Tedlar ed udir resonanzas
L’organisaziun turistica Surselva Turissem ha envidau venderdis ad ina guidada tras Glion. Igl ei buca stau ina convenziunala cugl accent silla historia dil marcau. Alice Bertogg, la responsabla da Surselva Turissem per la cultura, e la guida da cultura Ursula Brändli Capaul han presentau ina purschida nova cul tetel «Glion tuna e resuna – der Klang der Surselva».
Surselva Turissem porscha, cun guids cumpetents e qualificai, guidadas tematicas da different gener en differents vitgs. La pli nova seigi empau in’autra, ha Alice Bertogg, la collaboratura dall’organisaziun, puntuau en siu beinvegni. Pia buca semplamein ina spassegiada commentada ed accumpignada da massa datas ed informaziuns. La pli nova purschida ei ina guidada ludica ed inspironta. La guida nova che Alice Bertogg ha sviluppau ensemen cun Ursula Brändli Capaul per «mira!cultura» (mira scaffa) duei plidentar persunas che s’interesseschan per tuns e suns, cunzun pil cant. Sil plazza cumin a Glion ha la responsabla per la cultura da Surselva Turissem beneventau il venderdis vargau biebein 20 participontas e participonts. Persunas da tuttas vegliadetgnas han giu caschun d’examinar la guidada, seschar menar en certs loghens, tedlar las informaziuns e separticipar activamein.
Integrau «buccadas sonoras»
Ellas vischnauncas da Ilanz/Glion, Lumnezia, Trun, Sursaissa Mundaun e Breil porscha Surselva Turissem guidadas da tut gener. Persunas cumpetentas meinan gruppas tras ils vitgs, sin spassegiadas, en baselgias, capluttas ed els museums. Las guidadas informeschan da lungatg, historia, art ed architectura, aschia s’avischinan ils hosps interessai d’autro alla regiun.
Las 20 differentas guidas tematicas da «mira!cultura» san ins empustar tier Surselva Turissem. La pli nova vul accentuar ina impurtonta part dall’identitad sursilvana, numnadamein cant e musica, suns, tuns e melodias. Venderdis han Alice Bertogg ed Ursula Brändli Capaul presentau l’emprema gada la guidada cul tetel «Glion tuna e resuna – der Klang der Surselva». El center ei la sonoritad. Sco quei che la gruppa da test ha saviu seperschuader duront la girada tras Glion, han las sviluppadras integrau ella purschida «buccadas sonoras» per pign e grond. Las guidas raquentan buca mo historias, mobein envidan da separticipar, la purschida plidenta ton carschi sco famiglias cun affons.
El silenzi dalla baselgia
Ina tala guida da «mira!cultura» vegn glieud ad empustar che vul emprender d’enconuscher quella part dalla cultura sursilvana. «Cun historias, suns e cun cant communabel duei quella tradiziun daventar viva», ha Alice Bertogg getg all’entschatta. Tgi che conta buca bugen, vegn pia ualvess a sesentir bein duront la spassegiada. La gruppa da test para dad esser stada unita ed ei separticipada activamein. Il beinvegni ei staus sin plazza cumin a Glion. Igl ei in liug agl ur da traffic e travasch. Suenter ils emprems tuns cun tedlar las ramurs corrispundentas, ei la gruppa setransferida ella baselgia catolica. El silenzi da quei liug han las guidas menziunau ch’ei detti sulettamein ella vischnaunca Ilanz/Glion 11 chors – vitier autras uniuns e la Musica da Glion. Leu han las guidas intimau da cantar in canon e da tedlar la resonanza.
Duront in’ura e mesa meina la guidada d’ina staziun vocala a tschella. Ursula Brändli Capaul ed Alice Bertogg han repartiu in carnet accumpignont cun quater canzuns. Ellas duas baselgias ed el sutpassadi dalla staziun ei in chor spontan seformaus. Finamira eis ei stau da tedlar e smarvigliar. Participontas e participonts han formau gruppas e cantau – senza sforz – dus canons ed il himni da Gion Balzer Casanova «La sera sper il lag». Il ramurar dil Rein ed ils tuns da traffic e maschinas s’auda tier quella tura – il cuntrast tier la tura interactiva.
Nova staziun naven dil zercladur
Duront las 90 minutas dalla guidada han las menadras informau dil clutger dalla baselgia da s. Margreta e schau tedlar il clom dils zenns. En fuorma da giug han ins astgau lignar sin tgei tun che mintgin ei intunaus e separticipar en baselgia ad in experiment tonal. Era leu ha la gruppa cantau, grazia al carnet accumpignont, in sempel canon. Avon la Casa Carniec el marcau vegl, sedia dil Museum Regiunal Surselva, ei la guidada ida a fin. Sco quei che la menadra dil museum Ursina Jecklin Candrian ha getg, seigien ins amiez las lavurs per la nova exposiziun permanenta. In sectur da quella vegn ad esser dedicaus als suns e tuns, a cant e musica dalla Surselva. Quella nova exposiziun permanenta vegn aviarta il zercladur 2026. El futur vegn ei ad esser in liug per s’informar e cun pusseivladads interactivas en caussa d’ina specialitad dalla Surselva.
«mira!cultura» – ina marca
Gl’onn 2015 menava Marianne Fischbacher il Museum Regiunal Surselva (MRS). Ella ha sviluppau in concept da far guidadas per mussar a hosps e visitaders ils scazis culturals dalla regiun. Quei onn 2015 ei la purschida «mira!cultura» naschida. Daferton eis ei ina marca el sectur dalla intermediaziun da cultura. Il concept includa ina scolaziun fundada e certificada da menar ils visitaders tiels beins culturals. Ils emprems onns ha il MRS purtau sez la purschida. Igl onn 2020 ha l’Associaziun dils museums ed archivs culturals dalla Surselva (AMAS) surpriu quella interimisticamein. La stad 2024 ha AMAS saviu surdar il menaschi «mira!cultura» dallas guidadas culturalas a Surselva Turissem SA. Quell’organisaziun ei responsabla da sviluppar products turistics per las vischnauncas ella regiun denter Val Stussavgia tochen e cun Sumvitg.Ensemen cun ina gruppa accumpignonta sviluppescha Surselva Turissem vinavon cuntinuadamein las purschidas da «mira!cultura». Dapli mira sut www.miracultura.ch
Gust da leger dapli?