«Nicolo n’è mai sulet – mmmhhh»
Dus profis fan musica per uffants rumantschs. Ursina Giger e Florian Egli sunan e chantan chanzuns en tuts idioms. Il project sa numna «Chanterlottas». Las chanzuns arranschadas a moda moderna pon ins abunar. La FMR ha fatg ina visita en il studio.
Igl è in pitschen tschaler. El è fullanà cun instruments ch’i bastass gist per pliras bands: clavazin, orgla, battaria, ghitarras, saxofon, clarinetta – insumma sunas da tuttas sorts. Las curunas èn plain musicalias, chistas cun cabels e microfons. Igl è il studio privat che Ursina Giger e Florian Egli han endrizzà a Turitg.
Qua nascha la musica per il project «Chanterlottas». Dapi il 2024 vegnan registradas qua mintga mais chanzuns per uffants. Las chanzuns rumantschas vegnan arranschadas e registradas dals dus profi-musicists (guarda box).
Els lavuran cun quità ed accuratezza sco da producir in album per creschids. Cura che la schurnalista da la FMR arriva, registreschan els gia dapi duas uras l’accumpagnament instrumental ed il chant per ina chanzun surmirana.
Pronunzia idiomatica sto esser perfetga
Ursina Giger stat en pe davant il microfon ed ha si gross uregliers. Ella chanta ina pitschna passascha. I tuna magnific. Ma la chantadura n’è anc ditg betg cuntenta.
La chanzun surmirana raquinta dal pitschen Nicolo che sa senta sulet e less ch’il bab al cumpra in chavalet. Ma il bab n’ha betg avunda daners. Nicolo va perquai a la fiera per chantar e sez gudagnar daners per cumprar in chavalet. A la fiera inscuntra’l però in asenet ch’il bab cumpra la finala per el.
Ursina Giger repeta e turna a repeter l’ultima strofa che finescha cun «Nicolo n’è mai sulet». «Jau vi ch’i constat emoziunalmain», di la chantadura. Ella na ceda betg fin che tempra da sia vusch resplenda ils sentiments dal pitschen Nicolo. Ma halt! «Jau hai chantà ‹chegl›, ma igl ha num ‹chel›», percorscha la chantadura. Era la pronunzia idiomatica sto esser perfetga.
La strofa vegn pia repetida per la tantavla giada. Florian Egli, il partenari dad Ursina, sesa, medemamain munì cun gross uregliers, al laptop e registrescha tut.
Tschient decisiuns
Suenter in urella prendan ils dus musicists giu lur uregliers e taidlan la registraziun ord ils autpledaders. La chanzun tuna, sco sch’ins la pudess gist emetter al radio. Ella sa cumpona en il fratemp da 38 pistas da tuns: percussiun, ghitarra, chant. Ma ils dus profis n’èn anc ditg betg a fin. «Forsa fatsch jau anc ina giada da nov la percussiun», manegia Florian Egli. «E forsa pudess ins anc integrar insatge cun ina flauta», manegia Ursina Giger.
Tschients da decisiuns saja quai da prender, explitgescha la musicista. Bler capitia a moda spontana en il studio. Els emprovian ora in instrument e pli tard in auter – in process creativ. Autras decisiuns èn gia crudadas avant che vegnir en il studio, per exempel la tscherna da la chanzun.
Ursina Giger ha rimnà in’entira massa cudeschs da chant u era chanzuns en cudeschs da scola. Per il solit ha ella tschernì chanzuns popularas per il project da las «Chanterlottas» – magari fitg enconuschentas, magari da quellas ch’èn prest idas en emblidanza.
Cur ch’ella è sa decidida per ina chanzun, sa metta ella mintgamai al clavazin, emprova ora arranschaments pussaivels e cumpona intros, interludis e finiziuns. Suenter datti ina emprima registraziun, ina skizza che determinescha la lunghezza da las singulas parts da la chanzun. Sin questa skizza vegnan suenter bajegiadas si las autras pistas da tuns.
Tschaffen da far musica per uffants
En il fratemp cuntinuescha la lavur en il studio per finir la chanzun dal pitschen Nicolo. Dovri forsa anc chant en ils interludis? U tuna la varianta instrumentala meglier? Ursina Giger emprova differentas variantas e accumpogna l’interludi ina giada cun «uuuu», «mmmhh» e cun ina segunda vusch. La creativitad resta alerta.
«Cool», «quai tuna gail, sche la vusch va sut la ghitarra», «questa varianta va meglier a prà cun la finiziun». Las fatschas dals dus musicists daventan adina pli cuntentas. Els han tschaffen ch’i gartegia. E lura è la lavur communabla vi da questa chanzun a fin. Florian Egli sto segir anc impunder duas u trais uras per maschadar e forsa per registrar da nov la percussiun.
