Columna

Far langadabanga cun las armas

parter

Armas ein pil mument in fetg bien investment. Bien, armas han adina rendiu. Ed ussa ton pli. L’industria dad armas Svizra hagi exportau tschei onn 40 % dapli ch’igl onn avon, haiel jeu gest udiu ellas novitads. Aber. Quei temps dorau savessi esser uss a fin. In dils gronds clients seigi l’America e la Svizra cun sia neutralitad astgi buca vender armas a partidas che fan uiara.

Il Cussegl federal fetschi langadabanga. Lignlogn. Ni detg pli sempel, el sappi ni en ni o. Ed il parlament grad è buc. E gliez ei curios. Il bia, sch’ei va pella neutralitad, dat quei immediat canunadas tibadas e rumplanadas plumpadas. – Oz nuot.

La damonda ei eba: Ei quell’uiara insumma in’uiara, also in conflict armau internaziunal, epi stoppi quel aunc haver ina certa lunghezia ed ina certa intensitad. E pér cu tut quei seigi clar, hagien ins la basa per saver decider, schebein la Svizra astgi ussa vender armas all’America ni eba buc.

Ch’ei seigi mo in giug, sco da dar ping pong, ina racheta envi ed ina enneu ed envi ed enneu, tochen ch’ei detti buca bals pli, gliez hagi negin pretendiu, ed internaziunal seigi era pli u meins clar. Aber eba la lunghezia. Lezza ei eba buca claramein definida. E l’intenistad era buc. Contas rachetas per minuta, cons morts per ura, quei stetti eba buc scret.

Cull’Ucraina para quei dad esser pli clar?

In lobist dall’industria dad armas ha aunc dau in bien patratg sin via: In tec adatg seigi schon da far. Sche la Svizra vendi uss buc armas all’America, sche lu ditgien lezs lu era: Stop, quei F-35 saveis grad emblidar, quellas sis milliardas saveis trer ellas miardas, ussa stueis era buca vegnir.

Nuota sempel. – Tgei far? – En scadin cass eis ei segir bien da sclarir la caussa da rudien, avon che decider. E quei drova halt in tec temps. La Svizra ei plauna. E quei ei tochen uss adina secumprovau.

mad
Jürg Gautschi è autur da films e producent da l’emissiun Cuntrasts dad RTR.