L’idea per ün’ulteriura ouvra idraulica pitschna vegn reactivada
Prodüa in quatter o tschinch ons ün’ulteriura ouvra electrica sül territori dal cumün da Zernez forza idraulica? Splanà la via in quella direcziun ha in mardi saira il suveran da Zernez cun ün schi al contrat da concessiun da dret d’aua a favur da la Società Ouvras Electricas Susasca Susch SA.
Dasper ils implants idraulics da las Ouvras Electricas d’Engiadina (OEE) prodüan actualmaing eir trais ouvras idraulicas pitschnas forz’electrica sül territori dal cumün da Zernez. Daspö il 2014 es in funcziun l’Ouvra Electrica Lavinuoz Lavin SA, daspö il 2011 l’Ouvra Susasca e daspö il 2023 eir l’Ouvra Sarsura. Las duos ultimas ouvras sun unidas illa Società Ouvras Electricas Susasca Susch SA (OESS SA) chi’d es gnüda fundada dal 2008. Las duos ouvras prodüan insembel raduond 31,5 uras gigawatt forza l’on, l’Ouvra Lavinuoz ulteriuras 12 uras gigawatt.
Uossa lessan ils respunsabels da la OESS SA ed eir la suprastanza cumünala da Zernez reactivar l’idea da l’Ouvra Sagliains. Quella exista daspö il 2012, es però gnüda sistida dal 2016 pervi da mancanza da mezs finanzials da sustegn.
Schi a la dumonda da principi
Per instradar da nouv il proget d’eira necessari cha la radunanza cumünala da Zernez approvess ün contrat da concessiun da dret d’aua. Quel es necessari per l’adöver da producziun da forz’electrica idraulica a favur da la OESS SA. Quai ha fat il suveran in mardi saira in möd cler cun 40 cunter trais vuschs. Il contrat da concessiun ha üna dürada da 60 ons. Il proget da l’Ouvra Sagliains prevezza ün implant d’inchaschamaint illa Val Sagliains, üna lingia da pressiun da 1370 meters lunghezza ed üna centrala da producziun cun üna turbina güsta sur il portal süd dal tunnel dal Vereina da la Viafier retica. L’ouvra as rechatta fingià i’l plan directiv chantunal «Energia», dess prodüer cun 800 liters aua la secunda raduond 5,8 uras gigawatt forza l’on e dess custair s-chars set milliuns francs (guarda Quotidiana dals 25 favrer 2026).
Sco cha Markus Hintermann, il mainagestiun da la OESS, ha dit in radunanza, saja la finanziaziun quista jada garantida independentamaing dals mezs finanzials da sustegn dal stadi, nempe tras la società portadra «sana e cun üna structura da gestiun e finanzas optimala». Listess perseguitescha’l eir el las discussiuns illa politica naziunala intuorn la dumonda da reactivar darcheu il sustegn finanzial per ouvras idraulicas. Cha cun l’Ouvra Sagliains pudessan eir gnir ramassadas experienzas da la vendita da la forza sül marchà liber. Quai pertocca lura a partir dal 2035 e culla cadenza dal sustegn tras l’indemnisaziun per cuvernar ils cuosts da la furniziun d’electricità (tudais-ch kostendeckende Einspeisevergütung) eir las Ouvras Sarsura e Susasca.
Sfidas sun las zonas da protecziun
Markus Hintermann ha eir rendü attent a las diversas sfidas, in prüma lingia da gener d’ambiaint. Uschè nu gnia inchaschà l’aual lateral dal Piz Linard. «Quell’aua dess far part a la quantità d’aua restanta.» Per motivs geologics ed eir da sgürezza da lavur e da l’implant – quel es planisà in territori stip cun diversas zonas da boudas – ha stuvü gnir situà tant l’implant d’inchaschamaint d’aua illa Val Sagliains sco eir la schelta dal trassè da la lingia da pressiun in lös pussibels e tras zonas main privlusas. Quai culla consequenza, cha l’inchaschamaint d’aua gniss posiziunà güst a l’ur d’üna zona protetta da l’Inventar federal da cuntradas e monumaints natürals e la lingia da pressiun vess da traversar zonas da protecziun da prada sütta. Circunstanzas chi clomaran in acziun eir ad organisaziuns da protecziun d’ambiaint e natüra, «adonta cha’l trassè da la lingia da pressiun es previs per gronda part lung vias da god existentas, analog a l’Ouvra Sarsura», ha constatà il perit.
Culla decisiun da princip dal suveran da Zernez han ils iniziants uossa surgni üna prüma glüm verda per insomma instradar il proget e s’occupar da las sfidas manzunadas. Tenor Markus Hintermann es uossa il prossem böt il permiss da proget tras la regenza grischuna. «La decisiun da fabrichar l’ouvra o na tira lura il cussagl adminstrativ da la OESS, ma be scha’ls criteris economics sun accumplits.» Il cümun da Zernez es partecipà cun 90 % vi da la Società Ouvra Electrica Susasca Susch SA. «L’Ouvra Sagliains», uschè Markus Hintermann, «nu gnara sgüra na in funcziun avant l’on 2030.»
Ulteriuras decisiuns da la saira
Implü ha la radunanza cumünala da Zernez approvà in mardi saira unanimamaing la prolungaziun da duos contrats da concessiun a favur da la ditta Sosa gera SA da Zernez per l’explotaziun da gera e sablun sco eir pel prelevamaint d’aua our da l’En cun scadenza fin la fin da l’on 2046. Las duos decisiuns dessan gnir integradas tenor la suprastanza cumünala in ün’unica agiunta als contrats actuals. Cun quista decisiun ha il suveran sport man per unir diversas datas da scadenza da concessiuns e drets in Sosa e Crastatscha e da coordinar quellas cun las scadenzas da permiss chantunals.
Eir unanimamaing es gnüda approvada üna cunvegna da prestaziun culla regiun Engiadina Bassa/Val Müstair a reguard il ramassamaint d’immundizchas da chasa per l’import directiv da 78 000 francs l’on, respectivamaing per l’import cumplessiv da 546 000 francs sün la dürada da la cunvegna da set ons.
E cun ün’abstenziun ha deliberà il suveran eir ün credit supplementar d’investiziun in l’otezza da 440 758 francs per lavurs in connex culla sanaziun dal provedimaint d’aua da baiver derivanta da la funtana illa Val Sarsura. Tanter oter han stuvü gnir rimplazzadas ot vascas da serra lung la lingia da transport causa il squitsch plü grond illa lingia.
A Zernez ha lö als 27 settember 2026 il prüm scrutin per las elecziuns e reelecziuns da las autoritats cumünalas. Ün seguond scrutin füss lö als 29 november. (pl/jd)
Gust da leger dapli?