«Il radio m’ha trat e tschüf»

«Eu lavur fin l’ultim di cun gust, cun paschiun ed ingaschamaint pro’l radio», disch Jachen Prevost (65). Quists pleds nu tunan insomma na da blaghöz, mobain dad inchün chi gioda propi da cour sia lavur. El disch quai a seis penultim di da lavur avant la pensiun. Quella cumainza ironicamaing a partir dal di da la lavur, als 1. mai 2026.

Jachen Prevost sta in pè vi da seis pult e muossa vi dal monitur üna dunzaina da fotografias chi dan perdütta da seis 43 ons pro RTR. «Quia suna stat a Moscau cun Curdin e Domenic Janett pro ün’occurrenza da la European Broadcasting Union, alch ch’eu nun invlidarà mai plü. Quista fotografia vaina fat culla chantadura Sina, cur ch’ella es statta in visita avant var set ons pro nus i’l studio a Cuoira. E quia suna stat dal 2004 cun meis collega Roman Dobler al Tour de Suisse dal 2004.»

RTR d’eira tuot alch oter

I sun da tals inscunters, dals quals Jachen Prevost pudess quintar ün bel mumaint: Polo Hofer, Giora Feidmann, Jimmy Cliff e bleras otras persunalitats. Da persunas ch’el ha intervistà. O lura pudess el eir quintar dad arrandschamaints ch’el ha pudü rapportar. Perquai discha’l: «Id es stat ün privilegi da pudair lavurar dürant tuot quists ons pro RTR, ün bun patrun.»

Ma cur cha Jachen Prevost, chi’d es creschü a Ramosch, vaiva cumanzà a lavurar als 6 da gün 1983, schi nu vaiva RTR amo gnanca nom «RTR». Insomma d’eira il patrun alch tuottafat oter: Hoz es Radiotelevisiun Svizra Rumantscha ün’impraisa cun var 150 collavuraturas e collavuraturs cun plüssas partiziuns, cun plüs chanals e plüs formats digitals e tradiziunals. Avant 43 ons d’eira tuot amo plü survisibel e focussà insè be sül Radio Rumantsch. Jachen Prevost s’algorda: «Eu d’eira gnü ingaschà in vista ad ün prüm schlargiamaint dal program da radio da quels ons. Eu vaiva güsta 23 ons. Tuot d’eira fich famigliar cun üna vainchina da collavuraturas e collavuraturs.»

«Radio tuna eir bain per rumantsch»

El svess vaiva insè imprais da magister primar, ma nun ha chattà in quels ons üna plazza, perquai chi daiva magisters e magistras in abundanza. Duos ons ha’l surmuntà cun divers jobs, cun substituziuns e cun far da magister da skis – fin ch’el ha tschüf l’ingaschamaint pro’l Radio Rumantsch. Ün job da sömmi: «Da giuven suna gnü in contact cun musica da quel temp chi m’ha tschüf: Pink Floyd, Emerson Lake & Palmer, Janis Joplin e bler oter. I d’eiran ils ons ch’eu tadlaiva eir l’emischiun ‹Sounds› da François Mürner o lura las prümas emischiuns da Roger Schawinski sün Radio 24.» E cha prümas emischiuns dal Battaporta til hajan muossà, per exaimpel cun musica da Paulin Nuotclà, «cha radio e musica tunan fich bain eir per rumantsch.» Uschè cha’l pass dad ir a lavurar pro’l Radio Rumantsch es stat pel giuven Engiadinais bod ün pass logic. El es rivà dal 1983 a Cuoira illa Via dal teater – ed es restà per dal bun.

Fat emischiuns a la zoppada

Cumanzà ha’l sco blers oters sco pledader da novitats. Plü o main a la zoppada ed i’l temp liber ha’l però pudü realisar prümas emischiuns dal Battaporta, da quella jada l’emischiun per giuvenils. «Ils schefs nun han il prüm gnü tant gust da mia lavur clandestina», s’algorda’l. Ma cha a la fin haja’l lura eir pudü realisar svess emischiuns, voul dir tuot «legalmaing» ed i’l temp da lavur ordinari. 