Musica che plascha er als geniturs
Avant che cumenzar cun la proxima chanzun – «Mengina» en vallader – prendan ils dus musicists la peda per raquintar da lur motivaziun per il project «Chanterlottas». «Ina da nossas finamiras è da far musica ch’ils geniturs taidlan era gugent», di Ursina Giger. «I dat tanta musica d’uffants ch’ins na po suenter trais giadas betg pli tadlar.» Gliez saja musica generica, betg producida cun vairs instruments.
«Tar nus è tut sunà cun vairs instruments – ina vaira ghitarra, in vair clavazin», di Florian Egli. «Quai dat profunditad e vita. Questa musica pon ins tadlar tschient giadas senza vegnir unfis.» Ils «Schlieremer Chind» fetschian era musica da tala qualitad, ma per tudestg. Per rumantsch saja quai nov.
Sustegn finanzial survegnan els da l’Uffizi federal da cultura e dal chantun Grischun. Ma ils daners na bastassan mai per producir uschè bleras chanzuns. «Quest project po mo exister, perquai che nus avain in agen studio, perquai che Florian è multi-instrumentalist e suna tants instruments e perquai che nus avain buns contacts cun auters musicists e musicistas», explitgescha Ursina Giger. «Uschiglio fissi nunditg char da producir tantas chanzuns en questa qualitad.»
Tutga il gust dals uffants
Ils buns contacts en la scena da musica èn impurtants perquai ch’els engaschan magari aposta anc auters musicists da vegnir a sunar. En la chanzun dal pitschen Nicolo suna per exempel il profi-ghitarrist Simon Rupp. «Jau savess schon sunar ghitarra», di Florian Egli, «ma Simon fa quai sin in auter livel e dumogna ora tremolos ch’jau mez na vegn betg da far.»
Che las chanzuns tutgan il gust dals uffants, sentan ils dus musicists dal reminent gist vi da lur agens uffants. Lur figlia che va en scolina taidlia si e giu las registraziuns da las «Chanterlottas», raquintan els. Ed il pitschen figl ha perfin emprendì da chantar cun questas chanzuns – anc avant ch’el ha insumma savì tschantschar endretg.
Dus francs per ina chanzun
Duas giadas il mais cumpara ina chanzun da las «Chanterlottas». Ins las po abunar. L’abunament per il 2026 custa 48 francs l’onn – pia dus francs pro chanzun. Furnidas vegnan sper las chanzuns d’uffants adina er ils texts e las notas. L’idea è naschida avant dus onns a Turitg, cura che geniturs rumantschs han tschertgà chanzuns da l’atgna uffanza, ma n’han betg chattà bunas registraziuns. Il project da las «Chanterlottas» vegn sustegnì da l’Uffizi federal da cultura e dal chantun Grischun.
«Sbischa, sbischa, neva», chanzun populara, sutsilvan
«Uss crodan lev las scrottas» dad A. Derungs, sursilvan
«Chanzun d’inviern» da Domenica Dethomas, vallader
«Chalandamarz, chaland’avrigl», dad Otto Barblan, puter
«La prümavaira hoz festina», chanzun populara, puter
«Cucu ed asen», chanzun populara, surmiran
«Il catschadur», chanzun populara, sursilvan
https://www.chanterlottas.ch/abunament
Pèrin musical e pèrin privat
Ursina Giger (40) e Florian Egli (43) na fan betg mo ensemen musica, els èn era privat in pèrin ed han dus uffants pitschens. Ils dus musicists da professiun han recaltgà premis e registrà albums. Els abiteschan a Turitg.
La chantadura e cumponista Ursina Giger è creschida si a Mustér. Dapi l’onn 2012 exista sia band «Ursina». Cun «La Triada» e «Chantinadas» – ensemen cun Corin Curschellas ed Astrid Alexandre – chanta Ursina Giger gia dapi passa diesch onns chanzuns popularas rumantschas en versiuns modernas. Las «Chanterlottas» è ina sort cuntinuaziun da «La Triada» – simplamain cun chanzuns per uffants.
Florian Egli deriva dal chantun Schaffusa è multi-instrumentalist e producent da musica. Il saxofon e bass èn ses instruments principals. Durant diesch onns ha el fatg part dal «Lucerne Jazz Orchestra» e pli tard sunà en differentas bands. Ses dachasa musical è il jazz cun influenzas pop-musicalas. El s’engascha per la scena da jazz a Turitg – ed uss cun «Chantarlottas» era per la scena da musica rumantscha. Florian Egli ha emprendì da discurrer rumantsch.
Gust da leger dapli?