In pau sco ina termagliera rumantscha

Ils uffants che visitan las uras da rumantsch prescolaras tar Fabienne Zähner a Lantsch discurran per il pli tudestg. Mo sche la scolasta dumonda singuls pleds – per exempel en connex cun l’aura – respundan els cun dapli u damain retegnientscha «sulegl» u «plievgia».

Ch’ils uffants tschantschian gia ina massa rumantsch, quai na saja tuttina betg la finamira, sco che la scolasta ha explitgà a la FMR durant ina visita en scola: «Els emprendan il vocabulari elementar cun pleds dal mintgadi sco colurs e cifras. Igl impurtant è dentant ch’els audian bler rumantsch e ch’els chapeschian adina dapli.» Durant las uras da promoziun linguistica per uffants a partir da trais onns (guarda box) discurra Fabienne Zähner damai uschè lunsch sco pussibel be rumantsch.

In pau sco ina termagliera

Sco ina lecziun da scola classica na dastg’ins dentant betg s’imaginar la promoziun linguistica prescolara. Igl è plitost sco ina termagliera cun in focus sin la lingua, vul dir ch’ils uffants emprendan rumantsch cun termagliar. Pleds sco liongia, fraja e tschigulatta emprendan els damai era cun giugar da far cumissiuns – quai ch’è apunta stà il tema durant la visita da la FMR.

Ch’ils uffants hajan gia in pitschen stgazi da pleds, cura ch’els van alura en scolina, beneventescha era Laura Cortesi. La magistra da la scolina remartga ina differenza: «Jau m’accorsch che scolaras e scolars da Fabienne han gia sentì il rumantsch e ch’els pon era respunder a dumondas sco ‹co vai?›.» Ils uffants che n’èn betgs stads en la promoziun linguistica prescolara hajan en scolina d’emprender da l’entschatta rumantsch cun la magistra.

Il rumantsch è ina minoritad

Sco che Fabienne Zähner ha ditg, na sajan las uras da rumantsch prescolaras betg mo ina buna chaschun per ils uffants: «Questa purschida è er impurtanta per mantegnair il rumantsch a Lantsch.» Tenor las cifras da l’Uffizi federal da statistica da l’onn 2022 è il rumantsch la lingua principala da be pli u main in terz da la populaziun da Lantsch. E damai dumbra la Confederaziun questa vischnanca era tar il territori da lingua tudestga. Sin plaun communal è quai dentant auter. Tenor la constituziun communala èn las linguas uffizialas da Lantsch il rumantsch e tudestg. E l’instrucziun en scolina e scola primara è en rumantsch.

Damai sustegna la vischnanca era la purschida, sco che Tanja Willi da l’administraziun communala ha ditg: «La vischnanca metta a disposiziun las localitads e surpiglia ina part dals custs. La finala è la purschida gratuita per ils geniturs.» E vegnia era duvrada frequentamain. Main populara saja dentant in’autra purschida da Lantsch per promover il rumantsch, uschia Tanja Willi: «La vischnanca sustegness era curs per ils geniturs. Actualmain n’è l’interess tar ils creschids betg uschè grond.»

Geniturs ed uffants èn cuntents

Malgrà ch’ils geniturs sezs na vulan betg emprender rumantsch, apprezieschian els dentant la promoziun linguistica prescolara, uschia Fabienne Zähner: «Els èn leds e cuntents ch’i dat questa purschida – e fan era reclama in cun l’auter.»

Plaschair da la termagliera rumantscha a Lantsch han dentant er ils uffants, sco ch’i para. Almain durant la visita da la FMR n’ha nagina lamentà che la scolasta ha surtratg la lecziun. Anzi, ils trais uffants preschents fissan probablamain er anc restads pli ditg per finir lur pensum: colurar in maletg dad ina butia rumantscha.