Gion Lombriser en prighel e perfetg
Avon treis onns ha el publicau siu emprem roman «Cavardiras». Gl’original en tudestg ha Guido I. Tomaschett translatau sez en sursilvan. Mo in onn e miez pli tard ei la successiun cumparida. A quella ha gl’autur dau il tetel «La bova». Puspei en dus lungatgs. Ed ussa suonda il tierz tom dalla trilogia: «Criua verdad» e per tudestg «Die letzte Tür» ei in roman plein tensiun dil temps present. Gion Lombriser ei il protagonist.
«Per mei era la historia aunc buca finida», puntuescha Guido Ignaz Tomaschett. Dacuort ha el publicau il tierz cudisch el qual el raquenta vinavon quella. Igl ei la historia da schabetgs ch’ein succedi dapi il settember 1927. Quei gi cu la bova dalla Zavragia ei vegnida. Gion Lombriser haveva lu sis onns. El davos roman «La bova» san ins leger co il buobet e ses dus fargliuns, ensemen cugl inschignier Richard, ein mitschai per pauc dalla catastrofa.
Il davos da quella generaziun
Ussa ha gl’autur Guido I. Tomaschett tratg in artg. Igl ei gl’onn 2019, Gion Lombriser ha 98 onns ed ei en spital sin pugn da mort. En quels varga 90 onns ei bia schabegiau. «Criua verdad» ei denton buc ina cronica da fatgs e muments da sia veta, mobein in roman. Il protagonist Gion sfundra el vargau, vegn denton puspei tratgs anavos da schabetgs en quei spital. Zaco ei il roman in crimi plein tensiun.
Gl’autur Guido I. Tomaschett ei daventaus enconuschents tras ses cudischs d’affons, cunzun quel dalla giraffa Bimba e quel dil parfinchel Toni Stieglitz. Naschius e carschius si a Zignau viva el dapi biars onns cun sia famiglia a Domat. Il pictur-artist, illustratur da cudischs e diacon pensiunau ha sviluppau vinavon siu dun da descriver e circumscriver.
Differentas lecturas e lecturs che havevan legiu ses dus cudischs «Cavardiras» e «La bova» hagien plidentau el e dumandau sch’ei detti ina cuntinuaziun. Quella ei ussa gest cumparida. Gl’autur ha denton buca giu a disposiziun las medemas figuras. Cun excepziun da Gion ein tuttas numnadamein gia mortas. Guido I. Tomaschett lai vegnir a plaid il davos da quella generaziun.
Il protagonist, ina persuna aspra
En sia veta ha ei dau trumpadas, mo era temps ventireivels. Ussa eis el en in spital, ei savess esser quel da Glion, e spetga da saver ir a casa. Cun 98 onns senta el denton las grevadetgnas dalla vegliadetgna. Malgrad quei sedosta el ed ha speronza. La cuviarta dalla versiun tudestga cul tetel «Die letzte Tür» ei en tun blau e muossa ina porta. Il tun blau freid dil spital. La versiun sursilvana dil roman ha il tetel «Criua verdad». Il maletg dil frontispezi ei in tschiel en tun cauld, la part sut ei stgira, quasi nera. Gion Lombriser descriva gl’autur sco persuna criua e stinada. Omisdus frontispezis constattan per l’acziun e la figura principala. Dependents da tgira ei Gion vegnius pensivs. Co il buobet da sis onns era mitschaus 1927 dalla bova ha Guido I. Tomaschett descret el davos roman. «La bova» ei stau la successiun digl emprem roman fictiv «Cavardiras» ch’ei cumparius 2023. Igl ei in roman da 310 paginas ch’entscheiva el vitget cun quei num.
El cudisch «Criua verdad» ein las figuras dil davos, «La bova», buca pli el center. Persuenter vegn ina nova. Sora Margrith ei la suletta persuna alla quala Gion Lombriser fida. A quella confida el quei e tschei. El, il dependent da tgira, ed ella, la tgirunza, partan misteris e panzieris. Gia avon dus onns haveva il vegl stuiu ir el spital. E silla staziun havevan las tgirunzas giu pauc plascher dad el.
Mintgamai tudestg e romontsch
«Jeu manegel ch’ei seigi zatgei lev da leger, e tuttina maunca la tensiun buc», circumscriva Guido I. Tomaschett. El lai valer ch’el scriva ses romans gl’emprem ella versiun tudestga. «Sch’jeu scrivel en quei lungatg cula il text ord la mongia», argumentescha el. Igl ei la pratica da scriver romontsch che maunca.
Malgrad quei ha el buca vuliu negligir siu lungatg-mumma cun edir il tierz roman. La lavur pli gronda, liunga e stentusa seigi mintgamai quella da translatar, declara el. Il tierz roman «Criua verdad» ha gl’autur transponiu en in sursilvan sempel e fluid. Era constatesch’ins che la sintaxa romontscha ei semigliurada considerablamein enviers quella dils dus auters toms cumpari il 2023 e 2025. D’appreziar ei la curascha, la productivadad e la bunaveglia digl autur. Enteifer treis onns ha el scret ina seria da treis romans, mintgin ellas versiuns tudestg e romontsch. «Jeu hai fetg bugen nies lungatg, perquei ha ei secapiu da sesez ch’ei detti ina versiun romontscha», gi Guido I. Tomaschett.
Guido I.Tomaschett, «Criua verdad», casa editura Guitom, 338 paginas. Il cudisch san ins retrer ellas librarias, ni direct tier www.guitom.ch.
Gust da leger dapli?