Dretg da dimora sut la marella 

La criminalitad organisada, pli enconuschenta sut il num mafia, posseda ina tscherta fascinaziun. Para era per schurnalistas e schurnalists che han emplenì tochen sum la stanza da medias da la chasa dal Cussegl grond la mesemna passada. Il motiv da l’interess medial è ina acziun da la Polizia europeica che ha arrestà cun agid da la Fedpol svizra la fin favrer 2026 set persunas en Svizra, en Frantscha ed en l’Italia. Persunas che vegnan suspectadas d’avair lavurà per la mafia da drogas. Il fatg che quatter da las set persunas abiteschan a Roveredo ha intimà la vischnanca da tschentar in pèr dumondas a la regenza grischuna pertutgant conceder il dretg da dimora a las quatter persunas arrestadas.

La collavuraziun funcziuna

Il cusseglier guvernativ, Peter Peyer n’ha betg mo respundì a las dumondas da la vischnanca da Roveredo. El ha era prendì posiziun la mesemna passada communablamain cun Niculin Mosca, il schef dal Uffizi da migraziun e dretg civil ed il cumandant da la Polizia chantunala Walter Schlegel. «Nossas examinaziuns internas han mussà che l’Uffizi da migraziun ha agì correctamain cun conceder antruras il dretg da dimora als arrestads la fin favrer», ha Peter Peyer accentuà. Il cusseglier guvernativ è era da l’avis che la collavuraziun naziunala ed internaziunala entaifer la polizia funcziunia. «Uschiglio na fissi betg reussì dad arrestar las persunas inculpadas.» En la brev a la vischnanca da Roveredo n’ha il Chantun betg mo prendì posiziun davart il proceder da conceder a persunas ord las terras da la EU/EFTA il dretg da domicil. El ha era recapitulà co e nua che las quatter persunas arrestadas han inoltrà lur dumonda per prender dimora en il chantun Grischun. 

Pretendì nagin extract

In um da 52 onns ha fatg via la citad da Cuira il fanadur 2021 la dumonda da dimora a l’Uffizi da migraziun per lavurar en il Grischun. «Da quel temp na devi nagins motivs da pretender per quella persuna in extract dal register penal», ha ditg Niculin Mosca. E ses uffizi n’ha era vis nagina necessitad da far examinaziuns tar auters uffizis da migraziun. Sco ch’i para ha il chantun Tessin dentant renvià il dretg da dimora a l’um da 52 onns. E sco che Niculin Mosca ha ditg, ha quest um fatg recurs cunter quella decisiun tar ina dretgira tessinaisa. Quella ha dentant renvià il recurs e las autoritads tessinaisas han infurmà ils collegas grischuns da betg avair concedì il dretg da dimora a quest um. «Nus avain allura anc ina giada examinà il cas ed essan vegnids a la conclusiun ch’i na saja betg pussaivel da retrair il dretg da dimora gia concedì.» Tenor Niculin Mosca èn las premissas legalas per retrair in dretg da dimora gia concedì numnadamain severas. E l’uffizi nun ha era betg vulì tradir e disturbar las retschertgas che la Fedpol ha dentant instradà.

Dretg da reunir la famiglia

En connex cun il dretg da reunir las famiglias ha era il figl da l’um da 52 onns retschavì il dretg da dimora il settember 2022. Era tar il figl è l’Uffizi da migraziun stà da l’avis ch’in extract dal register penal na saja betg necessari. Mo tar la dunna che deriva dad in pajais ordvart da la UE/EFTA ha l’uffizi grischun pretendì in tal register. «Quai faschain nus automaticamain tar persunas che derivan da pajais ordaifer da la UE/EFTA.» En quel register n’era para registrà nagut negativ. La quarta persuna arrestada ha inoltrà sia dumonda da domicil direct via la vischnanca da Roveredo e gist anc cun in extract dal register penal senza macla. «Quai mussa ch’era in tal extract dal register penal n’è betg in garant che la persuna laschia la detta da fatgs criminals.» Peter Peyer ha fatg attent ch’ina buna collavuraziun tranter ils uffizis chantunals e naziunals saja fitg impurtanta per cumbatter la criminalitad organisada. «Nus essan era fitg dependents da pudair collavurar e retschaiver infurmaziuns da noss collegas europeics.»

Il cusseglier guvernativ ha discurrì da circa 800 organisaziuns criminalas activas en l’Europa. Peter Payer vesa senz’auter potenzial per meglierar la lavur da la polizia tranter ils chantuns. «Nus essan dentant era liads a las prescripziuns da la protecziun da datas.» E per rinforzar las controllas da polizia e da l’Uffizi da migraziun dovria dapli persunal. L’Uffizi da migraziun e da dretg civil tgira circa 70 000 divers dossiers da dimora da persunas da l’exteriur en il Grischun e quai senza las dumondas d’asil. Ed il dretg da dimora da l’um arrestà vegn l’uffizi a prender ina ulteriura giada sut la marella. Cunzunt sch’el avess da vegnir sentenzià.