In conventual ch’ei miedi
Siu num da batten ei Laurent e quel tradescha in connex cul lungatg franzos. Cun sia empermischun sempla ella claustra da Mustér il fenadur 2022 ha Laurent Sauterel eligiu la versiun latina. Dapi lu eis el fra Laurentius. Il Benedictin ha finiu siu studi da medischina e neurobiologia. Actualmein eis el amiez il studi da teologia a Friburg.
Ils 8 da december 1996 seigi el naschius, di fra Laurentius duront ch’el meina la viseta da scala si ed ella stanza da hosps. «Igl ei in bi datum, gest il di da Nossadunna Immaculata», manegia il conventual. Quei firau da Nossadunna eis el naschius, ed igl 1. da schaner 1997, vegnius battegiaus. Gl’emprem di digl onn ei medemamein ina solemnitad da Nossadunna. Pil conventual ha quei di survegniu ina muntada aunc pli profunda. Igl 1. da schaner 2021, cuort suenter ch’el haveva cumpleniu 24 onns, eis el numnadamein entraus ella claustra benedictina da Mustér. «Jeu vi viver per l’annunziaziun ed unfrir mia veta a Jesus Cristus», ha el empermess il fenadur 2022 el profess sempel. Quei di ha el retschiert il habit da benedictin. «Il process che ha menau a quei pass ei buca staus sempels», raquenta el alla FMR.
Buca pli claustra isolada
Fra Laurentius Sauterel ei in um giuven sco tschiens e mellis auters. Dapi sia empermischun, e sco commember dil convent da Mustér, sedifferenziescha el denton da lezs: El porta il habit ner che tradescha sia vocaziun da muntg benedictin. «La claustra da Mustér ei», confirmescha fra Laurentius, «fetg aviarta e viva». Dapi ch’el ei entraus en quella cuminonza, constatescha el di per di quei. La claustra ei in edifeci da meditaziun e da contemplaziun, denton buc ina cella solitaria. L’ovra da s. Sigisbert e s. Placi ei sesviluppada ad ina casa d’albiert, in hotel che porscha loschi, clausura e cultura. Tras il gimnasi ei la claustra colligiada cul mund profan e culla giuventetgna. Per lezza ha il giuven conventual surpriu responsabladad. Fra Laurentius ei surtut activs ella lavur da giuventetgna. Urar cun giuvnas e giuvens, studegiar la bibla en gruppa ed organisar ciclus e referats cun persunas cumpetentas ein entginas da sias incumbensas.
Actualmein ei fra Laurentius denton buca presents di per di a Mustér. El ei el secund onn el studi da teologia all’Universitad da Friburg. Igl onn 2024 ha el finiu il studi da medischina cun in master en neurobiologia. Sia finamira eis ei da finir en treis onns il studi da teologia e d’instruir silsuenter al gimnasi. Aschia eis el per inagada secunvegnius cun avat Vigeli Monn. Ina damonda ch’el sto rispunder savens ei daco ch’el ei entraus insumma ella claustra da Mustér. Igl ei buca exnum il liug ch’ei datier dad Yverdon, il marcau el cantun Vad nua ch’el ei carschius si. Igl ei ina historia per sesez (mira scaffa).
Scaffa: «A Mustér sto ei dar ina claustra»
Che fra Laurentius Sauterel ei entraus en claustra a Mustér ei ina legra historia per sesez. Sco quei ch’el ha raquintau alla FMR eri el gl’onn 2015 vidlunder da sepreparar per in examen alla facultad da medischina a Losanna. El hagi giu il basegns dad ir en clausura per saver far quei cul ruaus ch’ei drova. A Frauenfeld ha Laurent Sauterel fatg la matura bilingua tudestg/franzosa e leu haveva el in cumpogn ch’ei amatur dalla Viafier retica. Quel haveva dau ad el inagada ina carta dalla reit da trens dil Grischun. Cun mirar sin quella hagi el legiu la staziun «Disentis/Mustér» e ponderau ch’ei savessi dar en quei liug, tenor il num, ina claustra. La cuorta retscherca ha confirmau quei. Gl’emprem contact ei staus in telefon cun fra Urs Probst. Deplorablamein seigien tuttas stanzas occupadas, haveva il concierge informau il student dad Yverdon. El ha buca capitulau ed ei restaus en contact cun Mustér. La finala ha el retschiert ina stanza ella clausura che era reservada per novizs. Ils examens ha el la finala dumignau. Duront ch’el seigi sepreparaus sin quels a Mustér haveva il giuven catolic activ e student da medischina empriu d’enconuscher la veta monastica. Cunzun cun fra Luzi Cavegn (1924 – 2019) ha el manteniu in bi e bien contact tochen che quel ei morts en aulta vegliadetgna. Ed igl onn 2020 ha Laurent Sauterel concretisau definitivamein sia decisiun dad ir en claustra.
