In manual per pasturas e pasturs

Il manual alp da nuorsas sedrezza surtut a pasturas e pasturs futurs. Igl editur Giorgio Hösli ha denton era accentuau en discuors culla FMR che las intervestas cun pasturs plidentan in publicum pli vast. «Il cudisch che cuntegn era biaras informaziuns davart la nuorsa sco animal da casa pudess era interessar tut quellas e quels che han bugen nuorsas. Il concept general dil manual sedrezza denton en emprema lingia a pasturas ed a pasturs.» Il Handbuch Schafalp ei gross e grass cun 336 paginas e ver 300 fotografias ed illustraziuns e dessegns ch’ein vegni integrai dil graficher Ueli Pfister da Vuorz che viva a Basilea.

Mintga di ina lecziun

Ils auturs principals Daniel Mettler e Helen Willems ed ils cunauturs Andrea Sulig, Sven Dörig, Christian Gazzarin, Riccarda Lüthi, Ueli Pfister ed igl editur Giorgio Hösli scrivan egl editorial dil cudisch che da pertgirar nuorsas emprendi ins buc ord ils cudischs, mobein cun far experientschas e tedlar, tgei che anteriuras pasturas ni pasturs raquentan. Plaid per plaid: «Sin l’alp da nuorsas ei mintga di ina lecziun, aventuras daventan experientschas per pasturas e pasturs, per las muntaneras e la natira.»

Dudisch capetels
impurtonts

«Ils dudisch capetels da nies manual d’alp tractan fetg differents aspects dall’alpegiaziun sin l’alp da nuorsas», di l’autura, anteriura pastura ed oz pura da nuorsas Helen Willems che ha promoviu cun in studi d’agricultura ell’Austria. «Il cudisch tematisescha per exempel la cultura dil pertgirar nuorsas. Lu suonda la stad si d’alp cun la preparaziun e la lavur dil mintgadi. La preparaziun pertucca las muntaneras e las pastiras.» In auter tema impurtont seigien ils tgauns e la protecziun dallas muntaneras. Ed alla fin dil cudisch stetti la bilanza dall’alpegiaziun e la preparaziun silla proxima stagiun, di Helen Willems.

Documentau la savida

En connex cun la motivaziun da scriver in manual per pasturas e pasturs da nuorsas rapporta la communicaziun da medias davart la publicaziun Handbuch Schafalp, ch’il cudisch seigi dedicaus alla nova generaziun da pasturs e pasturas. Quella derivi dils pli differents loghens e dallas pli differentas fasas dalla veta. E mo paucas e paucs mondien l’entira veta ad alp. Helen Willems: «Entras quella midada stedia dil persunal d’alp van adina puspei experientschas preziusas a piarder.» Il manual alp porschi quella savida pratica allas pasturas e pasturs, allas possessuras e possessurs da nuorsas ed allas persunas responsablas per las alps.

Il manual alp da nuorsas hagi denton buca mo la finamira d’intermediar las basas ed il know-how tecnic, mobein era da caztgar las marveglias pil job. Perquei hagien els sco auturs integrau las intervestas cun pasturas e pasturs da nuorsas da treis generaziuns e da differentas regiuns.

Pervia dil luf

Cura che l’emprema scolaziun naziunala per pasturas e pasturs da nursas ha entschiet igl onn 2009 era ei buca clar, sch’ei detti avunda persunas che s’annunzian sco pasturas e pasturs da nuorsas per plirs onns. Il svilup ei denton staus positivs. Tenor Daniel Mettler, in dils auturs dil cudisch Handbuch Schafalp, ei igl interess per la lavur da pastur carschius, malgrad il luf, la lavur da mo entgins meins e las perspectivas da paga mudestas. Daniel Mettler ch’ei era menader da projects tier Agridea, il post per cussegliaziun d’agricultura, di ch’in auter indezi pigl interess carschend seigien las marveglias en general dalla glieud per las alps e specialmein per las alps da nuorsas. «Jeu entaupel biara glieud che ha damondas en connex cun las alps da nuorsas. Quei ha probablamein da far cul luf. Entras il luf ein las alps da nuorsas vegnidas ellas medias ed ella publicitad.»

Actualisaziun online

Per Daniel Mettler ei la preschientscha dil luf in motiv indirect dils auturs ed igl editur da scriver il manual d’alpegiaziun da nuorsas. «Il luf ha midau la lavur sillas alps da nuorsas. E las pretensiuns enviers pasturas e pasturs ein carschidas. Nus havein vuliu tener quen da quei.» Igl editur Giorgio Hösli aschunta ch’ei devi avon il manual present differentas informaziuns per pasturas e pasturs sin fegls da PDF ella reit. «Cul cudisch havein nus ussa in manual fisic e cumpact ch’ensiara la lavur entira dil pertgirar nuorsas si d’alp.» Per ch’il cudisch resti actual eis el colligiaus via codes QR cun ina pagina d’internet, nua ch’ils capetels vegnan cumpletai ed actualisai cun links, videos, fegls d’informaziun e cun indicaziuns litteraras.