Il misteri dal vin guvernamental
Tegnidas en salv vegnan las buttiglias en il tschaler da la venerabla Chasa grischa a Cuira. Fin ussa n’èsi betg stà public, tgenins vins che la regenza grischuna posseda. Èsi forsa in veritabel stgazi? Ubain gnanc insatge uschè aparti? La FMR revelescha il misteri dal vin guvernamental.
Tge tempo! 50 giadas pli svelt lavura la chanzlia chantunala cumpareglià cun la chanzlia federala. Be duas emnas ha il Chantun duvrà per respunder a la FMR, tgenins vins che la regenza grischuna ha tschalerà en la Chasa grischa. Tut auter la chanzlia federala a Berna. Lezza n’ha dus onns betg vulì ora cun il marmugn. Pervi dals vins dal Cussegl federal hai bunamain dà in’affera statala. Pli ditg che la chanzlia federal ha tegnì tschelà la glista da vins, pli fitg ch’il secret ha sveglià la fantasia. Sa sch’il Cussegl federal posseda forsa buttiglias uschè custaivlas che la Confederaziun na ristga gnanc da far public la chaussa?
Schurnalist endinà da la Romandia
Ad in schurnalist endinà da la Romandia – danunder uschiglio – èsi d’engraziar che la Chanzlia federala ha la finala tuttina stuì ora cun il marmugn. L’october 2023 aveva il schurnalist tschentà la dumonda. El ha insistì tras tuttas instanzas, che la publicitad haja sin fundament da la lescha da transparenza il dretg da savair, tge che sa zuppa en il tschaler da vin en la Chasa von Wattenwil en la citad veglia da Berna.
L’avust 2025 ha decretà la Dretgira administrativa federala ch’i saja da dar ora al schurnalist la glista ed anc auters documents giavischads. Grazia a quest schurnalist sa la publicitad en il fratemp ch’il Cussegl federal sbursa circa 70 000 francs l’onn per cumprar differents vins svizzers. Il vin vegn duvrà per occurrenzas uffizials, nua che almain in cusseglier federal è mintgamai preschent. La pli chara buttiglia custa 25 francs.
Forsa ha il schurnalist da la Romandia gist anc fullà via a la FMR. Nossa redacziun ha tschentà la dumonda davart ils vins guvernamentals il favrer passà – medemamain sa referind sin la lescha da transparenza. La chanzlia chantunala n’ha betg targlinà ed ha dumbrà las buttiglias en il «tschaler statal». Duas emnas pli tard è la brev cun la resposta gia ida sin posta.
L’inventari en il tschaler dal stadi
«Tschaler dal stadi» tuna insaco maiestus. El sa chatta en la Chasa grischa a Cuira. La chasa barocca plain stuccaturas ha laschà bajegiar Andreas von Salis il 1752. Pli tard è la chasa ida en possess dal Chantun e vegnida duvrada sco sez da la regenza grischuna. Bain a prà cun quest nobel palaz giess forsa in vin dal bain da Gantenbein a Fläsch. Ina buttiglia custa enturn 300 francs. Ma il misteri dal vin guvernamental – ina giada revelà – è main spectacular. En il tschaler dal stadi sa chattan tenor indicaziuns da la chanzlia chantunala (stan 11 da mars 2026):
- 36 buttiglias Bündner Regierungswein alv à 75 cl
- 57 buttiglias Bündner Regierungswein cotschen à 75 cl
- 7 buttiglias Completer alv à 50 cl
Il vin cumpra la chanzlia chantunala dal Plantahof. La scola purila a Landquart cun ses bajetgs e ses funs tutga al Chantun. Il Plantahof ha er atgnas vignas per porscher scolaziuns en la viticultura. Ils vins torclads al Plantahof èn in toc pli favuraivels che quels da Gantenbein. 22 francs ha custà dal 2021 fin il 2024 ina buttiglia Bündner Regierungswein. L’onn passà ha il Plantahof auzà il pretsch sin 24 francs. Per ina buttiglia Completer èsi vegnì tschentà quint mintgamai 18 francs a la chanzlia chantunala.
Gronda empustaziun il 2023
Fin e manidel ha enumerà la chanzlia chantunala era quants daners ch’il Chantun ha sbursà ils ultims tschintg onns per cumprar vin. En cumparegliaziun cun ils 70 000 francs, ch’il Cussegl federal spenda mintg’onn, èn las empustaziuns chantunalas quasi modestas. Ils ultims tschintg onns ha il Chantun pajà questas summas per vin:
- 792 francs il 2021
- 528 francs il 2022
- 4002 francs il 2023
- 1584 francs il 2024
- 1656 francs il 2025
Pertge ch’il quint per vins è s’augmentà il 2023 sin tala moda, n’ha la chanzlia chantunala betg scrit. Quel onn èn Martin Bühler e Carmelia Maissen entrads en la Regenza. Ma lur consum da vin na po betg esser la raschun per la gronda empustaziun.
