Dapli spazi d’abitar – grazia ad ina fundaziun
En la vischnanca da Vaz manca il spazi d’abitar per indigens. Quai duai ina fundaziun per emprimas abitaziuns midar. Ina tala vulan numnadamain ils responsabels da la vischnanca politica e la vischnanca burgaisa da Vaz fundar. Glindesdi saira ha la radunanza da burgais e burgaisas dà glisch verda al project. Proximamain duai er il suveran da Vaz decider.
La vischnanca da Vaz sa chatta en ina situaziun precara per quai che reguarda il spazi d’abitar. Per il 1. da zercladur 2025 n’ha il Chantun nudà en sia statistica naginas abitaziuns vidas a Vaz e quai tar totalmain radund 5800 unitads. Quai duai dentant sa midar grazia ad ina nova fundaziun per emprimas abitaziuns. Ina tala vulan ils responsabels da la vischnanca politica e la vischnanca burgaisa da Vaz fundar e finanziar il chapital da partenza. E la proposta para da princip da fruntar sin approvaziun. Almain tar burgaisas e burgais è quai stà il cas. Quels han approvà la fatschenta glindesdi saira a lur radunanza en chasa da scola a Zorten (guarda box).
Infobox: La «Forellenstube» mida mauns
Ina da las tractandas discutadas animadamain da la radunanza da burgais da Vaz a Zorten è stada la cumpra da la «Forellenstube». Questa ustaria sin il rempar dal Heidsee è serrada dapi prest in onn. Per motivs famigliars ha il possessur Hermann J. Ittlinger stuì smetter cun il manaschi, sco ch’el ha confermà envers la FMR.
Entant èsi cler che la vischnanca burgaisa po cumprar la parcella 2824 e l’edifizi che cumpiglia sper l’ustaria er in’abitaziun da tschintg chombras, ina garascha ed in local da sfradentar. Da 61 burgaisas e burgais preschents a la radunanza da glindesdi saira han 42 approvà il credit da 2,3 milliuns francs per la cumpra sco era quel da 300 000 francs per mesiras immediatas.
Anc nagins plans concrets
Sco che la presidenta da la vischnanca burgaisa Luana Bergamin ha ditg a la radunanza, n’hajan ins anc nagins plans concrets per l’ustaria, ma: «Blers interessents èn gia s’annunziads tar nus. Igl è damai probabel che nus chattain insatgi ch’è pront d’investir en l’ustaria.» L’impurtant saja per il mument dentant che questa parcella restia en mauns indigens. E quai han era plirs dals burgais accentuà avant la decisiun da la radunanza. I saja in bellezza lieu che stoppia vegnir mantegnì.
Singuls resuns critics han fatg valair cunter la cumpra ch’i saja memia chara e ch’ins na sappia betg quants custs ch’èn colliads ad in’eventuala sanaziun. L’edifizi è vegnì construì il 1905 e sanà l’ultima giada avant 30 onns. Malgrà quai n’han tals votums chattà nagina suatientscha.
Infobox: Novs contracts cun las pendicularas
Dapi passa trais onns elavuran ils responsabels da la vischnanca burgaisa da Vaz e las Pendicularas Lai novs contracts da dretg da construcziun e contracts da servitut. Grazia a quels pon las pendicularas construir lur stabiliments e garantir lur manaschi sin sulom da la vischnanca burgaisa. E quai duai era restar uschia. La radunanza da burgaisas e burgais da glindesdi saira ha numnadamain approvà cleramain la conclusiun da novs contracts tras il cussegl da burgais. Quels actuals scrodan l’onn 2030.
Sco che la presidenta da la vischnanca burgaisa Luana Bergamin ha ditg glindesdi saira, stoppian ins be pli sclerir singuls detagls. Uschiglio sajan ils contracts pronts. E sco ch’il cussegliader da project Patric Seiler ha explitgà, muntian quels in avantatg per omaduas partidas: «A favur da la vischnanca burgaisa avain nus reducì considerablamain la surfatscha cun dretg da construcziun, avain nus fixà il pretsch reducì per la carta annuala per indigens sin 340 francs ed avain mantegnì il tschains sco fin uss.» Persuenter possian las pendicularas disdir suenter 30 onns unilateralmain ils contracts che han ina durada da 50 onns.
