A Sent vain giovà ün toc teater chi va suot la pel

La Gruppa da teater Sent giova las prosmas duos fins d’eivna il toc «Il vittürin Muntatsch». Il drama in tschinch acts es pretensius, mo las acturas ed ils acturs laics nu s’han laschats influenzar da quai e muossan üna prestaziun remarchabla.

Il vittürin Giargöra Muntatsch es ün hom maldüsà da la vita: Seis affars giran, el es bainvis e respettà, el ha üna duonna ch’el ha jent ed ün uffant nouvnaschü. Mo dandettamaing as müda seis destin. La tragedia cumainza culla mort misteriusa da sia duonna Mengia e plü tard segua eir amo la mort da sia figlina Grettina. La spirala negativa cuntinuescha cun üna decisiun fatala, nempe cun quella da maridar a la maschnera Nanna – üna duonna chi fascinescha als homens, ma chi ha secretezzas s-chüras. El tilla marida sainza tilla cugnuoscher inandret ed adonta ch’el vaiva impromiss a sia prüma duonna barmöra da nu maridar a Nanna.

Ün toc sur da la vita simpla e düra

«Il vittürin da Muntatsch» es stat il prüm toc da teater cha la Gruppa da teater Sent ha preschantà davo ch’ella es gnüda fundada dal 1984. Quella jada d’eira il redschissur il ravarenda Beppin Gisep. Uossa, passa 40 ons plü tard, ha surtut Christian Hänny la redschia. Il drama cul titel original «Fuhrmann Henschel» es gnü scrit dal 1898 da Gerhart Hauptmann ed es üna critica sociala chi tematisescha la vita düra da la glieud simpla i’l 19avel tschientiner. Temas sco cuolpa, disfiduzcha e squitsch social vegnan elavurats in quist toc. Mo i va eir per superstiziun, pella rolla da la duonna in quels temps e pellas consequenzas cha quella pudaiva portar.

Il toc es gnü tradüt in vallader da Men Gaudenz dal 1963. Gruppas da teater da cumün nu giovan suvent dramas perquai cha cumedgias han pel solit daplü success pro’l public. La tscherna dal toc es dimena ris-chada. «Eir in ün drama daja varts comicas», respuonda Christian Hänny. Uschea sco chi detta illa cumedgia eir aspets tragics. «No lain dar la pussibiltà a nossas acturas ed acturs da giovar eir oters geners ed otras rollas», declera’l. Cun quai chi sun bleras persunas sül palc, gira eir adüna alch.

Ün ensemble da teater fich giuven

Remarchabel es cha bundant la mità da las 19 persunas chi giovan i’l toc «Il vittürin da Muntatsch» sun giuvenils ed uffants. «La gruppa da teater da Sent ha adüna giovà tocs chi integraivan eir a glieud giuvna», disch il redschissur. Las acturas ed ils acturs giuvens profitan da quels versats e viceversa. Il redschissur ha miss grond pais lasura da muossar co cha la vita d’eira intuorn il 1860. Quai cumainza culla büschmainta e’ls requisits e finischa cul möd da discuorrer tanter las protagonistas e’ls protagonists.

Acturs chi han giovà fingià avant passa 40 ons «Il vittürin da Muntatsch» nu sun quista jada sül palc, mo confamigliars da generaziuns plü giuvnas. Ün omagi al prüm toc da la gruppa da teater es la broschüra cul program sülla quala as rechattan sper ils noms da las rollas e’ls acturs actuals eir quels dals acturs dad avant 40 ons.

Cun üna paletta dad emoziuns

La rolla principala Giargöra Muntatsch giova Dario Müller. «Id es üna rolla cun üna bella paletta dad emoziuns, tanter oter eir emoziuns plü sombras, pesantas», disch el. Il vittürin patischa, muossa amur, as dispitta, vain ourd’clocca, perda la vöglia da viver. «Uschè üna rolla douvra üna tscherta preparaziun perquai chi nu va a tilla giovar, schi nu’s resainta svessa las emoziuns», declera’l. Da chattar quellas emoziuns in sai svessa saja stat üna sfida, ma eir il bel vi da quista rolla.

Dario Müller ha bainschi fat üna scolaziun da teater classic, mo el svessa nu’s vezza sco actur professiunal. El es fich impreschiunà da las otras persunas chi stan quista jada cun el sül palc. «La qualità da giovar es ota.» L’actur es da l’avis cha güsta quista basa da talents cha la Gruppa da teater Sent haja, permetta eir da giovar darcheu üna jada ün drama. «Nus nu das-chain suotstimar a nos public», manaja’l. Sch’ün drama vegna giovà bain, saja quai eir ün evenimaint pella aspectatura o l’aspectatur.