«Jau hai ponderà fin e manidel»
Ils 14 da zercladur elegia la vischnanca Albula/Alvra il presidi. Manuela Gebert candidescha. Fin uss èsi l’unica candidatura. Daniel Albertin resta president anc fin ils davos dis da quest onn. Lura surdat el la batgetta. Ina visita tar la – probabel – futura presidenta.
Ella fiss pronta da surpigliar. L’onn 2019 è ella sa chasada ad Alvagni, ina da las set fracziuns da la vischnanca Albula/Alvra. Quest onn ha Manuela Gebert (51) decidì da candidar sco presidenta communala. Ma tgi è questa giurista che vul s’engaschar per la vischnanca cun ses 1300 abitants?
Ella è en mintga cas nuncumplitgada. Senza far lungas envida ella la schurnalista en sia chasa ad Alvagni. A maisa en stiva – cun vista sin il Piz Mitgel – raquinta Manuela Gebert da sia experientscha, da ses pled preferì rumantsch e ch’ella ha gì fin avant dus onns in pitschen aviun. Il chaun alv da l’advocata stat murquiet durant l’entir discurs.
FMR: Vus essas naschida a Thun e creschida si en il chantun Schaffusa. Co essas Vus As tschentada en la vischnanca Albula/Alvra?
Manuela Gebert: Sco uffant sun jau stada a Valbella en vacanzas. Sco creschida hai jau lura fatg vacanzas en la Val d’Alvra ad Alvagni. Uschia sun jau arrivada qua.
Avant set onns avais Vus cumprà Vossa chasa ad Alvagni. Tge As plascha qua?
La natira. Jau sun creschida si en la champagna e sun gugent en il liber. Jau appreziesch il luxus ch’igl è ruassaivel e ch’jau aud be la cascada ed utschels. Quai èn empernaivlas ramurs ch’jau enconusch da pitschna ensi.
Voss chaun-nurser svizzer ha num Nelly. Nua plaschi meglier a Voss chaun, ad Alvagni u a Berna?
El è il pli gugent là nua ch’jau sun.
Alvra ha set fracziuns. Avais Vus in lieu preferì en la vischnanca?
Il guaud Rumbetel sur Alvagni chat jau fitg bel e romantic. Igl è sco en ina paraula. E sco cuntrast ma fascineschan il Piz Mitgel ed il Corn da Tinzong ch’èn uschè taiss e selvadis. Igl è ils cuntrasts che la natira porscha che ma plaschan qua.
Dapi dudesch onns avais Vus ina advocatura a Berna. Durant l’emna abitais Vus en la citad. Tge vegn a mancar a Vus, sche Vus daventais presidenta dad Alvra e na pudais betg pli esser uschè savens a Berna?
Jau hai ina gronda rait dad enconuschents en il chantun Berna. Gia da pitschna ensi enconusch jau là blera glieud – e quella glieud na ves jau lura halt betg pli uschè savens.
Vus vulais daventar presidenta communala dad Alvra. Tge interessescha Vus vi da l’uffizi?
Igl è in’incumbensa cun temas multifars. Ins lavura en in team cun collavuraturs e collavuraturas. Ins lavura per la populaziun. Jau hai plirs mandats da cussegliar vischnancas ed entras lezs hai jau l’impressiun: Il presidi da vischnanca è la moda pli directa dad effectuar insatge, ins survegn immediat feedbacks, i va per dumondas che pertutgan la populaziun en la vita da mintgadi. Quai ma para interessant.
En tge secturs cussegliais Vus vischnancas?
Dad ina vart vai per proceduras da submissiuns, sche vischnancas surdattan incumbensas, per exempel: bajegiar ina scola, construir ina punt u cumprar material. Jau cussegl co scriver ora l’incumbensa per ch’ella saja confurm a la lescha. Da l’autra vart fatsch jau cussegliaziuns en la planisaziun da territori, en la planisaziun da vegliadetgna, puncto agricultura u per exempel pertutgant transportar davent material d’ina deponia. Igl è in grond potpurri da tematicas.
Tge avais Vus emprendì entras questas cussegliaziuns?
Jau ves quantas incumbensas ch’ina vischnanca sto dumagnar. Pli pitschna ch’ina vischnanca è, pli bler ch’ina singula persuna en suprastanza sto surpigliar – forsa socialesser, scola e finanzas gist enina. En grondas vischnancas s’occupan spezialists e spezialistas da mintga tema. Qua en la vischnanca Albula/Alvra ston paucas persunas s’occupar da plirs secturs.
Sco presidenta da pliras instituziuns (guarda box) enconuschais Vus gia secturs che pertutgan las vischnancas: sanadad, bajegiar u submissiun. Datti secturs, nua che Vus stuais anc As lavurar en?
