Fascinaziun chans da schlitra

I nu d’eira da surdudir, il bublöz e üerlöz dals chans da schlitra in sonda passada pro la loipa a Buffalora sper il Pass dal Fuorn – almain na per tuot quels da viadi a pè obain cun skis da passlung o tura. Da verer ed impustüt eir da dudir, d’eira üna vainchina da huskies, greysters e hounds absolutamaing in lur elemaint fond quai ch’els fan il plü gugent: trar la schlitra.

E d’immez aint e vi dals ultims preparativs, Peider Andri Toutsch da l’Hotel Süsom-Givè. Fingià per la seguonda jada organisescha il Jauer ün tal di da chans da schlitra, ün di d’inscunter per ün e minchün.

«Dürant quist di nu stà be il trenamaint i’l center, dimpersè impustüt il contact cun amaturs da chans e glieud buondriusa. Nus vulain muossar, in möd fich dastrusch, co ch’ün di da trenamaint as preschainta precis. Co cha tuot vain preparà, davent dal pavlar ils chans ouravant fin al preparar las schlitras e tils liar landervia. E pels uffants daja la pussibiltà, sper il glischar ils chans, eir da pudair ir svessa üna jada üna ronda in schlitra.»

Our dad ün’idea sun dvantadas amicizchas 

Dürant blers invierns fingià bivgnainta Peider Andri Toutsch adüna darcheu differentas squadras da chans da schlitra in seis hotel. E chattà la via a Buffalora quista jada han duos squadras. Üna da quellas – e fingià dürant ün’eivna intera da giast i’l Hotel Süsom-Givè – es la squadra culla Bernaisa Babs Caduff e seis partenari tudais-ch Roland Sum. Babs Caduff es statta fingià champiunessa svizra e victura da plüssas coppas svizras e Roland Sum fingià plüssas jadas champiun mundial, champiun europeic e champiun tudais-ch.

Els duos insembel cun lur chans sun a Buffalora e pro Peider Andri Toutsch daspö var ses ons fingià giasts regulars. «Nus d’eiran in tschercha d’ün nouv lö da trenamaint. Pro nus a chasa i’l God Nair in Germania, vaina bainschi la pussibiltà da trenar, però massa d’inrar sün naiv. Davo ün e-mail a tschients e tschients da persunas, possessurs da loipas e societats, vaina surgni inavo duos respostas. Ün da quels chi ha respus es stat Peider Andri.» E cha quai nu saja stat be il cumanzamaint da numerusas visitas, dimpersè intant eir d’üna amicizcha, raquinta Babs Caduff plünavant.

Üna situaziun da win-win

Daspö 30 ons maina Peider Andri Toutsch il Hotel Süsom-Givè ed uossa daspö d’incuort eir il restorant Buffalora. Tuot as rechatta in vicinanza d’üna pitschna loipa da passlung e senda per chaminar. Quista loipa gniva plü bod preparada tanter oter dal cumün da Zernez.

Avant tschinch ons es Peider Andri Toutsch dvantà quia il capo loipa. Cun agüd da differents sponsurs prouva il hotelier da spordscher alch implü intuorn seis hotel e restorant, e quai per adöver gratuit. «Fin l’on passà preparaiva la loipa amo cun ün Quad ed üna rolla. Daspö quist utuon n’haja drizzà üna pitschna maschina da far loipas da seguonda man. Per quels chi vulessan pajar alch, n’haja depuonà ün code QR a l’ur da la loipa. Plü gugent n’haja però, schi vegnan sco giasts pro mai aint il restorant.»

Ed uschea es avant tschinch ons eir nada l’idea culs chans da schlitra. In Svizra daja nempe be duos lös uffizials per trenar sün naiv. Oters lös douvran, sco quai chi’d es il cas a Buffalora, la bainvuglientscha da tuot las persunas invoutas. Ch’intant s’haja quist’idea sviluppada in «üna situaziun da win-win», declera Peider Andri Toutsch. Las squadras profitan dal fat chi pon trenar in ün lö ideal, our d’cumün e chi nu disturba ad ingün e Peider Andri Toutsch profita da sia vart da pudair dar allogi a las squadras in seis hotel.

Buffalora – ün pitschen nouv Mecca?

«Nus gnin fich gugent quia», manaja Babs Caduff inchantada. «Peider Andri ans prepara adüna ün traget grondius. Per nus e noss chans sun quistas visitas quia adüna üna fich bella variaziun ed eir preparaziun per la stagiun chi vain.»

Obain il cas da la visita da quist’eivna, ün trenamaint per finir la stagiun: «Nus vain grond gust da pudair partir nossa paschiun cun oters e da pudair muossar che cha quai voul dir dad ir cun chans da schlitra. Quista natüra, quista culissa e tuot ils bels inscunters culs indigens cha nus vain intant pudü imprender a cugnuoscher dürant ils ultims ons, tuot quai ans renda simplamaing fich cuntaints.» Cha pelplü sajan persunas chi fetschan quist sport plüchöntsch persunas individualistas, però ch’inscunters sco quists sajan simplamaing eir per els alch enorm bel.

Bublöz e üerlöz eir in avegnir

Lur fascinaziun pel sport, il respet ed eir il möd e maniera co ch’els trattan lur chans, quai han ils preschaints pudü observar in möd fich famigliar e da prüma man dürant quist di d’inscunter. Ils sportists sün duos chommas s’han tut la peida per respuonder e declerar – ils sportists sün quatter chommas per gnir glischats. Cul punct culminant, almain pels uffants, da pudair ir svessa üna jada üna ronda accumpagnada in schlitra. Ün’invista dimena exclusiva in ün sport plüchöntsch particular in Grischun, cun forsa ün o tschel fan implü in avegnir.

E chi sa che chi vain amo implü. Cha la Val Müstair saja simplamaing predestinada sco lö pel sport da chans da schlitra, da quai sun Babs Caduff, Roland Sum e Peider Andri Toutsch persvas. Quia han nempe dal rest eir fingià üna jada gnü lö cuorsas i’l passà. Cha uossa sajan els il prüm però üna jada landervia ad inviar ün chomp da trenamaint per principiants chi dess avair lö, scha pussibel, prossem on e cha lura as possa verer inavant.

Uschea cha’l bublöz e üerlöz dals huskies, greysters e hounds as pudaraja a tuotta via dudir eir in avegnir in üna o l’otra fuorma illa Val Müstair. Quai dürant ils trenamaints, dürant tals dis d’inscunter sco quists, dürant ün pussibel nouv chomp da trenamaint e chi sa forsa ün bel di üna jada apunta eir darcheu dürant üna cuorsa da chans da schlitra.