La nivadad d’in misteri revelà
Ils commembers da la Regenza na pon numnadamain betg simplamain sa servir en il tschaler. Els na dastgan betg sa consolar cun il vin statal, sch’il Cussegl grond ha puspè ina giada decidì tut auter che quai ch’il guvern aveva recumandà. «Il vin vegn duvrà per occurrenzas uffizialas u sco regal per giasts», declera la chanzlia chantunala en sia brev. In reglament che descriva precis, a tgeninas occurrenzas ch’ils vins vegnan servids u tgenins osps che vegnan onurads cun Bündner Regierungswein, n’exista però betg.
Il misteri dal vin guvernamental n’è pia gnanc uschè impressiunant. Gliez vala era per il tschaler statal en la Chasa grischa. La FMR avess gugent fatg ina fotografia da las curunas da vins en la veglia miraglia cun arvieuts. Ma la chanzlia chantunala ha ditg ch’i na rendia strusch da far ina fotografia. Ils vins sajan simplamain magasinads en stgatlas en ina fitg simpla stanza niva, nua ch’ins tegnia da frestg ils vins cumprads.
Mintgin po cumprar quests vins
Las trais sorts vin dal Plantahof po dal reminent ina e scadin cumprar. Il shop dal Plantahof als offrescha per il medem pretsch che vegn era tschentà a quint al Chantun. E da tge qualitad èn ils trais vins? Questa dumonda ha la FMR tschentà a Gianpeder Lechthaler ch’è stà cumprader da vins per las butias da Denner e Globus (guarda box).
Il giudicat – in bun vin solid
Diesch onns ha Gianpeder Lechthaler da Maiavilla cumprà en ils vins per la vendita en las butias dal Denner e Globus. Tge pensa el da las trais sorts vin en il tschaler dal stadi che derivan da las vignas dal Signuradi?
«En il Signuradi datti vins alvs bain fatgs dad auta qualitad», di Gianpeder Lechthaler. Differents vins alvs da la regiun sajan gia vegnids premiads. E tge èsi da dir en spezial da las trais sorts vin – il Completer alv ed il Bündner Regierungswein alv e cotschen – en il tschaler dal stadi en la Chasa grischa? Il Completer saja in’iva derasada, cunzunt a Malans e Fläsch. Quest vin alv porschia ina buna aciditad ed in gust fritgus. «Jau persunalmain tscherniss il Completer per in aperitiv cumbinà cun chaschiel. Quest vin va per exempel bain a prà cun gorgonzola, i resta lura enavos in gustin interessant», è il tip dal cumprader da vins.
En butschins da lain
Il Bündner Regierungswein cotschen saja in Pinot noir. Gliez è la regina da las ivas cotschnas. Ella creschia era là nua ch’i n’è betg uschè chaud, explitgescha l’um ch’è creschì si a Scuol en ina famiglia ch’aveva in affar da vin. «Pli baud aveva il Pinot noir dal Signuradi la reputaziun d’esser in pau in simpelet. En il fratemp èsi daventà in bun vin cun in tannin moderà, ma segir betg cun in gust cumplex.» Tar il Pinot noir fetschia quai ina gronda differenza, sch’el vegnia mess en butschins dad aluminium ubain en butschins da lain-ruver sco al Plantahof. «En ils butschins da lain tschiffa il vin in bun gustin – in pau pli fritgaivel ed in pau da vaniglia dal lain ennà.»
Il Bündner Regierungswein alv vegn torclà cun duas sorts ivas: dus terzs Chardonnay ed in terz Pinot gris.
Tutga il gust da blers
Ils trais vins sajan adattads per mintga occasiun, damai ch’els na sajan betg uschè cumplexs, di Gianpeder Lechthaler: «Sch’ins ha blers giasts, sto il vin tutgar il gust dad uschè blers sco pussaivel. Il vin na dastga betg avair in memia ferm caracter.» En California u l’Australia designeschian ins per part aposta vins cun agiuntar stalizzas da lain per stgaffir aromas sco per exempel vaniglia. Il torchel en il Plantahof pratitgeschia dentant ses mastergn a moda tradiziunala. Là vegnia fatg in bun vin solid da fitg buna qualitad.
Gust da leger dapli?