Co ei tuna ella val ei prest d’udir a Pardé

L’uniun La Vitrina ei vegnida fundada culla finamira da perscrutar e svegliar igl interess per la historia culturala dalla Val Medel. Cugl emprem museum aviert en in clavau a Curaglia igl onn 2023 ha ella fatg igl emprem pass. Ussa suonda il secund. Ils 5 da fenadur 2026 vegn il secund museum aviarts en in baghetg d’economia a Pardé.

Viandar e s’informar

«La finamira da quels museums pigns ei da presentar la historia dalla Val Medel. Nus lein denton era colligiar els en quei senn ch’ins sa far ina biala spassegiada per exempel da Curaglia a Pardé ni schizun da Mustér sur la punt pendenta a Mumpé Medel, Vargera a Curaglia ni Pardé. La colligiaziun dils museums duei pia era promover igl interess vid la biala cuntrada dalla val. Il medem mument sedat naturalmein la pusseivladad da s’informar davart la historia culturala dalla vischnaunca en quels dus museums.» Quei di Albert Lutz ch’ei igl iniziant e motor dil project La Vitrina. Albert Lutz ei burgheis da Medel, siu bab ei carschius si leu ell’ucliva da Solva e ha giu pli tard in biro d’inschignier a Cuera. Albert Lutz ei staus biars onns directur dil Museum Rietberg a Turitg. Sco igl emprem museum a Curaglia vegn era quel a Pardé ad esser aviarts permanentamein e gratuit. «Quei ei segir cundiziuns che sedifferenzieschan essenzialmein dils pli biars auters museums», puntuescha il historicher d’art Albert Lutz che habitescha el cantun Turitg.

«Co tuna la val?»

Culla purschida el secund museum a Pardé vul La Vitrina cuntinuar cun si’idea oriunda. «Nus lein reconstruir da quei ch’ei deva e ch’ei aunc buc emblidau. Mo lu era svegliar igl interess pil temps present e vegnent», di Albert Lutz. El rom dil motto «Co tuna la val?» duein ils tuns ils pli differents che han signau e che segnan la val star. «Quei ei per exempel las producziuns dalla societad da musica antruras, il cavrer da viadi cun sias cauras ni era las ramurs dall’aua e dils glatschers», di Albert Lutz. D’udir ein ils tuns dalla val ord in tozzel aultplidaders el baghetg d’exposiziun. Part da quella purschida ei era in’installaziun da tun.

La glieud vegn a plaid

Il secund museum consista danovamein da documents dalla historia dalla val e – sco in dils elements centrals dad omisduas exposiziuns – films cun persunas dalla val intervistadas. «En quels 15 films novs vegnan ils pli differents temas tractai», di Albert Lutz. El ha discussiunau cun sur Giusep Venzin, relata dils dus frars Sigis e Geni Lutz da Soliva, dil schnec da Medel, da detgas ni las atgnadads dil lungatg romontsch medelin. Ils discuors persunals dattan in’investa profunda da glieud da Medel, lur pli differentas professiuns e relaziuns culla val. D’udir ein ils tuns dall’aua dalla Val Plattas, ils zenns dallas baselgias e capluttas ni era las ramurs dil vent atras ils chischners ed igl uaul. Ils films novs ein da veser naven dils 23 da zercladur 2026 silla homepage www.lavitrina.ch e lu naven dils 5 da fenadur 2026 el museum a Pardé. La mediateca da La Vitrina cumpeglia ussa aschia 31 films dils pli differents temas dalla historia e la cultura dalla Val Medel.

Svegliar igl interess

Aschidadir sco culp da partenza per las davosas preparativas per l’avertura dil museum a Pardé envida La Vitrina la populaziun ad in’orientaziun davart il project. Quella ha liug d’Anceinza, ils 14 da matg 2026 allas 19.30 ella Sentupada ella casa da scola a Curaglia. «Leu vegn jeu ad orientar davart nossa purschida nova ed era mussar extracts dils films novs. Nus essan bein sin viadi cullas preparativas», relata Albert Lutz.