«Ina scola nova cuosta dapli che previu»
Gliendisdis proxim sefatschenta il cussegl da vischnaunca da Mustér dils baghetgs dalla scola a Cons. Concret: El decida davart in credit da 380 000 francs per ina concurrenza da project. En quella concurrenza duei vegnir sclariu schebein la casa da scola erigida 1980 duei vegnir sanada ni sch’ella duei vegnir remplazzada d’in baghetg niev. Fact ei che gia l’investiziun en ina nova casa da scola surpassa la summa ch’era fixada ella strategia «Mustér 2035» pigl entir areal a Cons.
La suprastonza communala da Mustér ha schau studiar las pusseivladads d’infrastructura dil scolaresser sigl areal a Cons. Quel vegn alla conclusiun ch’ina sanaziun dalla casa da scola baghegiada 1980 savess vegnir aschi cara sco da construir in baghetg da scola niev e da spazzar lezza. Cuosts: 12 – 15 milliuns francs. Per concretisar il project vul la suprastonza communala organisar ina concurrenza da project e davart quella decida il cussegl da vischnaunca gliendisdis, ils 23 da mars 2026. Ella ei calculada cun 380 000 francs.
FMR: Ensemen culla halla Cons, Puntreis e la baselgia fuorman las casas da scola e la halla a Cons ina gruppa da baghetgs unita. Ussa duess vegnir plazzau amiez igl areal ina nova casa da scola e la nova digl onn 1980 duess vegnir spazzada. Ei quei buca disfatg in attractiv plaz?
René Epp: Il studi dil biro d’architectura Tambornino muossa il potenzial da svilup da quei areal. La basa per la concurrenza da project cuntegn il perimeter pusseivel per ina surbaghegiada, il program da localitads, ils cuosts e las cundiziuns da rama. Il studi vegn mess a disposiziun als participonts dalla concurrenza, ei denton buca ligionts. Ils participonts han la pusseivladad da suttametter lur atgnas ideas, era pertuccont il nez digl areal. Ei sa era esser ch’in participont dalla concurrenza vegn alla conclusiun ch’il baghetg dalla casa da scola nova duei vegnir sanaus.
Igl areal dalla scola ei vegnius formaus da niev avon paucs onns ed ussa entscheivan las lavurs vid la Via Cons gest dasperas. Fuss ei buc indicau da haver ina strategia che risguarda tuts basegns a Cons?
La concurrenza da project duei prender risguard sil svilup digl entir areal. Il perimeter sco tal per la surbaghegiada cuntegn buca la Via Cons. Aschia vegnan era investiziuns dublas evitadas. La strategia ei claramein definida cun persequitar projects parzials ch’ein era finanzialmein realisabels. Il focus per gl’emprem project parzial ei la construcziun d’in niev baghetg per nossa scola populara. Ina sanaziun cumplessiva dil baghetg existent fuss fetg cumplicada, damai che las pretensiuns ein oz fetg severas. Aschia per exempel l’accessibladad per persunas cun handicap, polizia da fiug e segirtad da tiaratriembel. Cul niev baghetg san ins gest era risguardar las novas pretensiuns dil scolaresser. Schebein il plaz scola vegn disfatgs cheutras dependa nua ch’il baghetg niev vegn plazzaus. Daco ch’ins ha sanau il plaz scola avon paucs onns senza risguardar ch’ei drova eventualmein in mument in baghetg niev leu sai jeu buc. Jeu enconuschel buca la strategia da lu. Tgunsch ei la situaziun finanziala da lu denton era stada in’autra.
La strategia «Mustér 2035» presentada la fin digl onn vargau al cussegl da vischnaunca preveda per sanadad, scolaresser, sport e cultura ina summa da 10,1 milliuns francs. Ussa ei quei project persuls cheu gia calculaus cun 12 – 15 milliuns francs. Quei vul dir che tut igl auter previu sin quei sectur ei bloccau. Co argumenteis Vus quell’investiziun?
La scola nova cuosta dapli che quei che nus havevan quintau oriundamein. Per quei motiv stuein nus secuntentar igl emprem mument cun quei project parzial sigl areal a Cons. La vischnaunca ha giu fetg buns quens ils davos onns e sa selubir quell’investiziun, sco era quella en auters projects dils proxims onns. Il process pertuccont il project e la rama da cuosts ha denton pér entschiet. Pertuccont auters projects e giavischs, per exempel in archiv cultural, biblioteca ni ludoteca, dat ei eventualmein autras opziuns. Jeu patratgel en quei connex per exempel vid la parcella e la Casa Hess.
Las vischnauncas sisum la Surselva piteschan dalla demografia, il diember da naschientschas ei stagnaus ni schizun fermamein regressivs. Dat ei ponderaziuns da cooperar cun autras vischnauncas sil sectur dil scolaresser?
Naturalmein che nus menein quels discuors. Quei ei nies pensum. Mustér e Tujetsch han in stretg contact. Aschia havein nus era discutau davart il futur dil sectur dalla formaziun en general. En mintga cass vegn il regress da naschientschas risguardaus ellas ponderaziuns davart il program da localitads che vegn definius ils proxims meins per mauns dalla concurrenza da project. Venderdis, ils 22 da matg 2026 lein nus informar la populaziun empau pli detagliau davart il project ed ils proxims pass.
Il gimnasi dalla claustra dumbra il mument rodund 140 scolaras e scolars. Fuss ei buca la caschun d’empruar da sligiar communablamein ils problems dalla munconza da scolaras e scolars ord vesta dall’infrastructura ni insumma da nezegiar sinergias pertuccont l’instrucziun?
Dapi meins essan nus vid sclarir e far ponderaziuns generalas davart il futur dalla formaziun sisum la Surselva. En quei connex essan nus era en discussiun cul gimnasi.
El studi, respectiv el messadi per mauns dil cussegl da vischnaunca vegn declarau ch’ina sanaziun dalla casa da scola baghegiada 1980 cuosti ton sco da baghegiar ina casa da scola nova. Con profundas ein quellas calculaziuns da cuosts? Eis ei buc interessant ch’ins vegn alla conclusiun ch’omisduas variantas cuostan pli u meins tuttina bia, pia denter 12 e 15 milliuns francs?
Ils cuosts approximativs sebasan sin in schazetg fetg grop. Ella concurrenza da project vegnin nus a fixar ina rama da cuosts dil project. Aschi spert sco ei drova ina damonda da baghegiar per ina sanaziun d’in baghetgs public, ston disposiziuns legalas fetg strentgas vegnir risguardadas. Quei fa ch’ina sanaziun d’in baghetg existent vegn fetg cara. Tier in baghetg niev savess plinavon gest vegnir risguardau las pretensiuns actualas dil scolaresser. Quei fa era attractiva l’instrucziun. La nova scola populara ei in’investiziun el futur.
Gust da leger dapli?