Project Canols
En pli han ils burgais e las burgaisas er approvà la segunda tractanda pertutgant contracts cun las pendicularas. Quellas vulan numnadamain realisar in project sin la parcella 2789 da la vischnanca burgaisa, vul dir nua ch’igl è oz il parcadi da la Rothornbahn. Previs è in cumplex cun 190 abitaziuns per emploiads da las pendicularas, 650 parcadis, 4 staziuns da bus, ina sala per occurrenzas ed ina access direct a la Rothornbahn. En tut duai quest project Canols custar tranter 65 e 70 milliuns francs e vegnir realisà l’onn 2033, sco ch’il CEO da las Pendicularas Lai Reto Aeschbacher ha explitgà.
Il contract da dretg da construcziun per la parcella pertutgada duai il cussegl dals burgais elavurar ils proxims onns cun las Pendicularas Lai. La glisch verda da las burgaisas e dals burgais è pia pir l’emprim pass. Ma tuttavia in impurtant, uschia Reto Aeschbacher. (fmr/vit)
Mintgamai 250 000 francs
Da 61 burgaisas e burgais preschents han la finala 42 approvà la fundaziun sco tala e 45 la finanziaziun da quella. Sco che Luana Bergamin ha explitgà, èsi previs che la vischnanca politica e quella burgaisa contribueschan mintgamai 250 000 francs. «Quai è necessari, per che la fundaziun possia insumma agir operativamain», uschia la presidenta da la vischnanca burgaisa. En pli duain las duas partidas dentant era metter a disposiziun sulom per realisar ils emprims projects. Da vart da la vischnanca burgaisa è quai la parcella 808 a Zorten e da vart da la vischnanca politica la parcella 1578 a Canols Valbella.
Sco che Luana Bergamin ha explitgà vinavant, na vegnian las immobiglias da la fundaziun betg ad esser en vendita: «L’intent da la fundaziun è da stgaffir spazi d’abitar per indigens, ma be en locaziun e senza profit. Las entradas duain mo cuvrir ils custs administrativs.»
Exempel Puntraschigna
In’idea dal tuttafatg nova n’è la fundaziun per emprimas abitaziuns a Vaz entant betg. Ina tala ha gia la vischnanca da Puntraschigna fundà avant prest trais onns – apunta la Fundaziun da Puntraschigna. Sco ch’il president da la fundaziun Andreas Flury ha ditg envers la FMR, è l’interess per emprimas abitaziuns grond: «Radund 60 persunas èn s’annunziadas tar nus. Da chattar spazi d’abitar pajabel per quellas è dentant difficil, cunzunt pervia dals pretschs da locaziun.» Quai na saja dentant betg il sulet problem, uschia il president da la fundaziun: «Tschertas persunas n’han anc betg realisà, quant precara che la situaziun è.»
La fundaziun sezza realisescha entant ses emprim project en il decurs dals proxims trais onns, vul dir ina chasa en il center da Puntraschigna cun otg abitaziuns per indigens. «I dovra temp e daners», resumescha damai Andreas Flury la situaziun e cusseglia: «Bunas opziuns sa dattan adina grazia a contacts persunals. Quai è tar nus almain stà il cas cun donaziuns.»
Il suveran duai decider il zercladur
Sche Vaz suonda l’exempel da Puntraschigna, quai dependa entant anc da la vischnanca politica. Il GEA da las burgaisas e dals burgais è numnadamain be stà l’emprim pass. Sco ch’il president communal Maurin Malär ha explitgà envers la FMR, fetschia la fatschenta proximamain la runda tar las instanzas politicas: «La suprastanza communala ha gia approvà la proposta. En in mais tracta alura il parlament la dumonda e sche quel approvescha la fatschenta, decida il suveran il zercladur a l’urna.»
Gust da leger dapli?