«Appreziar ils bials muments»
Ils 4 da matg 2005 ha ei dau ina nova midada radicala ella veta da Haimo Heisch. In onn avon era sia consorta morta da cancer. El sez era confruntaus cun disturbis e malessers corporals che cuavan dapi 1998. Gl’econom da menaschi e funcziunari cantunal ha survegniu finalmein ina diagnosa. Quei gi da matg ha el saviu che la malsogna nuncurabla SLA vegni a dictar sia veta.
Dacuort ha Haimo Heisch da Cumbel publicau in cudisch che descriva co el viva dapi 21 onns culla diagnosa ALS/SLA. Gl’anteriur schef digl Uffeci cantunal da vischnauncas ei dall’annada 1949 e viva dapi gl’atun vargau el da casa Lumnezia a Vella. Dapi 1998 eis el confruntaus trasora cun smanatschas dil destin. Entochen oz ha el buca resignau, nungir capitulau.
ALS ha cumandau
Ir en pensiun anticipada cun 60, respectiv avon che haver cumpleniu 65 onns, ei per beinenquala persuna in pass emperneivel. Persunas ch’ein vesclas cun 60 onns han per ordinari numerusas opziuns e libertads. Tgi planisescha quei e tgi vul realisar tschei. Senza esser pli ligiaus el mintgagi professiunal sesent’ins «en gamba» e motivaus per projects ed activitads. Era Haimo Heisch ei ius cun 60 onns en pensiun anticipada. SLA ha denton dictau e sfurzau da far quei pass ils 31 d’october 2009. La malsogna ha cumandau – e camonda aunc adina. Cu el ha survegniu ils 4 da matg 2005 la diagnosa SLA havess el giu motiv da piarder tutta energia da veta. Las prognosas eran tut auter che motivontas. Cun ina resilienza, voluntad da fier, perseveronza e pazienzia viva el denton siu mintgagi. Cun tuts impediments e malessers ch’ei dat.
Cu el ei vegnius pensiunaus anticipadamein, ha SLA tarmess Haimo Heisch en clausura. Aunc avon ha el giu ina veta reha e varionta, ton professiunalmein sco privata. Sco schef digl Uffeci cantunal da vischnauncas haveva el mess fil en guila naven da 1990 per la restructuraziun ch’ei suandada. Ina consequenza da quei: Il diember da vischnauncas ei sereducius per la mesadad da 211 sin oz 100. In ferm plaid el capetel – davon e davos las culissas – ha Haimo Heisch giu en caussa restructuraziun da vischnauncas. Era en sia patria, en Lumnezia, han las vischnauncas profitau da ses cussegls e da sia assistenza cun realisar las fusiuns.
Stediamein sin vias da funs
Cun sia pensiun ha la malsogna cumandau siu mintgagi. El cudisch «Als ALS in mein Leben trat» descriva e raquenta el las sequenzas ed episodas da siu destin. El fa quei da maniera positiva e beinvulenta. Sia posiziun da menader digl Uffeci cantunal da vischnauncas haveva Haimo Heisch dau giu gia la fin da fenadur 2008. Tec a tec haveva el stuiu desister da bia che secapeva da sesez: Discuorer, menar sesidas, ir cun auto, segar pastget a casa, ir silla pezza e cun skis, cantar.
La stad 2009 ha el retschiert in rollatur, tschun onns pli tard, gl’uost 2014, ina sutga da rodas cun motor. Vid quella ha el schau montar in cundrez da fermar il rollatur. La mobilitad ha el saviu mantener grazia a quel. Las vias da meglieraziun da Cumbel, Vella e Morissen ha el isau stediamein cun siu vehichel. «Cun far ils emprems viadis da test ha ei era dau situaziuns difficilas», scriva Haimo Heisch el cudisch. Quell’ovra da 120 paginas ei cumparida en ina emprema ediziun pintga da 100 exemplars.
Gust da leger dapli?