Betg auzar la mieur vi da la cua

Vulair gidar animals ed esser survegliader suprem dad experiments cun animals en Svizra – è quai ina cuntradicziun? Per Otto Maissen betg. Ses dus tats da Rabius e Trun han fatg il pur e sco buob ha el baud scuvert sia charezza per animals. A la scola claustrala è el stà intgantà da l’instrucziun dal magister da biologia Simon Camartin. El ha prest savì ch’el veglia daventar veterinari.

Durant las vacanzas ha el pertgirà ina stad vadels sin l’alp da Glivers sur Sumvitg. Malgrà trottadas en tut aura raquinta el tut intgantà da quella stad sco vadler. El sa regorda dentant era d’in mument d’anguscha. In vadè era ruclà d’in culuar giuadora e sa chavistrà en ina lavinera. Il vadler è currì per clamar per agid. «Cura ch’jau sun turnà, era tut bun. Nus n’avain betg stuì far vegnir il helicopter», raquinta Otto Maissen. Il levgiament, ch’il vadè ha pudì sa deliberar tut sulet, è anc oz da sentir.

L’uigl dad Alois Carigiet

«Blers che studegian veterinari, fan quai or dad ina idea romantica», conceda Otto Maissen. Durant il studi emprendian ils students lura era d’enconuscher l’aspect da l’economia dal tegnair animals per producir charn e latg.

El menziunescha in maletg dal pictur Alois Carigiet. Il maletg mussa in uigl sco dal temp da ses tats. Il muvel stat da stretg sin punt, dasperas in chaval, nursas e giaglinas. L’idilla purila d’antruras vesa il veterinari dapi ses studi cun ina tscherta ambivalenza: «Il maletg è uschè bel, nagin vesa insatge negativ. Ma uschia na giessi oz betg pli da far il pur. Quai na vul betg dir ch’igl era sbaglià da lez temp. Nossa idea ed etica co tegnair animals è sa sviluppada vinavant.»

Il stgain da la nursa

Sia emprima plazza suenter il studi ha Otto Maissen gì sco anestesist a Tavau en in institut da perscrutaziun. Enturn il 1970 aveva l’institut perscrutà co far crescher ensemen ruttadiras d’ossa cun sustegn da plattas da metal. Ils experiments han ins fatg cun nursas. «Ellas han ossa che sumeglia quella dals carstgauns», explitgescha il veterinari. La stgaina d’ina nursa è puncto grondezza e grossezza sco quella d’in carstgaun.

«Mes pensum d’anestesist èsi stà da guardar ch’i giaja bain cun ils animals durant e suenter l’operaziun», di il veterinari. El ha fatg a quest institut sia promoziun davart ossa artifiziala ch’è vegnida implantada a nursas. I saja reussì da mussar che l’oss medegeschia pli svelt cun structuras artifizialas.

En quel temp è era la protecziun dals animals en la scienza s’avanzada ed en il giuven veterinari è naschì il giavisch s’engaschar sin quel champ.

Ina buna impressiun dals purs

Malgrà sia fascinaziun per la scienza ha el midà l’onn 2005 a Soloturn ed è daventà vice-veterinari chantunal. Las incumbensas da ses uffizi: la segirezza da victualias, la sanadad e protecziun d’animals.

Ils purs lavurian en tuts quests secturs. Els produceschian nutriment e tegnian animals. «Jau hai entupà tants purs en mia vita professiunala, jau hai ina buna impressiun e grond respect dad els», di l’anteriur vice-veterinari da Soloturn. Ils pli blers prendian fitg serius la protecziun dals animals. Deplorablamain registreschia la publicitad adina be cas excepziunals, nua che singuls purs tralaschian la tgira dal muvel.

Meglierar la situaziun da millis animals

Oz maina Otto Maissen il post per la protecziun dad animals en experiments tar la Confederaziun: «Jau hai gì cletg da survegnir questa plazza.» Ella correspundia a ses giavisch da lavurar per la scienza ed a medem temp per la protecziun d’animals. Però? Co è quai da chapir? Proteger animals che vegnan duvrads per experiments?

550 000 animals – cunzunt mieurs, ma era peschs u ratuns – dovra la scienza mintg’onn en Svizra. «Sch’i reussescha da meglierar insatge en quest sectur, lura vegn ins da midar la situaziun gist per millis dad animals», respunda il survegliader suprem dad experiments d’animals.

«Remplazzar, reducir, meglierar»

Gia dapi decennis vala per tals experiments la strategia da «3r» che stat per ils pleds englais «replace, reduce, refine» – u per rumantsch «remplazzar, reducir, meglierar». Il pled «remplazzar» munta ch’ins applitgescha sche pussaivel adina alternativas.

«Pli baud han ins perscrutà vi da cunigls substanzas da contact, pia cremas, plasters u cosmetica. Ozendi pon ins far ils experiments ‹in vitro›, pia senza animals», di Otto Maissen. Quai saja dal reminent era pli bunmartgà per l’industria.

«Reducir» va en ina sumeglianta direcziun e munta: Sche experiments cun animals èn inevitabels, duain ils perscrutaders impunder uschè paucs animals sco pussaivel. Che la strategia «3r» è sa cumprovada mussa la statistica. Enturn l’onn 1980 èn var 2 milliuns animals vegnids duvrads en labors svizzers, oz èsi anc circa in quart.

Forsa medegiar en l’avegnir Alzheimer

Cun «meglierar» èsi manegià ch’ils animals duain patir uschè pauc sco pussaivel. «Entras la digitalisaziun, che crescha anc en il futur, pon ins observar ils animals cun cameras e reagir pli svelt, sch’i va mal cun els», di Otto Maissen. Ses post ha relaschà directivas co tractar animals. In exempel da questas directivas: betg auzar ina mieur vi da la cua.

I dettia in simpel tric co auzar ina mieur or dal chaset senza la prender vi da la cua, di il veterinari: «Mieurs sa zuppan gugent en bischens. Sch’ins metta in bischen en il chaset, va la mieur en il bischen. Ins po lura prender ora il bischen e laschar ir la mieur direct sin il maun senza la stuair pigliar u smatgar u auzar vi da la cua.» I sa tractia da pitschnas midadas che sajan dentant impurtantas per meglierar la situaziun dad animals en experiments.

En il nov center da cumpetenza «3r», che la Confederaziun ha installà, emprendan perscrutaders e perscrutadras co tractar meglier ils animals. «Nus vulain remplazzar experiments cun animals», di il veterinari. Tuttina sajan tals experiments anc necessaris, per exempel per emprender dapli davart la regeneraziun dal tscharvè. Gliez gidia da forsa pudair medegiar in di malsognas sco Alzheimer.