgi: «Ti vevas gie detg che Ti hagies …» Porta la tatta!

Igl empruament da salvar mintga object cul minim motiv ch’el savessi tuttina esser d’engrau e da valeta in mument, ei buca da sutschazegiar enten bardigliar. Cheu sesveglian ils gens dil catschadur e rimnader. Pér ussa semuossa il regl da collectar e da nezegiar il pli davos cantun per enzatgei che fuss schulau pli lunsch daditg sch’il plaz fuss buca staus daus. Mo cu ei va per dismetter zatgei ei la fantasia extrem creativa d’anflar mo il pli minim motiv da tuttina salvar ei.

Quels muments da bardigliar ein ina caschun che sepresenta buca bia ga ella veta: Sedistaccar d’enqual object che ha forsa engrevegiau en ina fuorma ni l’autra. Selegrar d’ina nova entschatta, cumbinada culla fin d’in capetel dalla veta. Igl ei pia zaco era la caschun da far meisa schubra cun enqual caussa. E zaco hai jeu adina viviu dalla filosofia: Quei che Ti has buc encuretg ils davos diesch onns, gliez sas ruasseivlamein trer pli lunsch. Gliez sa buc esser da gronda valeta. Mo aschi sempel eis ei lu tuttina buc cu igl ei aschi lunsch. Forsa era perquei ch’ei vegn neunavon enzatgei ch’ins haveva effectivamein encuretg, mo forsa buc anflau. Ina stgisa suonda l’autra, forsa era per cuschentar l’atgna schliata cunscienzia da far ina fin abrupta ad enzatgei che savess forsa tuttina esser in mument d’engrau.

Emoziuns e sentiments ein ina vart dalla medaglia da bardigliar. L’autra ei il squetsch d’esser ord casa «veglia», mo lu era il grond giavisch da finalmein saver retrer e guder la veta denter preits novas. Mo lu – ella casa nova – sesarva in niev capetel, aschia ni aschia sche quella ei empau pli pintga. Mo spert vegn lu la damonda: En tgei scatla has ussa mess quellas fotos? Forsa en quella da bananas? Forsa el haras brin? Forsa ella tastga blaua d’Ikea? Ni ein ellas forsa tuttina el sac verd da 35 liters destinaus per Niederurnen? Forsa, mo gliez astga buc esser ver, per l’amur da Diu. Sche quei stoda «forsa» fuss buca staus la fin da fevrer, fuss tut iu empau pli tgunsch. Forsa.

RTR Ammann
Hans Huonder ei redactur dalla FMR.