Elecziuns 2026

«Jau tschertg vias pragmaticas»

Sche Marcus Caduff vegniss reelegì ils 14 da zercladur 2026 sco cusseglier guvernativ, fiss quai l’ultima perioda d’uffizi per il politicher dal Center. Il parsura actual dal departament per economia publica e socialesser resta optimistic per l’economia grischuna.

parter

Dapi radund 25 onns sa mova Marcus Caduff (52) en la politica grischuna, quai en differentas funcziuns. Dapi l’onn 2019 è el cusseglier guvernativ e responsabel per il departament per economia publica e socialesser.

Il Lumnezian dal Center candidescha ils 14 da zercladur 2026 per sia davosa perioda da quatter onns sco regent. Raschun è la limita dal temp d’uffizi.

FMR: Tge gidass pli fitg il Grischun: Ina meglra relaziun cun Donald Trump u ina pli svelta colliaziun Cuira-Turitg?

Marcus Caduff: Jau na sai betg sche ina relaziun cun Donald Trump gidass propi insatge! El è in tip nuncalculabel, ed jau hai gugent sch’ins po sa fidar da reglas. Sch’ins ha definì quellas oz, duessan ellas valair era damaun.

Tge è impurtant per Vus sco politicher?

Jau sun in grond aderent dal consens, surtut en in chantun cun bleras culturas e nua che ins viva la diversitad sin in stretg spazi. Perquai èsi fitg impurtant da chattar bunas vias per tuts. Jau na sun betg in dogmaticher u in ideolog, jau tschertg vias pragmaticas che gidan la fin finala l’economia e la populaziun. Gist en il Grischun cun diversas realitads è quai impurtant. Uschia è la realitad a Samnaun in‘autra che a Sedrun.

Tenor ina prognosa d’elecziun da Sotomo vegnissas Vus reelegì cleramain. È il cumbat electoral insumma anc strapatschant per Vus?

Jau sun l’ultim temp bunamain nagina saira a chasa. Igl è intensiv, cun bleras occurrenzas. E quai è schon in «burdi» en pli, ma igl è natiralmain era interessant da discurrer cun las pli differentas persunas.

Vus candidais per ina davosa perioda d’uffizi. Tge finamiras n’avais Vus anc betg cuntanschì ils ultims set onns en uffizi?

Tar la promoziun da l’economia n’avain nus anc betg chattà ina finamira clera quai che pertutga attrair novas interpresas en il Grischun. Era en il svilup regiunal dessi anc potenzial da meglierament.

E tge vulessas Vus far meglier ils proxims quatter onns sche Vus vegnissas reelegì?

Per mai n’è la dumonda betg «meglier» u «mender». Nus avain anc intgins pensums ch’igl è da far. En il sectur social per exempel vulain nus crear ina lescha che lubescha da sustegnair e promover la participaziun da giuvenils ed uffants. Per l’auter èsi da cuntinuar cun la via dals ultims set onns e mez.

En in’intervista da RTR avais Vus detg che la demografia è in dals gronds problems dal chantun che vegn ad occupar fermamain. Tge recept avais Vus cunter quai?

In recept unic na datti betg! Nus pudain be mussar ch’il chantun è in spazi attractiv per viver e lavurar. Igl è da guardar che quels ch’èn ids en la Bassa per la scolaziun turnan e lavuran e vivan puspè qua. Ma igl è in’illusiun da manegiar che nus vegnin a dar dumogn a la demografia senza migraziun – ch’ins haja gugent quai u betg. En general poss jau dir: il Grischun è creschì ils ultims onns per circa 10 252 persunas. Ma 10 067 da quellas persunas èn sur 65 onns. Tar ils giuvenils avain nus circa in minus da 468 persunas sur ils ultims diesch onns – e tar quels en la vita da lavur circa in plus da 653 persunas. Sche nus creschin, lura surtut tar quels 65 plus – ed i na vegn betg suenter giuvens. E quai è in problem, gea!

