«Igl ei stau empau in fuffergnadi»
Duront ina absenza planisada dil president communal da Glion, Marcus Beer, ha il vicepresident Martin Capeder surpriu il tgamun communal per dus meins. Igl emprem da matg 2026 ha el puspei turnau la bitgetta e discurriu cun la FMR davart sias experienzas. Avon onns haveva Martin Capeder gia presidiau la vischnaunca da Duin.
El enconuscha la politica communala sco paucs auters en Surselva. Entschiet siu engaschi politic ha Martin Capeder ella suprastonza communala da Duin. Ina vischnaunca ch’el ha presidiau duront tschun onns ed aschia accumpignau en quei uffeci la fusiun dalla vischnaunca da Glion. Leu ha el schau eleger egl emprem parlament communal dalla vischnaunca fusiunada. Suenter ina pausa da quater onns ha el midau ella executiva da Glion, nua che Martin Capeder absolva sia secunda legislativa sco vicepresident communal. Duront ils dus meins vargai ha el surpriu ad interim il tgamun dalla vischnaunca pervia dad ina absenza planisada dil president communal, Marcus Beer. La FMR ha vuliu saver da Martin Capeder ils motivs da siu engaschi e co igl ei stau da tgamunar la vischnaunca da Glion per in temps intermediar.
FMR: Tgei motivescha Vus da s’engaschar tons onns ella politica communala?
Martin Capeder: Enzatgi sto gie far quella lavur e jeu fetg quei buca nuidis, la politica communala interessescha mei. Jeu haiel denton era empriu dabia en tut quels onns e sun sesviluppaus persunalmein.
Vus essas stai president communal da Duin ed uss haveis giu la quida da surprender il tgamun communal da Glion per dus meins. Dus uffecis ch’ins sa strusch paregliar in cun l’auter?
Na, quei selai insumma buca paregliar, gia pervia dalla grondezia dallas duas vischnauncas buc, la lavur al tgamun dalla vischnaunca da Glion ei bia pli intensiva. Bia caussas stevan magari dalla vart en in vischnaunca pintga ed ins fageva caussa ch’ins sto oz sedumandar, sche quei ei stau tut bien e correct. Forsa eran ins ina ga ni l’autra era surdumandaus. Ussa ei segir tut pli reglau e pli clar e jeu manegel che la populaziun senti e profiteschi da quei.
Sco suprastont communal essas Vus responsabels per l’economia, il turissem e l’agricultura. Denton sulet en damondas strategicas, la lavur da mintgagi ei caussa dalla direcziun, co ston ins s’imaginar Vossa lavur ?
La strategia tracta e decida en tgei direcziun che la vischnaunca va. Igl ei da mirar nua stat ina caussa eri, tgei pretenda la lescha e nua havein nus spazi da decider sezs e muentar ina caussa ni l’autra.
San ins sco suprastont insumma sedistaccar da quella lavur da mintgagi? Vus vegnis segiramein era plidentai da convischinas e convischins cun damondas che pertuccan la lavur da mintgagi?
Sco suprastont funcziuneschan ins en in tal sistem cun ina direcziun sco persuna da contact. Sch’ils purs han per exempel il sentiment ch’enzatgei funcziuneschi buc lu eis ei mia incumbensa da sclarir la caussa e mirar cun quels ch’ein responsabels ella direcziun sch’ei dat era autras pusseivladads. Aschia san ins era gidar ad anflar la finfinala bunas sligiaziuns.
Il prighel dad esser memia lunsch naven dil menaschi communal sco suprastont cun in sistem da direcziun veseis Vus en quei cass buc?
Na, quei vesel jeu buc, igl ei semplamein ina damonda dalla communicaziun. Ins sto sco suprastont esser informaus tgei che marscha. E sch’ei dat in nuv ella direcziun lu sto quei nuv anflar la via en suprastonza. En quei grau dat ei segir aunc caussas ch’ins sa meglierar. Jeu sun denton clar dil meini ch’igl ei pli prudent da meglierar quels puncts enstagl ch’abolir nies sistem cun direcziun.
Vus luvreis aunc 80 % sper vies engaschi communal. Fuss quei insumma pusseivel per Vus da surprender l’incarica da suprastont senza ina direcziun davos dies ch’ei responsabla per la lavur da mintgagi?
En in sistem da departaments senza direcziun supponin nus ch’ins sto quintar cun in engaschi da 30 % sco suprastont. Jeu manegel che quei tunschess gest per tut las sesidas ch’ein necessarias e la finfinala fuss igl engaschi pli gronds per garantir ina certa efficienza dil menaschi communal senza direcziun. Ei dat gia ussa, malgrad la direcziun, suprastonts ch’ein fetg dumandai per exempel cul menaschi da scola ni el sectur da sanadad.
Nua dat ei en Vos departaments aunc potenzial da sviluppar?
Gest el turissem vesel jeu aunc potenzial da migliur. Il turissem ei suttamess al menaschi communal. E quel vesa il turissem ord la vesta dil manteniment dall’infrastructura sco vias e sendas da viandar e meins ord la vesta dils basegns dil turist. En quei grau stuein nus forsa midar enzatgei.
Il davos dus meins haveis surpriu ad interim il post dil president communal. Ei quei stau per Vus in segl ell’aua freida ?
Na, perquei ch’igl ei buca vegniu tut surura. Nus havein instradau quella midada gia il december 2025 e demai che jeu lavurel igl unviern sco scolast da skis e la stad sco scrinari ei il temps da primavera staus ideals per mei da surprender quella incarica. Atgnamein era miu pensum da lavur sco president ad interim staus planisaus pli pauc. Jeu hai denton sentiu ch’ei drova ils 80 %, cunzun all’entschatta entochen che ti eis luvraus en e per tener il ritmus digl entir menaschi. Secapescha che la direcziun ei in grond sustegn, ella sa tgei ch’ella ha da far. Ed ella lavura fetg efficient, quei astgan ins gir. Aschia ch’ins sa sco president decider quei ch’ei da decider e sa purtar en suprastonza ni el parlament quei che s’auda en quels gremis.
In temps intensiv?
Gie, fetg intensiv, denton era fetg interessant, per mei ei quei stau empau in fuffergnadi.
Vus tschintscheis da fuffergnar, jeu interpreteschel quei aschia che Vus essas era promts da surprender in gi quei post?
Lein gir aschia, suenter las experienzas da quels dus meins sun jeu plitost promts da star in gi a disposiziun per il post dil presidi communal. Avon vai jeu adina giu il sentiment che jeu vegnessi sco mistergner buca da far quei.
Pertgei buc?
Jeu havevel il sentiment ch’igl entir uffeci seigi memia cumplex, ins stoppi saver memia bia perquei ch’ins sto sefatschentar dabia cun leschas, ordinaziuns e prescripziuns.
Ussa haveis midau meini?
Ussa suenter quels dus meins vai jeu viu, bein, quei uffeci ei era da dumignar per in mistergner. Ins sto semplamein sefatschentar intensivamein cun tut quellas leschas ed ordinaziuns per saver discussiunar cun la direcziun e cun la suprastonza e per la finala prender las dretgas decisiuns.
E decider ston ins sco president communal ed en suprastonza?
Gie, sch’ins vul buca ch’il menaschi stetti eri ston ins decider. Per quei ein ins era eligius.
Magari audan ins la renfatscha che tut seigi gia ordinau da surengiu e la suprastonza communala hagi sulet dad exequir dretg subordinau?
Na, ei dat spazi per ina suprastonza dad agir, sche quei fuss buca il cass lu duvrass ins negina suprastonza.
Gust da leger dapli?