Pro’l Radio Rumantsch es Jachen Prevost stat sco be pacs perdütta da bleras müdadas radicalas. Our dal radio d’üna jada haja dat üna chasa multimediala, digitala e plü gronda, cun nouvs büros e studios immez Cuoira, pacs meters davent dal vegl edifizi. Ed eir el svess ha müdà in diversas emischiuns e funcziuns: moderatur i’l program accumpagnant, redactur ad occurrenzas o reporter da sport.

In quella funcziun ha el tanter oter rapportà dals Champiunadis da skis a Vail (1999), dals Gös olimpics d’inviern a Salt Lake City (2002) e dals Gös olimpics d’instà ad Atalanta. Güsta pro quel evenimaint dal 1996 esa i pel nair da l’ungla. Jachen Prevost s’algorda: «Meis collega Tona Poltera ed eu eschan chaminats sur la plazza centrala dals gös. Malapaina passats inavant var 200 meters, haja dat üna tala explosiun cha nus vain amo badà illa rain la detunaziun!» Ils duos collegas dad RTR sun mütschits cul stramizi, duos persunas sun mortas pro l’attentat chaschunà dad ün American cristian-extremist. Passa 100 persunas sun gnüdas feridas sülla plazza.

Ün radio digitalisà

Dürant üna buna part da seis temp d’ingaschamaint es Jachen Prevost però stat manader da la redacziun da musica pro’l Radio Rumantsch. Quella squadra fa il program da musica e procura per las aignas registraziuns. Güst in quella funcziun ha’l badà ferm tuot las müdadas pro’l radio: «Il prüm lavuraivan nus amo cun bindels chi d’eira da tagliar a man, cul famus apparat ‹Nagra›. I’l studio as dovraiva amo ün tecnicist chi faiva ir al dret mumaint il dret toc musica. La lavur chi’s fa hoz in ün di, as faiva plü bod in 2-3 dis.» Fin chi sun gnüts ils discs cumpacts. Ma eir ils discs sun stats be üna prüm’etappa in direcziun da la digitalisaziun, ingio cha la lavur fisica cun bindels e plattas es lura svanida tuottafat. Ün program da musica as lascha programmar hozindi tenor tscherts criteris. E perquai disch Jachen Prevost: «Il radio es hoz ün oter.»

Ün tumor da passa 3 kils

Üna gronda ruottadüra in sia vita haja dat dal 2017. Quel inviern s’haja chattà pro Jachen Prevost ün tumor sper il pulmun, ün tumor straminabel da passa 3 kils. La consequenza: üna grond’operaziun, chemoterapias e curas per gnir darcheu a forzas. Jachen Prevost pasaiva be amo 60 kils e po dir hoz: «Id es i bain, eu sun furtünà. Ma id es stat üna cesura – ün mumaint, ingio chi’t vain strat il fuond suot ils peis oura», disch Jachen Prevost, chi’d es bap da duos figls creschüts. Il stramizi til haja güdà ad esser grà per las pitschnas robas illa vita e da giodair il mumaint – cun o sainza il tumor operà davent. Quel ha darcheu cumanzà a crescher, vain però observà bain.

Pro RTR ha el davo l’operaziun pudü redüer seis pensum da lavur sün 40 %. Ed il spazi liber til ha dat la pussibiltà da fingià provar oura tscherta roba ch’el fa quint da far lura dürant la pensiun: dar cuors da rumantsch, far guidas turisticas tras la cità da Cuoira, ir culs skis e cul bike e chürar amo la plattafuorma da fotografias «nossaistorgia.ch» dad RTR. Scha Jachen Prevost enumerescha tuot quai ch’el farà sco pensiunà, saja a Sent, in seis seguond domicil, obain a Cuoira, schi’s bada seis gust per quellas lavurs. Id es quel dalet bod giuvenil ch’el muossa eir pel radio. Ma perche insomma radio? Perche na lavurar eir per oters mediums e chanals, quai chi füss sgür eir stat pussibel a Jachen Prevost. Sia resposta es clera: «Il radio, quista cumbinaziun da musica e pled, quai es meis muond, ün muond captivant: direct, immediat, bler main cumplichà co oters mediums, ün medium bod intim, in contact cun blera glieud, i’s po provar oura bler ed i’s po far bler svess. Il radio m’ha simplamaing trat e tschüf.»