Tujetsch

«Sch’ei rolla, lu rolli»

El mintgadi asfalt sut las rodas, la fin d’jamna ella glisch dils reflecturs: Dario Hess ei bugen per las vias, stat darar eri ed anfla aschia siu ritmus. In portret davart in che viva denter dus munds.

parter

Dario Hess meina il camiun cun in maun tras la storta. Da surengiu ei il mund in auter. La via schai plinengiu, las casas seruchegian ensemen, tut para in tec pli pign e surveseivel. Igl ei in’egliada che lai nescher distanza – ed el medem mument vischinonza. Cun tschei maun dat el ina salidada, el telefonescha, rir. Tut capeta el medem mument – senza piarder il tact.

Il beinvegni quella damaun ei aviarts e cordials. Cun fatscha rienta vegn la rauba cargada. Ei vegn buca targlinau: entrar, menar la clav e schar rullar las rodas.

Dario Hess (32) da Tujetsch ei camiunist e musicist. Duront l’jamna da viadi sin via, la fin d’jamna da casa sin tribuna.

En moviment

Ella cabina freda ei da caffè ner e motor cauld. Ina savur che resta. Ord ils aultplidaders rebatta musica da rock, AC/DC. La musica ei dira, mo disturba buc. Ella ei plitost in’accumpignadra, ina bun’amitga.

La via sestenda per liung, ulivamein, fideivlamein. Dario Hess discuora enten manischar. El salida glieud che vegn encunter ni ch’ei agl ur dalla via – el ei enconuschents. Il maun sesaulza savens dil guvernagl e quei tut da sez. «Ins s’enconuscha», di el e surri.

Denter discuors, traffic ed inscunters sefuorma enzatgei agen. Negin stress el senn classic. Plitost in sempel esser. Sinaquei di el: «Sch’ei rolla, lu rolli.»

El ei in da quels ch’ei savens dalla partida, ch’ei darar quiets, che tegn en moviment tut el medem mument. Ed el sa, che quei sa buc adina gartegiar. «Forsa rolli bein», di el, «mo forsa ein ils freins magari buc aschi buns.» Ina construcziun che resta ell’aria, perquei ch’ella ei dapli ch’ina descripziun – igl ei in confess.

Dus munds

Duront l’jamna: camiuns, concentraziun, via. La fin d’jamna: tribuna, dad ault, suadetsch. «Jeu saiel – ni astgel – buca cumparegliar quei», di Dario Hess. El lai sentir che exact leu, el denter, schai la fascinaziun.

El camiun ei el focussaus. La via s’auda ad el, ils patratgs era. En certs muments diregia sulet il proxim tschancun en tgei direcziun rullar.

Denter quels munds ei la vischinonza. Quei che sa esser nundetg bi, sa era esser ina sfida. «Sch’jeu fetsch propi in scheiss», di el, «lu era tuts che san ei e din: Haveis udiu tgei che quel che fa musica ha fatg?»

Sin tribuna ei tut auter. Pli dad ault. Criu. Direct. Rock’n’roll sco expressiun, buca sco defensiun. Pertgei motivs da propi esser in rebel ha ei atgnamein mai dau, di el. Carschius si en segirtad, en abundonza. E tuttina: «Ei schai zanua el carstgaun.»

Caos sco motor

«Adina vollgas», aschia descriva el sesez. In che sa malamein dir na. In che di: «Gie, fagein nus», senza patertgar, per pli tard realisar: ei vegn stretg. Ils dis ein pleins, il temps scarts. El medem mument manegia el era d’esser caotics. Vesa denton buca quei sco fleivlezia. El drovi il disuorden per schar nescher enzatgei niev. Ei seigi ina part da sia creativitad. Ina part che animeschi da cuntinuar.

Era el mintgadi vegn el percepius aschia. Collegas da lavur descrivan el sco «tip correct», «adina da buna luna», e «100 pertschien fideivel». In, cul qual ins astga adina quintar, el ei cheu.

Carschius si a Tujetsch, ils geniturs piuniers regiunals ell’agricultura biologica. Tractar bein il mund – quei patratg ei restaus. E tuttina manegia el cun in cauld surrir: «Barschar diesel!»

Anavos tier las ragischs

Silla damonda, tgei ch’el manegi da mummas che giavischassen in schiender sco el, vegn el quiets. In lev surrir, bunamein schenau. «In cumpliment», di el. Buca dapli.

Il matg vegnent va ei el studio cun la Dario Hess Band per registrar in niev album. El medem mument ei gia il proxim project sin via – pli dir, pli direct, anavos tier las ragischs. Heavy metal sco l’entschatta e quei cun ina nova band: Lock O Motiv.

Plans a liunga vesta? Caschunan memia bia squetsch. «Semplamein far», manegia el. Il rest sedat.

Il cumiau, paucas uras pli tard, ei aschia sco il beinvegni la damaun: sincer, nuncumplicau cun cor aviert. Ins va ord il camiun, stat puspei giu sin via. La perspectiva ei daventada in’autra. Ni culs plaids da Dario Hess: Ei sto rullar.

Veser live, co ei rolla

Tgi che vul buca mo veser el sin via, mobein era sin tribuna, ha gest pliras caschuns las proximas jamnas. Pli dad ault, pli direct – cheu semuossa siu secund mund.

30-5-2026 Cor el Motor, Trun

13-6-2026 Migros Hiking Sounds, Flem

14-6-2026 Migros Hiking Sounds, Flem