«Pli schlanca, pli effizienta e pli survesaivla»
L’emprim plum hai dà avant diesch dis cun la relaschada dal secretari general da la Lia Rumantscha. La gievgia suonda il segund plum: In secretari general na datti mai pli. L’ierarchia daventa tenor la co-presidenta Urezza Famos pli «schlanca».
Sparpagliada è cumplitgada è ella – la structura da la Lia Rumantscha. Dapi onns hai num ch’i duvrass midadas. La suprastanza ha ussa fatg il pass e decidì ina nova structura per l’operativa (guarda box).
Ma fissi forsa stà meglier da spetgar cun la decisiun fin ch’igl è cler, tgi che presidiescha la Lia Rumantscha ils proxims onns? La co-presidenta Urezza Famos respunda ed explitgescha en detagl las midadas.
FMR: Tge vegn meglier cun la nova structura?
Urezza Famos: Nus avain uss trais champs impurtants: ‹lingua e cultura›, ‹cuminanza ed interess› e ‹gestiun›. La persuna che stat mintgamai a la testa dad in da quests champs, è adina ina persuna cun ina gronda savida dal fatg.
Tge munta quai per l’ierarchia entaifer la Lia rumantscha ?
Lezza daventa pli schlanca, pli effizienta e pli survesaivla. La persuna che maina in champ è directamain responsabla per ses collavuraturs e sias collavuraturas. Nus avain definì da nov ils process entaifer la Lia Rumantscha, quels vegnan bler pli directs. Mintga collavuratur e collavuratura survegn uschia era dapli libertad, ma era dapli responsabladad – in giavisch che resorta da nossas intervistas cun els.
Pudais Vus explitgar quai en detagl ?
Sch’insatgi è linguist, ha el la cumpetenza en il champ da la lingua. Sch’insatgi è en la communicaziun, ha ella la cumpetenza en la communicaziun. Sch’insatgi vegn da l’administraziun, ha el la cumpetenza per la gestiun. Fin uss stueva in secretari general avair tut questas cumpetenzas. Ma quai n’è betg pussaivel. La structura d’enfin uss è creschida a moda istorica. Igl ha duvrà il curaschi da dumandar: Dovri anc questa structura? Nossa analisa ha mussà, i dovra ina structura adattada al temp dad oz.
Andreas Gabriel daventa a partir dad immediat «parsura». N’è quai betg simplamain in auter pled per «secretari general»?
Na, qua èsi da differenziar. Andreas Gabriel è responsabel per il champ ‹cuminanza ed interess›. En pli è el parsura entaifer la direcziun. Parsuras han da coordinar, dad esser la fatscha vers anora e da guardar che la direcziun funcziuna. En ils auters champs suttastattan ils collavuraturs e las collavuraturas directamain als directurs da l’agen champ. Quai è la gronda midada. Andreas Gabriel na po per exempel betg dir ad in collavuratur da ‹lingua e cultura›, tge ch’el haja da far.
Co declerais Vus cun paucs pleds l’entira midada?
La Lia Rumantscha è partida en trais gronds champs. La direcziun da trais persunas ha dapli responsabladad. La responsabladad na va betg pli si fin tar in secretari general. Nus avain vis che quai na fa da basegn.
Andreas Gabriel daventa pia «parsura» da la Lia senza che questa plazza vegnia scritta ora ed occupada a moda transparenta?
La plazza na sto betg vegnir scritta ora. La suprastanza è persvasa ch’el saja la persuna gista. Nus duvrain insatgi ch’è collià cun l’organisaziun ed enconuscha la Lia Rumantscha. Jau pens che Andreas Gabriel haja tut quai.
L’emna proxima vegn elegì u reelegì il presidi. Vus stais a disposiziun per in co-presidi ensemen cun Bernard Maissen. Lura candidescha era Chasper Sarott. Na fissi betg stà pli prudent da spetgar fin ch’igl è cler tgi che presidiescha la Lia Rumantscha ils proxims onns?
La suprastanza stat unanimamain davos quest model. Quai vul dir: Era sche Chasper Sarott vegniss elegì e Leo Thomann daventa nov suprastant, restassan anc adina trais suprastants che han purtà quest process. I na faschess nagin senn da cumenzar anc ina giada da nov.
Co ha quest process vis ora?
La midada da structura resorta da discurs cun mintgin da noss collavuraturs e mintgina da nossas collavuraturas. Nus avain consultà experts externs ed avain fatg intervistas cun noss stakeholders. En pli avainsa analisà en detagl tut las lavurs da nossa organisaziun. Igl è stà in process dad in entir onn e betg ina decisiun a la svelta. La Lia Rumantscha duvrava midaments e nus l’avain annunzià dapi trais onns. Sch’insatgi ha in interess profund, po el u ella vegnir en la Lia Rumantscha e nus mussain tut ils pass che nus avain documentà per instradar la midada.
Co han ils collavuraturs e las collavuraturas reagì?
Tge che ma fa plaschair è: La mesemna passada en il rom da l’orientaziun dals collavuraturs e da las collavuraturas han blers vis, gea, quai è atgnamain la dretga via. I dovra quests midaments a favur da l’organisaziun. Ma i dat era anc malsegirezzas e dumondas avertas per ils proxims pass che nus avain da far. Quai è tut normal en in tal process.
Las midadas principalas
La nova structura che la Lia Rumantscha ha preschentà ier gievgia, prevesa intginas midadas. Quai èn las principalas:
- I na dat nagin secretari general pli en la Lia Rumantscha.
- La direcziun sa cumpona da trais persunas. Ina da questas trais persunas è parsura.
- Mintga commember u commembra da la direcziun maina sia atgna partiziun.
- I dat trais partiziuns: «lingua e cultura», «cuminanza ed interess» u «gestiun».
Decidì tut quai ha la suprastanza sut la presidenza dad Urezza Famos. I sa tractia d’ina reorganisaziun a moda fundamentala, stat scrit en la communicaziun. Las vias da decisiun vegnian simplifitgadas.
L’anteriur vicesecretari general Andreas Gabriel daventa per immediat il parsura e represchentant da la direcziun. La partiziun «lingua e cultura» vegn manada da Silvio Dietrich che banduna la Lia Rumantscha la fin d’avust 2026. Il nov post da direcziun «gestiun» duai vegnir occupà bainprest.
La finamira da tut questas midadas saja «da drizzar l’organisaziun a moda pli consequenta tenor sias finamiras strategicas e da garantir a medem temp che las cunvegnas da prestaziun cun la Confederaziun ed il chantun Grischun vegnian ademplidas en in’auta qualitad», resorta da la communicaziun da la gievgia.
Gust da leger dapli?