Il potenzial d’in cani pigl art

Il Spazi d’art Matias Spescha en ina gronda sala dall’anteriura Fabrica da ponn a Trun ei dedicaus questa stad ad in’exposiziun tut speciala. En sia quarta stagiun muossa el ovras da Matias Spescha (1925 – 2008) en cumbinaziun cun lavurs da sia feglia Venice Spescha. L’exposiziun porta il num «Spescha & Spescha – Energy Fields».

Camps energetics

Alla vernissascha la sonda suentermiezdi ha la meinaproject da Trun Cultura Esther Spycher lu era plidau d’ina atmosfera particulara. Che quella ei aschia, attribuescha ella alla lavur da Venice Spescha las davosas jamnas. «Ella ha tscharniu las ovras da siu bab per quell’exposiziun e cumbinau ellas cun sias installaziuns. Il resultat ei fascinonts. L’exposiziun explorescha las interacziuns denter il spazi (maletg) veseivel ed ils camps energetics nunveseivels che quels produceschan», constatescha Esther Spycher. L’exposiziun cuoza entochen ils 18 d’october 2026. Detagls davart il temps d’avertura sco era dils ulteriurs projects da Trun Cultura ein da cattar sin trun-cultura.ch.

Exposiziun singulara

Per l’emprema ga vegnan ovras da Matias Spescha e da sia feglia Venice Spescha mussadas a Trun en in local communabel e messas en relaziun ina cun l’autra. «Jeu sun carschida si cugl art da miu bab. Cun siu art ha el formau mia percepziun dil spazi natural. Quei ha signau mei», di Venice Spescha che viva alternont a Bages en Frontscha ed a Turitg. L’elecziun dallas ovras da siu bab per l’exposiziun actuala ei buca stada greva per ella: «Jeu enconuschel fetg bein siu relasch.» Igl ei las ovras tipicas da Matias Spescha, mo surtut eis ei da quellas ch’ein d’impurtonza persunala per Venice Spescha. Las enconuschentas lavurs da Matias Spescha sin jute envidan en lur paletta da colurs reducida da ner, grisch, brin ed alv da meditar e filosofar. Per serrar il cerchel dallas duas generaziuns dalla famiglia Spescha ha Venice Spescha cumbinau las ovras cun ina poesia dil scribent Henri Spescha, il frar da Matias Spescha: «BAB – nus vein fatg il nies – uss stein nus cheu – aviarts da sum a dem. BAB – nus vein fatg il nies.» La poesia ei scretta egl alfabet poetic da Matias Spescha sur las ovras.

Art cun cordas

Tgei differenziescha las ovras da bab e feglia? «Las ovras da miu bab ein grevas, aschidadir mundanas. Las mias ein pli levas e fragilas», di Venice Spescha. Ell’exposiziun actuala a Trun pertucca quei surtut las quater installaziuns. Ord cordas stendidas nezegia ella il spazi en ina geometria zuppada e defineschan leutier da niev quel. Aschia daventan spazis invisibels visibels. Cordas claras da surengiu sco radis da glisch transfereschan lur forza sin plattas da fier plazzadas en rudi giun plaun. Quellas ein colligiadas ina cun l’autra e funcziunan sco transformaturas d’energia. Las plattas meinan anavos ad ault l’energia recepida medemamein cun agid da cordas, denton neras. Ina da quellas installaziuns representa ina circulaziun d’energia che transfuorma las forzas nunveseivlas dil spazi en ina fuorma palpabla. Cheutras sedattan camps d’energia – Energy Fields. Las installaziuns sebasan sin ina fuorma cun mintgamai nov elements. «La fin dall’exposiziun vegnan las cordas puspei rulladas sco cani. Quei muossa tgei potenzial ch’in cani ha pigl art», di Venice Spescha. Il fundament dallas installaziuns ein fuormas geometricas.

Ida a scola a Trun

L’artista Venice Spescha ei naschida 1956 a Paris. Si’affonza ha ella passentau a Trun nua ch’ella ei ida a scola entochen la tschunavla classa primara. Quei ei lu era in dils motivs ch’ella plaida bein romontsch. Silsuenter ha ella viviu ella Bassa. «Mia relaziun cun Trun sebasa cumpleinamein sigl art», di ella silla damonda co ei seigi da returnar a Trun ina ga ni l’autra. Venice Spescha ha entschiet sia via professiunala ella branscha dalla haute couture. Suenter sia scolaziun ha ella fundau siu agen atelier ed ei s’etablida sco designadra cun atgnas collecziuns. Alla tscherca da siu stil d’art ha ella luvrau sin plirs secturs ed absolviu studis. La collaboraziun cun siu bab han signau si’experientscha e savida. Dapi 1987 muossa Venice Spescha regularmein sias ovras en exposiziuns naziunalas ed internaziunalas. Sia lavur artistica ei vegnida distinguida pliras ga cun premis. Matias Spescha (1925 – 2008) stat ella retscha dils impurtonts artists grischuns e vala sco in dils enconuschents artists svizzers suenter l’uiara. Sia ovra vegn era recepida internaziunalmein. Igl artist ha retschiert biars premis, denter auter il Premi grischun da cultura 1993.