Da Laurent a Laurentius
El hagi giu il cletg da crescher si en ina famiglia nua ch’ins hagi mai mess en concurrenza la cardientscha e la scienzia. «Ei ha mai dau tensiuns pervia dil cuntrast denter l’evoluziun biologica ed il cudisch Genesis», puntuescha il conventual. Igl ei la part dalla bibla che raquenta co Dieus ha scaffiu il mund en siat dis tenor sia semeglia. Igl ei in principi dalla cardientscha cristiana. «Gia ils emprems cristians savevan che quei seigi d’interpretar sco simbolic e ch’ins stoppi capir ei da maniera allegorica», explichescha il giuven fra Laurentius. Ils emprems docturs dalla baselgia, e pli tard auters, hagien confirmau quei, aschunta il docter dalla medischina e student dalla teologia.
Cun entrar en claustra havess Laurent Sauterel astgau eleger in num niev per sia veta nova ch’el unfrescha a Cristus. Il num da batten ha el adattau e semplamein surpriu la versiun latina. «La veta da sogn Luregn ei documentada bein, igl ei in dils emprems marters dalla Baselgia», motivescha il frater. Duront sia formaziun e siu svilup ha el retschiert ina predilecziun speciala pils emprems docturs dalla Baselgia. El numna dus: Ireneus da Lyon ed Ignatius d’Antiochia. Ei dat aunc auters, Ambrosius, Augustinus, Hieronymus. Quellas persunalitads han gidau da formar ils pilasters dalla Baselgia, igl ein schinumnai dogmatichers.
Savens en discuors cun glieud
«A Mustér purschein nus ina nova retscha da referats en connex culs docturs», di fra Laurentius. Uonn vegn el a beneventar diversas referentas e referents, per exempel ils teologs tudestgs Marianne Schlosser e Ludger Schwienhorst-Schönenberger. Il proxim che referescha ei il teolog svizzer Gregor Emmenegger, quel vegn era a plidar dil cristianissem tumpriv e dils dogmatichers.
Fra Laurentius raquenta plein anim da quell’epoca che la cardientscha cristiana ei sederasada ils emprems tschentaners. Dapi ch’el ei entraus en claustra porta el cun luschezia siu habit ner dils Benedictins. Cun quel s’identifichescha el e tradescha alla publicitad sia «professiun». Sut il habit ei fra Luregn dil reminent vestgius cun caultschas da trener e t-shirt. La damonda, sch’ei detti meinsvart discuors el traffic public sch’el seigi da viadi rispunda el: «Bein, quei dat ei savens. Ins ei exposts, gl’emprem hai jeu stuiu s’endisar vidlunder. Ussa hai jeu savens discuors cun glieud che vul tschintschar. Las sentupadas positivas domineschan claramein.»
Ina damonda resta aunc al conventual derivont dalla Svizra franzosa. Quella rispunda el da detschiert: «Gie, clar ch’jeu vi discuorer romontsch. Jeu hai ina pluna enconuschents che discuoran romontsch. Cun els vi jeu inagada saver tschintschar currentamein romontsch», puntuescha el. En siu studi da teologia sto el denton gl’emprem dar peisa al hebraic e grec. Ch’el damogni era il romontsch ei buca da dubitar.
Gust da leger dapli?