Sco minister da turissem essas Vus responsabel per in dals «motors economics» dal chantun. Dovra il turissem propi in’olimpiada per funcziunar?

Duvrar betg. Tar ils plans per l’olimpiada 2038 na sa tracti gea betg dad ina candidatura grischuna, nus avain be ils sports da biatlon, freestyle e da bob. L’onn passà avain nus gia manà tras ils campiunadis mundials da freestyle e biatlon, e quai pon ins cumparegliar in pau cun da quellas occurrenzas. La strategia en general è: Nus na mettain betg sulettamain sin gieus olimpics mo en il Grischun, mabain sin occurrenzas grondas sco campiunadis mundials che mussan nossa cumpetenza per grondas occurrenzas da sport. Quai è la fin finala reclama ed en il medem mument ina buna occasiun da renovar l’infrastructura.

La midada dal clima cun envierns pli flaivels vegn era ad avair in’influenza sin il turissem. Restais Vus optimistic?

Per il Grischun schon. Ils territoris giaschan plitost aut, ma cun la nova strategia dal turissem vulain nus diversifitgar il turissem da duas stagiuns sin in turissem da nov mais. Cun la strategia avain nus dà ina rom d’orientaziun. Ma i n’è betg il chantun che sviluppescha products turistics, quai sto vegnir dals acturs. Nus pudain be sustegnair.

Èsi insumma realistic da diversifitgar l’economia talmain  che la dependenza dal turissem fiss main gronda?

26 % da la creaziun da valur da l’economia dal Grischun dependa direct u indirect dal turissem. Quai munta: Circa 31 % da las plazzas èn direct ed indirect dependentas dal turissem. La strategia dal chantun è da diversifitgar l’economia, gist en la Vallada dal Rain. La purschida e la varietad da l’economia è s’augmentada ils davos onns, gist en quella regiun. Nus avain pudì crear ils davos 10 onns 10 % dapli plazzas da lavur, era en l‘industria dal sectur da hightec. Quai cumprova che nus vegnin da diversifitgar, bain savend ch’il turissem resta ina ferma pitga.

Sche Vus savessas striunar – tge giavisch avais Vus per l’economia?

Tge cletg na sai jau betg striunar. L’economia dovra segirtad, ch’ins po planisar. Gist en in mund cun

Aurora Borealis ed in VW

Curt e sec respunda mintga candidat u candidata per la regenza tschintg dumondas.

Tge auto guidais Vus?

Marcus Caduff: In VW ID 7, electric, quel vesa ora sco in passat, aber è simplamain electric.

Vegetarian, vegan u autras preferientschas?

Jau mangel «normal», tut!

Yoga, ballape u canapé?

Ni in ni l’auter. Il pli gugent mountainbike u skis.

In grond siemi da Vus?

Jau vuless vesair l’Aurora Borealis.

Cura avais Vus sautà la davosa giada tut da sturn?

Quai è uschè ditg enavos, jau na sai betg! Jau na sun betg in grond sautunz.

Politicher, agronom ed econom

Marcus Caduff (52) è burgais da Lumnezia. El è maridà, ha dus uffants e viva a Domat e Murissen. Studegià ha el scienza d’agronomia a l’ETH Turitg e fatg in diplom d’economia a la HSG Son Gagl.

Avant ch’el è daventà part da la regenza il 2019 ha il Sursilvan lavurà en differentas funcziuns, tranter auter sco CEO dal Spital regiunal Surselva a Glion, sco co-parsura da la direcziun da l’Ospital chantunal dal Grischun e sco manader da svilup tar la «Flughafen Zürich SA». Ses emprims pass en la politica ha el fatg a l’entschatta dals onns 2000; el è tranter auter stà president dal «Center» Lumnezia (anteriura PCD), president dal Center Surselva e durant il 2006-2018 deputà dal Cussegl Grond. (rtr/fmr/sb)