Ün «descher cun cranz» per la Motta Naluns

Üna minuta ha il rai da luotta Armon Orlik dovrà e lura sun la luotta finala ed eir la prüma Festa da luotta chantunala grischun-glarunaisa in Engiadina Bassa stattas istorgia. Il grond favurit da Maiavilla metta sülla rain in möd suveran a Mario Schneider da la Turgovia e guadogna uschea, cun tschinch victorias ed ün pari, la premiera sülla Motta Naluns a Scuol. Però tuot da prüma davent.

Üna premiera gratiada cumplettamaing

Cumanzà ha la bunura in sonda passada e sün passa 2150 meters sur mar tant per luottaders sco eir per aspectaturas ed aspectaturs surtrat cun vent mordaint e temperaturas magara frais-chas. Ed uschea nun esa stat da’s dar da buonder cha’l prüm grond applaus dal di ill’arena sur Scuol toccaiva a Petrus ed il sulai. Grazcha ad ün di da pumpa sco our dals cudeschs ha la bell’ora nempe procurà cha la premiera in Engiadina Bassa es gratiada cumplettamaing.

Dürant il decuors da la daman han nempe passa 4000 persunas chattà la via illa regiun da skis e pisserà per ün’atmosfera da luotta sco chi tocca. Ingio chi’s guardaiva, as vezzaiva be fatschas cuntaintas. E girond tras las tribünas e tadlond ils commentaris e las analisas davart chi chi guadogna la festa da luotta, as dudiva ün unic nom: Armon Orlik.

Ün grond lod

Uschea eir pro Peter Plump da Tschiertschen, Sepp Coray da Sent e Gebi Mettier da Lai. Ils trais anteriurs schofförs da posta as cugnuoschan fingià üna mezz’eternità. Quai da plü bod dürant ils temps dad ir cul auto da posta a Cuoira. E daspö ün’otra mezz’eternità partischan ils trais pensiunats e gronds fanatikers pel sport da luotta eir la listessa paschiun. «Nus eschan stats fingià dal sgüra ad üna deschina da festas da luotta federalas insembel», raquintan ils trais homens cun fö e flomma, sainza natüralmaing laschond our d’ögl quai chi capita sül resgüm. «E natüralmaing a bleras otras festas da luotta implü! Sülla Schwägalp eschna fingià stats plüssas jadas, al NOS e natüralmaing inamöd a tuot las festas da luotta chantunalas.» Festas da luotta sajan per els simplamaing las plü bellas festas chi detta insomma e quista festa da luotta sülla Motta Naluns haja simplamaing merità la nota la plü ota. Lur facit pervi da quai – dond resposta s’inclegia in lingua da luotta: «Sensaziunal, ün descher cun cranz!»

Eir exots tanter il public

Tanter ils 4000 fans e sper talas vuolps sco ils trais anteriurs schofförs da posta s’haja pudü inscuntrar tanter oter natüralmaing eir novizas e novizs sainza gronds connexs cul sport da luotta, buondriusas e buondrius, e perfin ün pêr exots ed exotas. «Nus eschan da San Francisco», quintan Melinda Ellis ed Ami Nashimoto, cumplettamaing fascinadas da quistas festivitats zuond estras per ellas. «Nus eschan quia a Scuol per preschantar Carmina Burana illa halla da glatsch Gurlaina.»

Melinda Ellis ed Ami Nashimoto sun duos musicistas dal Golden Gate Symphony Orchestra da San Francisco. Insembel cun raduond 150 otras musicistas e musicists e da lur orchester rapreschaintan ellas in pacs dis ils concerts dal proget da Scuol Classics. E sper las prouvas daja natüralmaing eir l’occasiun per gnir ad imprender a cugnuoscher ün pa meglder la regiun. «Nus vain dudi da quist evenimaint ed eschan uossa be buonder per provar ad incleger che chi capita quia intuorn nus.» Las duos Americanas quintan plünavant cha la prüm’impreschiun saja però fich positiva e chi’s bada fich ferm cha la tradiziun haja quia üna fich grond’importanza.

La luotta – para eir cuntschainta illa Frantscha

E na be inglais s’haja dudi a discuorrer ill’arena, dimpersè eir frances. «Nus eschan da l’Alsazia e passantain nossas vacanzas a Zernez», respuondan Daniele ed Albert Cavodeau a la dumonda, sch’els sajan gnüts tuot quist viadi bel ed aposta per la festa da luotta. «Il sport da luotta cugnuschain nus be our da la televisiun. Però cur cha nus eschan gnüts a savair cha quistas festivitats han lö precis dürant nossas vacanzas, vaina subit decis da reservar quist di per visitar la Motta Naluns. Nus ans allegrain fich da pudair esser quia, giodair quista bella culissa, la bella musica e tuot quai chi tocca pro.»

Üna premiera na be per l’Engiadina Bassa

La premiera a Scuol culla prüma Festa chantunala da luotta insomma in Engiadina Bassa ha dimena fascinà trasoura. Eir als duos frars appenzellais Lukas e Dominik Neff dal cor da jodel «Bergwaldchörli Enggenhütten» chi ha a chantà plüssas jadas dürant il di. Eir per els duos es quist’occurrenza nempe statta üna premiera. Amo mai nun han ils duos giuvnots chantà ad üna festa da luotta. «Nus vain eir fingià fat la luotta e daspö là eschan nus cumplettamaing mors da quist sport. Chantà dürant üna festa da luotta nu vain nus però amo mai. Quai es simplamaing ün sentimaint da pel giallina fin giò pro’ls peis», manajan ils duos frars inchantats ed agiundschan riond: «Pudair chantar davant uschè üna culissa es genial, bod uschè bel sco pro nus!»

Il rai triumfescha

E bel es natüralmaing eir stat il punct culminant da la festa: La luotta finala culla victoria suverana dal rai da la luotta ed il grond favurit da la majorità dals passa 4000 aspectaturs ed aspectaturas, Armon Orlik. Cun quista victoria guadogna el fingià sia seguonda festa da cranz quist on e la 28avla festa da cranz in tuot sia carriera.

Quai nun es tuot: Armon Orlik ha implü pudü festagiar sia sesavla victoria ad üna Festa da luotta grischun-glarunaisa ed uschea eir pudü egualisar il record da fin qua da Christian Pattner da Vaz Suot. «Ch’eu n’ha darcheu üna jada pudü guadagnar quista festa da luotta am renda fich cuntaint. Eir in vista a la stagiun chi vain amo. Quista victoria am dà nempe gronda fiduzcha e sgürezza in mai svessa per las prosmas festas da luotta», manaja ün fich furtünà ed impreschiunà Armon Orlik cuort davo sia victoria.

Eir il president dal comitè d’organisaziun Reto Rauch da Sent e da l’avis cha’l güst luottader haja guadagnà la Festa da luotta chantunala grischun-glarunaisa. El conclüda il di cun gronda satisfacziun seguaintamaing: «Propa da nar. Tuot ha funcziunà. Nus vain gnü glieud sainza fin ed ün panorama da bellezza. E guadagnà ha natüralmaing quel cha nos public ha gnü il plü grond plaschair.»

Ün success dimena tras e tras pella premiera in Engiadina Bassa cun ora da pumpa, üna bun’organisaziun, üna pruna glieud, bels inscunters, luottas captivantas, il güst victur e chi sa, forsa eir cun üna cuntinuaziun.