Espresso to go – mo senza colonna

Quella gada ina cuorta. Ina columna espresso aschidadir. Schegie che a Vienna ha igl espresso num «Kleiner Schwarzer».

La cultura da caffè e dils cafés tradiziunals da Vienna ei renomada. Cun in «Kleiner Schwarzer», «Verlängerter» ni «eine Melange» san ins cuntentar il desideri suenter coffein. Sch’ins vul in cun groma, san ins empustar in «Franziskaner» ni in «Einspänner». E per preservar Vus da sbagls fatals – ils cameriers dils cafés tradiziunals da Vienna han buca capientscha per turists ignorants – dun jeu in bien cussegl: Empustei mai semplamein in «caffecrem»! Hagies respect dils cameriers en mondura, els ein ils vers imperaturs da Vienna! E dai en mintga cass bunamana!

«Das Kaffeehaus» a Vienna ha tradiziun ed enqual da quels cafés historics existan aunc adina. Sco ei fa la pareta, cu ins va atras igl 1. district a Vienna, ein entgins da quels cafés era menziunai els cudischets da Marco Polo, ils cudischets per guidadas el marcau. Il «Verlängerter» gusta para bia meglier, sch’ins beiba el el Café Mozart. Ton tradescha la colonna da glieud ch’jeu observel ina sonda avonmiezdi avon il café menziunau.

Mo daco che la colonna avon il stan da ligiongias sil plaz avon il museum Albertina ei aschi liunga, hai jeu igl emprem mument buca propi saviu declarar. Enten ir sperasvi fa quei surstar e per dir sincer stoi jeu era scurlar in tec il tgau. «Würstel» gia la damaun dallas 10.00? Quels battan, quels turists! Mo mia collega ha la risposta: Il «Würstelstand» avon il museum Albertina seigi «il» stan da ligiongas da Vienna, perquei ch’el seigi renomaus per vender las ligiongias (ed il schampagner) allas visitadras ed als visitaders dil bal dall’Opera, che ha liug mintg’onn da gievgia grassa. Aha!

Jeu desistel bugen dallas «Käsekrainer» per ils rehs e per ils turists e mon pli bugen el museum Albertina. Suenter haver mirau l’exposiziun eis ei uras dad ir a beiber in caffè el café dil museum. Danovamein mondel jeu sperasora ad in smugl da glieud e sedamondel, per tgei attracziun ch’ei stettien cheu en colonna. Cun fatschas tarlischontas obtegnan els ina scatletta cun en enzatgei che sto esser exquisit. Jeu studegel la tabla sper la vitrina e capeschel: Cuosti tgei ch’ei vegli, era per ina purziun «Kaiserschmarrn to go» stattan ils turists en colonna. Savend ch’ei dat in meglier Kaiserschmarrn per in prezi pli moderau en in auter liug, scrolel jeu danovamein il tgau e sedamondel, sche jeu sedeporti era aschi «deppert», cu jeu mondel sco turista en in marcau e suondel ils cussegls dils cudischets da viadi.

Mia excursiun egl 1. district da Vienna finescha cun ina melange ed in toc tuorta dad Esterhazy (na, la tuorta da Sacher ei buca la megliera tuorta da Vienna) ed in sentiment da levgiament da puspei puder mitschar dalla fuola da glieud. Jeu prendel la metro che meina mei en quatiers meins frequentai da turists e laschel anavos igl 1. district da Vienna a tut quels e quellas che stattan bugen en colonna.

Seraina Caduff, oriunda da Vella, è terapeuta d’art e mussadra e viva dapi var 25 onns a Vienna. En la «Columna or dal mund» raquinta da temp en temp ina persuna da lingua rumantscha che viva a l’exteriur da ses mintgadi.