Nov è per mai co ch’ina vischnanca funcziuna e co che l’administraziun e la suprastanza èn organisadas. Jau enconusch per exempel la planisaziun da vegliadetgna, ma jau n’hai fin uss anc betg gì da far cun il socialesser. Lura stoss jau emprender co che la collavuraziun cun il Chantun e cun la regiun funcziuna. Il grad d’autonomia da vischnanca è different d’in chantun a l’auter. En il Grischun datti en quel reguard ina relativ gronda libertad per las vischnancas. Quai chat jau bel.
Il president communal Daniel Albertin è per part stà di e notg en funcziun cura che Brinzauls è stà periclità. Co As semtgais Vus sin ina tala chargia e sin in tal squitsch?
Jau hai discurrì cun Daniel Albertin per survegnir in maletg. Igl è in fitg grond engaschi ch’el presta per la vischnanca sper ses manaschi puril. Cun quest presidi èsi da surpigliar in grond chapè. Sch’jau vegn elegida ils 14 da zercladur, hai jau anc almain in mez onn temp da ma preparar.
Tge pensum spetga Vus?
Il presidi cumpiglia in pensum d’almain 50 %. Daniel Albertin ha almain anc prestà 30 % en pli per Brinzauls. Ensemen dat quai 80 %. Damai ch’jau n’enconusch anc betg uschè bain la vischnanca, quint jau l’entschatta da stuair impunder bler temp. Sco advocata sun jau disada da stuair leger bler e fitg svelt. Perquai na quint jau betg ch’jau stoppia gist impunder 120 %. Jau hai ponderà fin e manidel. Il presidi n’è per mai betg simplamain in job dasperas. Jau sun pronta da desister dad auter per avair il temp necessari.
Vus avais Vosss advocatura a Berna e plirs gronds mandats. Da tge vegnis Vus a desister?
Jau vegn sa chapescha a reducir il temp en l’advocatura e betg pli surpigliar tschertas incumbensas. Auter na vai betg, i vegn a midar pulit bler.
Essas Vus commembra d’ina partida politica?
Jau sun senza partida.
Ma ins ha adina simpatias per ina u l’autra partida. Vi da tge partida As orientais Vus tar votaziuns?
I dependa adina dal tema, co ch’jau votesch. Jau na ma vi betg drizzar tenor ina partida.
La vischnanca Albula/Alvra è fitg gronda. Dad Alvagni nua che Vus abitais fin a Stierva dovr’ins l’enviern bunamain ina mes’ura cun auto. Vus avais ina licenza da sgular. Vulais Vus sgular cun l’aviun a Stierva?
Na, i duvrass gea lura ina plazza aviatica (sto rir). Jau na sgol betg pli. Igl è stà total spanegiant da far la licenza, igl è stà in siemi d’uffant. Jau hai gì grond tschaffen da sgular cun mes aviun – ina BX2 cun duas plazzas – ma jau l’hai vendì il 2024. Per il mument n’è sgular nagin tema.
Vus emprendais rumantsch. Avais Vus in pled preferì?
«Patgific» m’ha dà en egl sco emprim cura ch’jau sun vegnida ad abitar en il Grischun. La Viafier retica ha gì in cumpartiment cun num «Patschifig». Il pled ha ina bella melodia e sa lascha duvrar per tantas chaussas. Quai ma plascha fitg bain.
Ma «patgific» è bunamain il cuntrari da quai che Vus essas sezza, sch’ins vesa quants mandats che Vus ademplis?
Gea (sto puspè rir). Ma sch’ins vesa mia chasa e nua ch’jau abitesch qua ad Alvagni, èsi cler ch’jau dovr in lieu, nua ch’jau chat il ruaus, nua ch’jau stun cun omadus pes sin terra e poss simplamain esser mamezza. Quai è per mai fitg impurtant.
Viva ad Alvagni – lavura a Berna
Manuela Gebert (51) è naschida a Thun e creschida si en il chantun Schaffusa. Ella ha studegià giurisprudenza a Berna. L’advocata è sa spezialisada sin questas domenas da dretg: sanadad, bajegiar, planisaziun da territori, submissiun. L’onn 2014 ha ella fundà sia atgna advocatura a Berna.
La glista dals mandats, ch’ella ha surpiglià sper sia lavur d’advocata, è lunga. Ella ha per exempel gestiunà 15 onns l’associaziun dals ospitals dal chantun Berna ed è stada en il cussegl d’administraziun d’ina chasa per persunas cun impediments.
Ils mandats ch’ella ademplescha actualmain èn: presidenta da la fundaziun Berner Klinik a Montana, presidenta da la clinica Lucerna a Montana, cussegliera d’administraziun dals Servetschs psichiatrics dal Grischun, derschadra accessorica a la Dretgira regiunala Alvra, cussegliera administrativa dad Energie Belp.
Dapi il 2019 ha Manuela Gebert sias scrittiras en la vischnanca Albula/Alvra. Ella viva ad Alvagni en ina chasa cun miraglia da fundament che deriva dal temp enturn 800 suenter Cristus. Dapi dus onns è l’advocata maridada cun Hermann Laim, anteriur derschader a la Dretgira regiunala Alvra. (fmr/vi)
Gust da leger dapli?