Co inavant cul Chesin Manella?

«Schi sofla nouv vent, schi daja puolvra.» Cun quists pleds ha il capo da Scuol Aita Zanetti, bivgnantà e salüdà la radunanza generala da l’Uniun dals Grischs (UdG) chi ha gnü lö l’ultima dumengia i’l Hotel Bellavista a Ftan. Aita Zanetti s’ha referida als ultims ons ingio cha la suprastanza – marcantamaing plü giuvna – ha manà vent frais-ch ill’uniun. Perquai ha il capo da Scuol plünavant eir lodà l’ingaschamaint e la lavur da la suprastanza.

Ed in möd uschè bainvugliaint es lura eir la radunanza generala proseguida. Infin pro’l punct da tractanda: rendaquint e preventiv. Eir quia para dad esser gnüda sduvlada sü puolvra. Cuntrari a la puolvra dal cumanzamaint da la radunanza quista jada però puolvra plütöst plü s-chüra.

Chesin Manella procura per cifras cotschnas

Il chaschier Jon Duri Pult nun ha nempe be stuvü annunzchar cha’l quint da gestiun 2025 haja serrà cun üna perdita da sur 14 000 francs, eir il preventiv pel 2027 prevezza ün minus da 6800 francs. Cha’l minus da l’on da gestiun 2025 saja resultà tanter oter eir in connex cun ün’ultima amortisaziun da 10 000 francs per ils drets dals dicziunaris, haja nom.

Però quai chi ha eir dat in ögl, es il fat cha tant pro’l quint da gestiun, sco eir pro’l preventiv, nu figürescha plü üna contribuziun supplementara da la Lia Rumantscha per l’import da 10 000 francs per mans dal Chesin Manella a Schlarigna. Quista contribuziun d’eira da seis temp gnüda approvada e deriva d’ün pot da raps ill’otezza da 15 000 francs chi sta a disposiziun a la Lia Rumantscha per sustegner uniuns affiliadas per progets specials. Sco per exaimpel apunta il Chesin Manella – üna chasa chi’d es in possess da l’UdG e chi cuntegna implü eir la libraria da l’uniun.

«Per nus es quist sustegn finanzial essenzial. Cul Chesin Manella vain nus da portar üna chasa ed üna libraria. Üna libraria nu’s porta da sai svessa, perquai eschan nus uossa in trattativas cun la Lia», declera Gianna Duschletta la co-presidenta da l’UdG cuort davo la radunanza.

Quo vadis relaziun UdG e LR?

Che es dimena capità? Perche nun es la contribuziun gnüda pajada l’on 2025 e perche nu fa la suprastanza – almain na tenor seis preventiv – neir plü quint cun quist sustegn finanzial in avegnir? Quai resta per gronda part avert. Dürant la radunanza nu laiva nempe ingün da la suprastanza da l’UdG commentar quist fat. E neir na Andreas Gabriel, vicesecretari general da la Lia Rumantscha, chi d’eira preschaint a la radunanza.

Badà cha la relaziun da l’UdG invers la Lia Rumantscha ha plütöst pati l’ultim temp, s’haja pür cur ch’ün commember ha lura giavüschà il pled. Sia critica ha’l drizzà impustüt invers l’agir da la Lia Rumantscha e’s dumandà perche cha quella redüa insomma contribuziuns finanzialas, invezza da sustegner sias uniuns affiliadas daplü e na damain.

Üna resposta clera nun ha la radunanza però neir na surgni davo quist votum. A tuottavia ha la suprastanza da l’UdG però surgni l’incumbenza da trattar amo üna jada la tematica da quistas contribuziuns a sia prosma sezzüda culla Lia Rumantscha. E cun quai es il rendaquint e preventiv lura eir gnü fat bun.

… e che disch la Lia?

Confruntond al vicesecretari general da la Lia Rumantscha culla critica, fa Andreas Gabriel in seguit a la radunanza il prüm üna jada attent cha quia as tratta d’üna contribuziun extraordinaria e nimia da la contribuziun regulara da 15 000 francs chi saja gnüda concessa uschè sco üsitada.

Davart la radschun per la contribuziun supplementara argumainta el seguaintamaing: «Quia nu’s tratta dad üna decisiun tematica – Chesin Manella, schi o na. Quista contribuziun supplementara deriva our d’ün credit da progets chi sta a disposiziun a tuot las uniuns affiliadas. E quia regna üna tscherta discrepanza, schi’d es pussibel da pajar regularmaing üna tala gronda contribuziun suot las premissas da quist credit.»

Scha la decisiun haja da chefar alch cun üna pussibla situaziun finanziala plü difficila da la Lia Rumantscha actualmaing, nu laiva Andreas Gabriel commentar, rinviond cha lur rendaquint nu saja amo gnü approvà. Chi saja a la fin finala simplamaing «üna differenta optica sülla listessa dumonda» e cha «la discussiun cuntinuescha». A favur dad ün’otra cunvegna o na, e quant ota cha quella pudess esser, nu laiva el pel mumaint specular. Cha quia stopcha finalmaing la suprastanza da la Lia Rumantscha decider in chosa.

Sfidas finanzialas eir i’l avegnir

Intant es la spranza pro Gianna Duschletta da listess amo surgnir ün sustegn finanzial in chosa Chesin Manella amo avant man. «Important füssa cha nus surgnissan ils raps per l’on passà, forsa surgnina dafatta per quist on e lura per l’on chi vain varana simplamaing da cumanzar nouvas trattativas.» E cha scha quai nu vess da portar ils früts giavüschats, lura saja dad ir in offensiva e forsa metter in pè ün crowdfunding, conclüda Gianna Duschletta il discuors.

La radunanza generala da l’UdG serra dimena cun qualche dumondas avertas e sfidas finanzialas inchaminond l’avegnir. Ella serra però eir cun mumaints plü allegers e cun risadas. Per üna han las commembras ed ils commembers tut cumgià da lur co-presidenta partenta Victoria Mosca, elet üna nouva persuna illa suprastanza e fat bun ün nouv co-presidi (guarda boxa).

E per las risadas ha lura procurà üna prelecziun fich vivainta e paschiunada dal scriptur Linard Candreia, dal rest il nouv collega president da l’Uniun Rumantscha Grischun Central. Cun sias istorgias davart l’emigraziun «Ord igl diari digl emigrant Flurin Lozza/Marmorera» haja parü uschè sco scha la puolvra plütöst plü s-chüra as vess balchada sün quai ün pa, in mincha cas almain dal sgüra per quella dumengia.